itenos

Καλαντάρτ'ς, καλή χρονίαν

2011-10-12T20:33:00.004+03:00

Παίζουν: Γούλης ,
Όλγα ,
Τασία ,

Σπύρου Αμαραντίδη

( Το σκηνικό μέσα στο δώμα, η νοικοκυρά γυρνάει την ανέμη, η κόρη η Τασία, γυρνάει το σπάγκο με το κουμπί, ένα παλιό παιχνίδι, ο νοικοκύρης του σπιτιού τεντωμένος στην πολυθρόνα του, πίνει την ρακή, ρεύετε, στριφογυρνάει ολόγυρα και ξανακάθεται. Στο δώμα στρωμένα κιλίμια, ένα φωτιστικό, ένα κερί, ένα μεγάλο πριόνι και ένας κορμός, τσεκούρι και κούτσουρο, μαγκάλι, δοχεία νερού για τον αγιασμό, μπουκάλι ρακής, παλιά παιχνίδια, ένα κιλιντάρι, στάμνα, βασιλόπιτα, λάμπα πετρελαίου, διάφορα παλιά βιβλία, ένα ταψί με φρούτα και πάνω το Χριστόψωμο, καντήλι με εικόνισμα, θυμιατό, στο βάθος μια βρύση. Συλλογή Σπύρου).

Όλγα: Τασία, το πουλί μ’, όντες πάει να κλώσκετεν η ώρα, με το σταμνίν να φέρτ’ς το καλαντόνερον! Ωράσον ανασπάλτ’ς και κείσαι οσήμερον, νεοχρονίαν, όλον το χρόνο θα κοιμάσαι!

Γούλης: (πάει κοντά της πίνοντας και φαλτσοτραγουδώντας)

Νάνι, νάνι, μιντζίτζικον νάνι τ’ εμόν το ψόπον
Φύτρωσον μεγατράνυνον και κλάδοσον πουλόπο μ’

Τασία: Άθεα το καλαντόνερον μάνα, κάλαντα εγώ κ’ ευτάγω, Όλα τα σκεύα θα ευκαιρών’ ατα κι ας σο πεγάδ’ θα γομών’ ατα.

Γούλης: Αβούτο πα να επόρ’νες κ’ επέγ’νες σο πακάλ’, κ’ εκαλαντίαζεν και γομών’ αλλομίαν! (γελάει και σηκώνεται, πίνει, χορεύει και τραγουδάει σε ρυθμό των μωμογέρων):

Τα Κάλαντα οι Μωμογέρ’, τα Φώτα οι ποπάδες
Και ναϊλλοί’ την μαυρομάναν ατ’, π’ έχ’ έμορφα νυφάδες

Όλγα: Ώι! Νασάν κ’ εσέν, νασάν και πη έχ’σεν! Την ευλοΐαν τη ρακής, ωράσον αφήν’τα, όλεν την μέραν τραγωδείς και τιδέν πα κι νουνίεις…

Γούλης: (πίνει και δείχνει στο κοινό το μπουκάλι και συνεχίζει):

Αρχή Κάλαντα κι αρχή του χρόνου, αρχή μούσκον έν’ το μυριγμένον

Γούλης: ( Συνεχίζει με το κοινό) Ντο να ’φτάς οσήμερον και να εν καλόν, εγώ ΄κ’ εξέρω. Με το Καλαντόνερον, οπέρ’ς, εκαλαντίασα, επότ’σα την Καλαντάραν, και ξαν’ ποζίκα επέμ’νεν, γάλαν ΄κί κατηβάζ’! Ο Θεόν, έσκωσεν το χέρ’ν’ατ, απ’ εμάς (πίνει)!

Όλγα: Πία, πία, εσύ πα άμον τη Ποζίκαν, επεκεί θα κουρτάς τη λαχανί’ τη στυπί’, το τσουτσούχ, για να χάται απ’ απάνι σ’, ατό το μαϊσιρλούκ’.

Τασία: ( είχε ήδη αλλάξει παιχνίδι και παίζει τώρα τα λίντζια) Αλάχτρα, κακάχτρα, τ’ ωβόπο σ’ και το καλαθόπο σ’!

Γούλης: (παίρνει από το τραπέζι ένα άλλο παιχνίδι, τον καραγκιόζη και παίζοντας λέει) Όσον, το ταγιανίαζ η ψή μ’! Εγώ την ζωήν, σο ποτήρ πίνω! Εσύ πα (γελάει), την δίψαν ους να ΄νεβύεις, τα πουλία τρώγν’ε τον σπόρον. (γελάει) Άμα, γάρη, όσον κρατεί το γιουλτουρούμ, έλα ας φιλώσε νεοχρονίαν απάν’ σο μουντσούρ’. (στο κοινό) Γιαμ’ πουσμανεύω; (Πηγαίνει πιο κοντά της ακουμπάει το μπουκάλι και τραγουδάει κοντά στο αυτί της):

Εδέβαν τα Χριστούγεννα, θα έρταν και τα Φώτα
Άνοιξον το καρδόπο σου, τη Παραδείσ’ την πόρταν

Όλγα: Αναθεμάσε ποσπογάζ’ σύρθ’ κι άλλο εκέσ’, ακομάν τσεχελούχα αραεύ’ς! Η ρακή εντώκεν τ’ αχούλα σ΄ κ’ εδέανε απάγκαικα σ’ αμπέλα. Η χώρα πα ζατίμ αοίκα αραεύ’ να λέει, το κοντόν και το μακρύν.

Γούλης: Ναϊλλοί και την χώραν, ατείν’ πα, άμον εμάς μαυροζούν’ !
(Δείχνει το μπουκάλι στο κοινό) Αβούτο απόψ’ θα καλαντίαζ’ατο. Άρκον καμίαν χορτάζ ασα μερμήγκας; Ατείν’, (δείχνει την Όλγα και την Τασία) ελέπν’ ατο, κι αποχασμούνταν (τραγουδάει και χορεύει με κοφτά βήματα το χορό των μωμογέρων)

Έρθαν, πουλί’ μ’, τα Κάλαντα, έρθανε και τα Φώτα
Εσύ την χώραν ξάϊ μ’ ακούς, την καρδία σ’ ερώτα

Όλγα: (Μονολογεί με γρήγορο ύφος) Χριστούγεννα και Κάλαντα και καλοχρονίαν…και για τ’ εσέν….καλοποτίαν και οκνίαν…

Γούλης: Αοίκα μέρας π’ αρχινά δουλείαν, ευρίκ’ ατον αναποδίαν! (γελάει) Έρθ’εμεν κ’ εγέλασα. Εσύ πα ντο πολλά νεγκάσκεσαι, στα και ένα ξάϊ! (ξαναγελάει πιο δυνατά)

Όλγα: Ατώρα, γέλασον, γέλασον, επεκεί θα έρταν και τα κλαίητα! Ο Θεόν, γουρπάν’ ατ’, να πολυχρονέζ’ μας και καν’άν κακόν μ’ ελέπουμεν και καν’άν πα μ’ ανασπάλλ’.

Γούλης: Ο Θεόν εμάς ενέσπαλλεν και βίρα τρώγ’νε ας σ’ εμάς ατείν’, ντο ζούν’ κι άλλο καλλίον και ζατίμ σ’ ατειν’έτερα τ’ οσπίτα, ρούζ’νε όλα τα ευλοΐας!

Όλγα: Νέπε σος, σος, ας σον Θεόν τ’ ομούτ’, ΄κί κόφκεται, μανάχον με την ευχήν ΄λαφρύν η καρδία.
Τασία, το πουλί μ’, νεοχρονίαν, το Καλαντοκούρ’ βάλλον σ’ οτζάχ’, μη ριγά τ’ οσπίτ’, οξουκές έσπιξεν τ’ αγιάζ’.

Τασία: (Παίρνει ένα ξύλο και στο άλλο χέρι κρατάει φαρδιά φύλλα καρυδιάς, έθιμο Σουρμενίων, και τα ρίχνει κι αυτά στη φωτιά και βλέπει πως καίγονται για να κάνει και εδώ μια ευχή) Ας τερώ σεΐρ’, πως κάουνταν τα φύλλα κι αν αγαπάμεν ο κύρ’ ιμ’;
Γούλης: Αβούτα τα καρβώνα, Τασία, το πουλί΄μ’, να έσανε λίρας και ση χαράν τ’ εσόν, όλα να ετσάνιζα, εδίν’να και τον γαμπρόν έναν χοντρόν κουρίν να σκίζ’ ατο με τ’ αξινάρ’, για να έλεπαμεν πόσον σαγλάμ’ς παιδάς εν’!
Έι κιτί έθιμα πατρίδας, κάθαν ημέραν, αλλιώτικον ας άλλο, και οι ανθρώπ’ πα, κι άλλο ανθρωπινοί έσαν (Τραγουδάει πλησιάζει και φιλάει την κόρη):

Καλαντάρ’ς καλή χρονίαν, κόρ’ έλα ας φιλώ σεν μίαν

Όλγα: Με τ’ αξινάρ’ τα δέντρα πιλέμ εφοβέριζαν, τεάμ θα κόφτωσεν δέντρον, αν ΄κί καρπίεις!

Τασία: (Μονολογεί) Τέτοιες μέρες μπαμπά, θυμάμαι η γιαγιά, που μου έλεγε παραμύθια κι ιστορίες, με τα σκιρά ποντιακά της.

Γούλης: Μανάχον σ’ εμέν εσύρν’εν την κανόναν ατ’ς. Νέπε, φόρτσον ορθά το γιοργάν’, νέπε, σύρον ίσα την μαλάν, σο ζαρωτόν τουβάρ’!

Όλγα: Έι κιτί Τασία, τ’ εμέτερον το καλάτσεμαν, πολλά ΄κί θα πάει, θα σκούται ας σον κόσμον, θα ΄νεβήεται. Ο Θεόν, ετρύπεσεν κ’ εφέκεν την ράτσαν εμουν.
Η καημέντσα, η μάνα μ’, πάντα έλεεν: Τα Φώτα θέλω το κερί μ’ και τη Ψυχού κοκκία και τη Μεγάλ’ Παρασκευήν, έναν μαντήλ’ για δάκρα (Μια ανάσα).
Με τα κλεφτοφάναρα σ’ έναν το χέρ’ και με το παστόν σ’ άλλο, ούλ’ οι γραιάδες, ετοπλαεύκουσαν αδά κ’ εγονούσευαν. Παραμύθα, αινίγματα, έξαναν το κανάβ΄’, ελανάριζαν μαλλία, επασταλίαζαν, ιστόριζαν πένθιμα ιστορίας… (γυρνάει την ανέμη)

Τασία: Όμορφα παρακάθια, θεοτικά λόγια, αγνά καρδίας, έι κιτί, γιάγια!

Όλγα: Το υστερνόν το φίλεμαν’ατ’ς, βάλσαμον ση καρδία μ! Ο θεόν κι Παναγία να κρατούνε εμάς!

Γούλης: Εγώ πα, με την σερέφτεν, θυμάσαι ξάι, ντο αποχιονάτιζα το δώμαν, χιονοτόπ’ κουμούλαν, εποίν’να το χιόν’ αφ’κά, κ’ ελάγκευαν απάν’ τα μωρά κ’ εφοσίουσαν απέσ’!

Τασία: Πουλί μ’ όσταν έλεε μεν η καλομάνα μ’ κ’ έσπιγκε με σην εγγάλαν, εθάρρνα όλον ο κόσμον τ’ εμόν εν.

Όλγα: Εί κιτί γλυκέα παρακάθα ντ’ εποίν’αν οι παλαιοί, έλεγα κι εγώ από απέσ’ ιμ’: Ατσάπα, πότε α τρανύνω, θα γερώ, να ευτάγω κ’ εγώ παρακάθα;
Άμα, ανάμεσα τουν πα, θυμάσαι Γούλη, πάντα ευρίουτουν ο ανεγάπετον, π’ έλεεν παραστράγκαλα και για να χατεύν’ατον οι γραιάδες, εσύρ’ναν οπίσ’ ατ’ ολίον άλας και σην πόρταν πα, ετικλέευαν το φορκάλ’, τεάμ άμον μαϊσιρλούκ’, για να σκούται και να φεύ’. Μω την πίστη, έλεαν, πότε θα ελέπουμε την ράχιαν ατ’;

Γούλης: (Πίνει και τραγουδάει):

Ας ση Χριστού ους τα Κάλαντα και ους τα Φώτα βρέχει
Και πώς να ΄φτάμεν μουχαπέτ’ κανείς καρδίαν κ’ έχει

Όλγα: Η μαύσα η γιάγια σ’, Τασία, σα παρχάρα, σ’ αχερώνα, σα μαντρία, το σαλάκ σ’ ωμία κ’ εσέν το χάταλον σην εγγάλαν. Κι ατώρα, εθαρρείς άμον τα μήλα κυλίουν και δαβαίνε τα χρόνα. (ανάσα).
Ας τερούμε εμείς πα, πότε α κυλίουμες και χάμες.

Γούλης: Αέτσ’ πως εταράεν κ’ εμαλάεν ο κόσμον, εγώ καλύτερα να ’ίνουμαι δεσπότ’ς. Ζατίμ, τ’ επίταμαν, πολλά πολλά ΄κί θέλω…(ανάσα)

Όλγα: Πασκίμ κ’ έχ’ς να ωμαίεις;

Γούλης: Έι κιτί, πατέρα, άμον τον πατέρα μ’ κανείς! Τη πατρίδας αροθυμιάνον! Ανεστόριζεν σα παρακάθα, τον ξεριζωμόν !

Άσκεμα σημάδα, έλεεν, τα ημέρας εκείνα, ετράνυναν τον φόβον εμουν…
Τα μαυροχάπαρα, κάθαν ημέραν… Τα ποδάρα εμουν εκόπαν…
Μεγάλ’ Παρασκευής τα λόγια…
Αιματωμέν’, γεραλήδες, λώματα τσεριμένα…
Τα καμπάνας ΄κί αντιλάλεσαν…Ποίος να έσκωνεν τα ψη α μουν σον ουρανόν;
Κερασινόν ο μήνας… Κόκκινα τα κεράσια…
Κ΄’ επρόλαβαμ’ να γεύκουμες την εμνοστίαν ατουν κι έρθεν η πίκρα…
Μαύρα κι άχαρα όλα!
Τ’ «Αρχιπέλαγος», ελάϊξεν κι ατό, το βούτορον εμουν…
Ερούξεν η φωλέα μ’…
Χάθεν ο τόπον ντ’ εγεννέθα, ντ’ ετράνυνα και εχάρα…

Γούλης: ( Χύνει λίγο κρασί στο πάτωμα εις μνήμην και ξαναπίνει) Λαφρύν το χώμα σ’, ποντοπλανεμένε πάτερα! (μια ανάσα) Ώι, τ΄ευλοημένον μανάχον αβούτο σκίζ’ και πάει ( και λαγοκοιμάται λιγάκι στην καρέκλα).

Όλγα: Νέπε, ωράσον ανασπάλ’ τς και κείσαι, με το παρχάτ’ς θα ραντίεις όλεν τ’ οσπίτ’, τ’ αχερών, να χάν’ταν τα πεντικούδα, τα χωράφα, να δίν’νε καλόν σοδείαν και τα μαντρία πα, να είναι γαΐμα τα χτήνα.

Γούλης: (τινάζεται λίγο, τον πιάνει λόξυγκας) Aτό την δουλείαν εγώ καμίαν ΄κί ανασπάλλω. Με το καλαντόνερον, θα νίφκουμες πα, να χάνταν τα κακά τα πνέματα, θα πίνουμεν παααα, (το λεει με έμφαση τρίβοντας την κοιλιά του), να παίρωμεν το τυχερόν και την δύναμην, ντο έχ’ απέσ’ ατ’ το Καλαντόνερον. Άμα, ατώρα γάρη, ας πίνουμεν, χάιντε σκου’ και ποίσον έναν γαϊφέν, σεκερλούν και γαϊμακλούν!

Όλγα: Αρ’ ατώρα, πάτα κιούτα πάω, σο γούμ’ απάν’ θα ευτάγω σ’ α.

Γούλης: Θα ευτάς, θα ευτάς! Θ’ ευτάς μας κι ολίον, όπααα! Θα κρού σ’ μας κ’ έναν τίκ. (γελάει).

Τασία: Μάνα, ενέσπαλλα να λέγωσεν, αύριον σα Μωμογέρα, εγώ διατρός θα ίνουμαι και ο ξυμητόν ο αγλάναον ο Γιάννες, νύφα και τη Περικλή ο Γιάγκον, θα ’ίνεται άρκον.

Όλγα: Ολ’ εσέν θα τερούν, γιαβρί μ’ και θα ζελεύν’εσεν, είσαι το τσιπ έμορφον, άμα γαμπρός τσι θα ’ίνεται;

Τασία: Γαμπρόν μάνα, όλεν το χωρίον…

Όλγα: Και αράψ’; Αράψ’ ποίος θα ίνεται;

Τασία: Τη Χατζή ταή, ο ταραξής ο Λάμπον, αράψ’.

Γούλης: Ώι! Νασάν εμάς, κύριε διατρέ! Σ’ έμπαν είν’ τα Κάλαντα και σ’ έξ’ είναι τα Φώτα. Σην χαράν τ’ εσόν, γιαβρί μ’, θα σπάζω βούδα και πρόατα κ’ εφτά φουρνία ψωμία και ρακία και ποτία κι ούς να μερών, θα βοούν’ τα ταούλα σον χορόν.

Όλγα: (κοιτάει στο παράθυρο)Τα φουρνία πα τι χωρί΄ έξαψαν όλεν τη μέραν οσήμερον! Λαβάσια, τσορέκια, κολόθεα, χριστόψωμα, κι ατώρα π’ εβράδυνεν, φύλλον ΄κί λαΐσκεται!

Τασία: Εξέβα μ’ ας ση κακοχρονίαν κ’ εσέβαμε σην καλοχρονίαν, λάχ’ ησυχάζ’ ολίον ο κόσμον!

Γούλης: Και ντ’ εξέρω να ησυχάζ’ ! Χρόνος εμπαίν’, χρόνος εβγαίν’ κι όλα αναλλάζ’νε, και οι ανθρώπ’, ο εις τον άλλον άμον πετεινάρα σπάζ’νε!

Όλγα: Τασία, το πουλί μ’, ενέσπαλλα να λέγω σεν, όντες πας σο καλαντόνερον, έπαρ’ με τ’ εσέν και την ιτερόλαμπαν, ατά τα καλικαντζάρα, φογούντανε σο φως. Αναθεμά τα, στούδα και πετσία και με τα πίσκα λώματα και με ουράδας, εβγών’νε τα καλά τα ημέρας να πειράζ’νε τ’ ανθρώπ’ς… μουρταρίζ’νε και τα φαϊστικά.

Τασία: ( κουνάει το χέρι της) Ώσπου να έρχουν’ τα Φώτα, μάνα. Αγιάσκεται ο κόσμον και δεάνε πλάν’.

Γούλης: Εγώ, με τον Μέγαν τον Αγεσμόν και το Καλαντόνερον, θα φωτίζω τα χωράφα, τα ζα και όλα τα μερέας τη οσπιτί΄.

Όλγα: ( Θυμιατίζει, σκύβει τρεις φορές μπροστά στο εικονοστάση) Ο θεόν κρατεί τον κόσμον όλιον, κ’ εμάς πα ΄κί ανασπάλλ’!
Τα μωρά πα, εβράδυνεν, κι ακόμαν ΄κ’ εφάνθαν σα στράτας κες να θυμίζ’νε τα Κάλαντα με τα φενάρα και τ’ αλειμμοκέρ’. Ώι, τ’ ευλοημένον, αστράφτ’ απάν’ σο χιόν’.

Γούλης: Και ντ’ έμορφα πα είπες α, «Θυμίζ’νε», ο κύρ’ ιμ’ πα τα παιδία ντ’ εψάλ’ναν τα κάλαντα, «Οι Θυμιστάντ’», έλεεν ατ’ς!

Όλγα: Ο Θεόν σο καλόν να φέρ’ ατα!

Τασία: Θα δίγω μ’ ατα και πορτοκάλα’, κι απέσ’ θα πατουρεύουμ’ το γρόσ’ και την παράν.

Γούλης: Γουρπάν’τς να ’ίνουμαι, την παράν εύκαιρα μη ποζεύεται. Τη πεθεράς ιμ’ το χαλκοπούλ, πιλέμ θα φορολογά ατός ο Βενιζέλον. Δόστ’ατα τσορτίκια και τη γραιίτσας μήλα, ντ’ εσώρεψαμεν, ας σα κοτσορμία.

Τασία: Ωχ μωρέ μπαμπά, θα τα δώσω εγώ απ’ τον κουμπαρά!

Γούλης: (στο κοινό) Μανάχον το φωτιστικό μ’, ξίχωρα κατ΄ δί α! Άμα, ζατίμ’, η τσόπα μουν, φτείρας εγομώθεν και πως θα ψυλλίουνταν με τ’ αβού’ την κυβέρνησην!

Τασία: Μπαμπά, θυμάσαι τσίρια που έδινες στα άλογα, όταν τα παίζαμε τα άλογα, Χριστούγεννα;
Γούλης: Και μερ’ εθυμέθες κι ατό; Εκαβάλκευετεν κλαδία, τεάμμμ’, άμον άλογα κ’ ετσάιζετεν γαΐμα: Χριστούγεννα και Κάλαντα και Φώτα και καλοκαρδίαν! Να ζούν, πατέρας, μάνα, κι όλ’ οι σπιτανοί. Εγώ πα, εδίν’να σας παχτσίς κ’ επεκεί, τεάμ’ εποίν’να πως εφάζ’να τ’ άλογα κ’ ελάλ’ν ατα να τρώμεν ούλ’ εντάμαν! (Φτιάχνει αναπαράσταση με την «χλαού»)

Όλγα: Τ’ εμέτερον το μιλέτ’ πολλά αγαπά τα ζα και πάντα δί’ ατα έμορφα ονόματα! Τ’ έναν ακούει Κερβάνα, τ’ άλλο ακούει, Στεφάνα, τ’ άλλο, Γαλοφόρα! (Πηγαίνει κοντά στην βασιλόπιτα) Η βασιλόπιτα τσιπ καλά εψέθεν, (γελάει) οφέτος κ’ ενέσπαλλα, εσέγκα απέσ’ την «παράν», την τύχην!

Γούλης: ( τραγουδάει):

Αρχή κάλαντα! Κι αρχή του χρόνου! Κι αρχή του χρόνου!
Πάντα κάλαντα, πάντα του χρόνου, πάντα του χρόνου!

Αρχή μήλον εν, αρχή κυδών’ έν’, άρχη μούσκον εν’ το μυριγμένον

Τασία: Φέτος ο άη Βασίλης σε μένα θα δώσει το φλουρί’ μαμά!

Γούλης: Ωι, κι ατός ο Άε Βασίλ’τς, ο ξένον, ο αλλόξενον, όλον τα ίδια δώρα! Θα φορτούμαι εγώ τον σάκον οφέτος και θα δίγω ελπίδαν ση ζωήν, να καλατσεύ’νε εντάμαν οι συγγενείς και να λέγ΄νε ούλ΄, «καλημέρα» κι αέτ’ς η γη ΄κί θα τρώει άδικα σφαίραν.

Τασία: Μπαμπά, αυτή είναι η επιθυμία σου στο καλαντόνερο;

Γούλης: Το Καλαντόνερον, άλλο, σεμασίαν έχ’. Οι παλαιοί μουν επίστευαν, το νερόν ντο κυλίεται, ατό πα κοιμάται. Και μανάχον ο τουσμάνον, ντο νουνίζ’ πάντα το κακόν, καμίαν ΄κί κοιμάται. Κι αέτ’ς με το καλαντίασμαν, τεμέκ να δις δώρον από καρδία σ’ σο νερόν, εγνέφιζεν το νερόν και τα κορτσόπα εποίν’ναν ευχία και μουράτα.

Όλγα: Με το λαγήν πα, σα παλεά, σίτα επέγ’ναν και σίτα έρχουν’ σο πεγάδ’, καμίαν κ’ εκαλάτσευαν, κι ατώρααα, η τσεγκέ ολονών τουρ, τουρ, τουρ, απάν’. (Κοιτάζει το ταψί με τα φρούτα) Τασία, έμορφα θα καλαντιάεις το πεγάδ’ οφέτος. Καρύδα, λεφτοκάρα, λαβάσια, μεϊβάδας, πλιγούρα, αλλά ωράσον ρουζ’ από απάν’ το Χριστόψωμον. Πρόσεξον!

Τασία: Τα πλιγούρα μάνα, για τ’ όποιον καλαντιάζουμε;

Όλγα: Να τρώγ’νε, ρίζα μ’, τη Θεού τα παγωμένα πουλία, ατά πα ψη ν’ έχ’νε!

Τασία: Και τα κολοθόπα σ’ άλλο την σέλεν απέσ’;

Όλγα: Ατά ρίζα μ’ σην εγκλεσίαν θα πάγ’νε και θα μοιράζ’ν’ατα για την ψη ν’ των αποθαμενίων!

Γούλης: Τάνι, τάνι, ταντάνα, σαν εμέν και ξάν’ εμέν».
(Τραγουδάει χορεύοντας):

Οφέτος και τα Κάλαντα, ευτάμε Μωμοέρα
Νασάν εκείνον που θα ζεί, σ’ άλλα τα καλοκαίρα

(Και αμέσως σαν βλέπει τα τρία καλικαντζαράκια, λέει στο κοινό):

Όνταν βουίζ’ τ’ ωτί’ σ’ ανάμ’νον το χαπάρ!

( Μπαίνουν μέσα στο δώμα τρία καλικαντζαράκια! Χορεύουν στην αρχή το γνωστό αυτό τραγούδι και στην συνέχεια μιμούνται πολλά από τα έθιμα του δωδεκαημέρου που αναφέρονται στους διαλόγους των πρωταγωνιστών, οι οποίοι απορημένοι κάθονται και τους χαζεύουν!

1) Μιμούνται τις γριές που πάνε σκυφτά στο παρακάθι φτιάχνοντας τα ραβδιά τους μπαστούνια, κρατώντας ο πρώτος σβηστό το φανάρι και μετά από λίγο, καβαλάνε τα ραβδιά τους και παίζουν τα άλογα, που τα οδεύουν δήθεν στο γιορτινό τραπέζι!
2) Μιμούνται την κόρη και παίζουν τα παιχνίδια της, καραγκιόζη το κουμπί με το λάστιχο, το κιλιντάρι κλπ.
3) Οι δύο πριονίζουν με ένα μεγάλο πριόνι έναν κορμό και ο άλλος προσποιείται πως σκίζει ένα κούτσουρο, φτιάχνοντας και μπράτσα!
4) Πίνουν και κάνουν το μεθυσμένο, κατουράνε στα ντουβάρια και μετά διαβάζουν τάχα, σαν νάναι σε αίθουσα σχολείου
5) Και τέλος, πέφτουν στα γόνατα, κοιτάνε ψηλά τον ουρανό με σηκωμένα χέρια, μέχρι που επιστρέφει η κόρη με το καλαντόνερο, τους πλησιάζει και τους φωτίζει με το φανάρι, για να εξαφανιστούν πολύ σβέλτα, φωνάζοντας συνέχεια, κάλαντα, κάλαντα, κάλαντα!).

Τασία: Έρθεν η ώρα μάνα, εσούμωσεν, ας σκούμαι και πάω καλαντιάζω το πεγάδ’, φέρω και το Καλαντόνερον. (Σηκώνει την στάμνα ψηλά στον ώμο, η μάνα βοηθάει, στο άλλο χέρι κρατάει την «κοτσόλαμπα» και το καλάθι και βαδίζει προς την βρύση).

Όλγα: Ο Θεόν, γουρπάν’ατ, να φωτίζ’ την στράτα σ’ κ’ εύκαιρον πόδαν να μη πατείς. Το Καλαντόνερον…τη σπιτί’ το τεμέλ’ και τη κόσμι το προζύμ’.
Αν είχα την νεότητα μ’, ο κόσμον απάν’-αφκά να κλώσκουτουν, θ’ επάιγ’να εγώ να εφέρν’ ατο.

Γούλης: (κουνάει τα χέρια, μονολογεί) Η χαρά τη κοσμί’ ψεύτικον, ψεύτικα και τα μουράτα. Κανείς ΄κί ξέρ’ τη μοίρας το γραμμένον, ουλ’ πολεμούνε άγρεα, θανατικόν να φέρν’ε.

Τασία: (Κοντά στην βρύση, αφού απλώσει το περιεχόμενο από το καλάθι και γεμίσει την στάμνα με νερό, ανοίγει τα χέρια και λέει): Κάλαντα και καλός καιρός, άμον τ’ ανοίγω το πεγάδ’ ν’ ανοίεται η τύχη μ’ κι άμον το τρέχ’ το νερόν, να τρέχ’ κι ευλοΐα σον κόσμον!

( Όταν επιστρέψει με το καλαντόνερο, αφού διώχνει τα καλικαντζαράκια, σηκώνει το λαγήνι πάνω στο πόδι, παίρνουν νερό και πλένονται λίγο, μετά βάζουν στο τάσι και πίνουν. Ο γέρος όμως, τάχα πως μπερδεύτηκε πίνει απ’ το μπουκάλι ρακή και μετά βάζει μέσα στο τάσι βασιλικό και ραντίζει το σπίτι και τους θεατές).

Γούλης: ( Όταν ραντίζει προς το κοινό, φωνάζει δυνατά…)
Κάλαντα και καλός χρόνος, τ’ ολονών να χάται ο πόνος! Οσήμερον τα Φώτα κι ο φωτισμός και χαράν μεγάλην ο αγιασμός! ( στην κόρη του) Έλα, έπαρ’ και θέκον κι ολίον σα μαλλίας, να τρανύν’ η τσάμα σ’! (μετά από λίγο) …
Ας πάω και σα μαντρία, ραντίζω να κατηβάζ’ πόλικον γάλαν απόψ’ η Μοζίκα. Ολίον πα, θα κρατώ γι όλον τον χρόνον!
( Οι γυναίκες ετοιμάζουν το κόψιμο της βασιλόπιτας, ο γέρος πάει στο μαντρί).

Όλγα: (Στο γέρο που επέστρεψε)Χάιντε έλα, εκαλαντίασες το χτήνον;

Γούλης: Άναυα ντ’ εκαλαντίασ’ ατεν, εδερμηνέευσατεν πα! Είπ’ ατεν, Μοζίκανεοχρονίαν έρθεν, ντ’ εξέρ’ς αφ’ς! Να δι’ς γάλαν και τέρεν και γαστρού…γιατί αλλιώς θα δίγωσεν σο μαχαίρ’!

Όλγα: Χάιντε κοτσαμάνο, άψον και το κερίν για τ΄αποθαμέντσ’ εμουν, ατείν’ πα ολόερα σο γιορτινόν τραπέζ’ ευρίουνταν! Να σταυρώντ’ς και τρία φοράς την βασιλόπιτταν και το πρώτον το κομμάτ’ να βγάλ’ς για τον άγιον τ’ ενορίας.

Γούλης: Τον άεν τήναν έχω, την δόξαν ατ’ εξέρω. ( σταυρώνει και κόβει την πίττα και συνεχίζει) : Όλα τα καλοσύνας και του Θεού τα ευλογία σο τραπέζ’.
Το πρώτον τη Χριστού, γάρη έλα και θήκον’ α σο ΄κονοστάσ’. Το δεύτερον, τη οσπιτί’, το τρίτον ας εν’ τη εφτωχού! (ξύνει το κεφάλι του) Αέτ’ς κι αέτ’ς όλ’ εφτωχούς εποίκαν’ εμας, το τρίτον ας εν τη κόσμι ολονίων εφτωχών, (ανάσα)

Όλγα: Έναν πα κομμάτ’ έβγαλλ’ για την Ποζίκαν, ταράζουμ’ ατο ση γιαρμάν και με τη βαγγελί’ το άλας!

Γούλης: Αχά κι ατό, ας σο μαχαίρ’ σον κόσμον ερούξεν το φλουρίν ! ( φωνάζει δυνατά) Ειρήνην σον κόσμοοον!
Τα πόρτας θ’ αφήνουμ’ ανοιχτά, να μπαίνετε, να βγαίνετε, κεράσκουστουν κι αντάμα γονουσεύουμ’, τον Πόντον τον ανάσπαλτον σο νού’ ν’ εμουν να φέρουμ’!

(Παίζουν τα Ποντιακά Κάλαντα, χαμηλώνει λίγο η ένταση).

Και οι τρεις μαζί: Χριστός γεννέθεν, χαρά σο κόσμοννν!!!
Ευτυχισμέν’, πολύχρονοι και πάντα χαρεμέν’!
Γλυκόστομοι, γλυκόλαλοι και πάντα αγαπημέν’!

Ο ταή μ'

2011-09-29T10:52:00.007+03:00

Τη ταή μ’ τα έργατα…Έναν σαλάκ’ κοτσάκια

Μέσα από τα παρακάτω «σκοιρά» ποντιακά σατιρικά στιχουργήματα, τα «κοτσάκια», που λέγανε σε κάποια μέρη του Πόντου και είναι επνευσμένα από την αγροτική ζωή, προσπάθησα να δώσω απλές εικόνες των «πρωτιζ’νών χρόνων », που ήταν εναρμονισμένες με τις ανάγκες των ανθρώπων, κόντρα στους νόμους της σημερινής της φθοράς και ισοπέδωσης των τοπικών παραδόσεων, που ολοένα χάνουν την συνέχεια τους.
Επιπλέον δε, σε πολλά σημεία, είναι κι ένα μνημόσυνο στα θύματα εκείνης της θηριωδίας εις βάρος του θρυλικού και ηρωικού και καταματωμένου Πόντου.
Τον Πόντο τον ανάσπαλτον, όπου μια πατρίδα χάθηκε σ' εκείνο το μεγάλο παζάρι ντροπής, όπου οι άνθρωποι χρησιμοποιήθηκαν σαν ανταλλάξιμο είδος.
Το Ποντιακό Τραγούδι, είναι το καθρέφτισμα της ψυχής της ρίζας μας.
Είναι η ευαισθησία απλού ανθρώπου που ξετυλίγει όνειρα, είναι ομορφιά, είναι ποιότητα, είναι ψηλά βουνά, δροσερά ποτάμια, δάση, όπου με τρυφεράδα μπλέκονται στοιχεία της φύσης με την ψυχή, με τον θυμό, με το άδικο, τον έρωτα, την αγάπη, το νανούρισμα, το λαχτάρισμα, την ντομπροσύνη, την παλικαριά…

Έναν καιρόν κ’ έναν ζαμάν’…για παλαιά θα λέμεν
Είνας αρίφ’ς παντέφτεχος εζήν’νεν και επέν’νεν

Τα μαϊχάρα τ’ είν’ πολλά κι απ’ έναν έναν γράψον
Με τ’ έναν το κοτσάκ’ γελάς και με τα δύο κλάψον

Τον ταήν τηνάν έχομεν την κάμασην ΄κ’ εθέλ’νεν
Βάλλ’ την οκνίαν σο ταρέζ’, έξεργος πάντα ν’ έρταιν

Απουρπουρνού και- ν’- έρκιανταν ο νους ατ’ σο λασίον
Την τσίγαρην σο στόμαν’ατ’ ξάϊ ΄κί νουνίζ’ τον βίον

Σο σπίτ’ εγράστεν το τισέκ’ ας σό μέρος ντ’ εκείντον
Τσουγναεύ’ κονοπίεται άμον γαρκόν σο βίντον

Τα καμισόβρακα τ’ τερεί ΄α σπάν’ και στέκ’ σο χόντρος
Ας σ’ αραλούκ’ τη πόρτας ατ’ έβγαισεν ένας πόρδος

Με την ταβήν σ’κούται πρωί με την ταβήν πα κείται
Τ’ ομμάτα τ’ ετσιλίδωσαν σ’ ορμία αποπατείται

Παράδας ΄κί ευρίουνταν ν’ αλλάζ’ τα καφενεία
Γομών’ τα στράτας τη χωρί’ τρουτσίν, φουτίν, πορδία

Ση ακριβείας τον καιρόν λάσκεται άμον χαϊβάνι
Φτερά και φύλλα έντονε θα δί’ ατο ντουμάνι

Πη κλάν’ πολλά και απιτάζ’ καμίαν κ’ ενεγκάστεν
Σον κώλον τον αμάθετον βρακίν ΄κι κρατισκάτε

Τ’ ομμάτα σ’ φως νε Κερεκή τον άγουρον ντ’εποίκες
Αϊκος ντο θα ίν’ουσουν σ’ απόπατον πα ευρήκες

Το καϊσόπον τη στρατού σον ήλον καντιλίζει
Αμον το πόστ’ τη άρκονος, τα γόλα του λαΐζει

Χυμίεν τον ανέφορον, ποδάρα άμον ζυγόνα
Ποίος να κλίσκεται και δέν’ τη σκαρπινί’ κορδόνα

Σο ράχοπον όντες θα πάει ξύλα σο πέσκον νάχ’νε
Το αξινάρ’ν ατ’ κ’ έκοφτεν η στράτα τ’ είχεν πάχνεν

Ο γάιδαρον σ’ ορμίν ψοφά σ’ οσπίτ’ ευτάει ζεμίαν
Ο νεβραμένον την βρεχήν κ’ εφογώθεν καμίαν

Σαμάρωσεν τον γάιδαρον κρέμασεν τα σκοινία
Ο ασκετής πάει σο ραχίν θ’ αντιβοούν τ’ ορμία

Σεράντα ημερών αζούχ’ επέρεν κ’ εδρομέεν
Εμαύρυνεν κ’ εχάλκυνεν και νουνιστά εδέεν

Επέρεν ας σο ζούμωτρον σκουντουλιχτά ψωμία
Εχαμελοεσύριξεν θα πάει γομών’ τ’ ορμία

Τη γραίας τον ανέφορον εντώκεν’α και πάει
Απέσ’ σο τσιγαρόχαρτον ενούντζεν ντο θα βάλλει

Η χιόρα ας σο τρανόν Λειβάδ’ με τα παρανυφάδας
Ετσάτεψαν’νε εμπροστ’ άτ’ με τ’ άσπρα τα λαμπάδας

Τα γάλτα και τα ξυγάλτα δεσπότην καλημέρτσαν
Τον εφτωχόν ενέσπαλες Θεού ευλογημέντσα

Η στράτα τ’ έν’ ανέφορος συντρομάζ’ ας σο κρύον
Η γαρή ατ’ πουδέν ΄κί τρίφτ’ έρθεν σο παραδύο

Σα δύο αλάτ’ ανάμεσα πεγάδ’ πετροχτιμένον
Χαλκοματένεν έναν τασ’, σο ζιντζίρ’ κρεμαμένον

Ση πεγαδί’ τον κώλον κιάν’ ειν’ κολημένα βδέλας
Μαύρα θαρρείς κι είν’ κοριτσί’ γυαλιστερά κορδέλας

Λαπ, λαπ, πίν’ πουζ, κρύον νερόν, ταμάμ’ για θερμοφόραν
Και ανατάν και μπαμπατάν ΄ντώκεν την ανηφόραν

Εγόμωσεν τον μπούκλο ν ατ’ νερόν πουζ’ παγωμένον
Ας ση μαστίχαν λίον στάζ’ απάν’ ντ’ εχ’ κολλημένον

Τ’ ορμίν γομάτον σο νερόν ας σα πολλά τα χιόνα
Εκλίστεν ξαν’ κ’ ερούφιξεν ’σκώσεν τα πανταλόνα

Aνάθεμα την παστουρμάν και το γύρω τσεμένι
Εφίλεσ’ατεν αροψέ κ’ επέμ’νεν μουστρωμένη

Ανάθεμα ανάθεμα ντ’ ετσάτεψα σεν λάλα
Νυφίτσα μ’, θα παστρεύω σεν ήβρα είναν φραντάλαν

Αντάρτη μ’ σα ψηλά ραχιά ποίος μαερεύ’ και φάει σε
Ποίος πλυν’ και τα λώματα σ’ κάθαν Σάββαν αλλάεις σε

Φουλτούρ-φουλτούρ εφύσανεν αέρας σα ραχία
Με τουλουμί’, με κεμεντζές, με χειλιαβρί΄ λαλίαν

Τα ψόπα όντες ελάλνανε ση Πόντου τα χωρία
Καμπάνας εντιδόνιζαν κ’ έσκιζαν τα ραχία

Τ’ αλάτα ξαν’ εβόγκεσαν πράσινον ξάϊ κ’ επέμνεν
Τ’ ακόνεμαν σο γόνατον η ψή ρακίν εθέλ’νεν

Εσέβεν σα απάτητα όθεν γεννούν τ’ αγρίμα
Κούκος λαλεί, λαλεί κι ατός, «τσ’ ευδίας» τα τσαλίμα

Ψηλά ραχιά και πράσινα φιλώ και χερετώ σας
Το σπίτ’ εσείς χουλένεται την χάρην ντ’ εχρωστώ σας

Μίαν εντώκεν τ’ αξινάρ’, κολίεν σο πελίτι
Το άκλερον τσαταλωτόν δεκατρία και Τρίτη

Τρανόν, δέντρον, παλέν, ξερόν, γομάτον μασχαρείας
Άψον, σβήσον, κόψον, σκίσον, αλήωρα δουλείας

Λογιών, λογιών πουλί’ αδά, ορμάνα με λαλάτσα
Τ’ αλάτα άμον λαμπάδας είν’ πη κόφτ’ πλερών’ χαράτσα

Φουσκών’ τη κοσμί’ το προζύμ’ κ’ εμαρουκάθεν φύλλα
Τ’ ορμίν ζατίμ έν’ χαμελόν ΄κ’ ευρήκ’ μεσέδας ξύλα

Σ’ ορμανο-χαμελό-δεντρα το αξινάρ’ ΄κί κρού’νε
Θ’ αργοσαρεύ’ το άψιμον σον ήλον ΄κί τερού’νε

Σ’ έναν κοσάν ισίζ καικά, έστρωσεν τα ψαθία
Τ’ ομμάτα τ’ χαντιλέουνταν, ο νους ατ’ σα κουτσία

Επουγαλεύτεν τ’ έρημα τ’ ισίζ’κα τ’αγροτόπα
Σην πολ’ όλα ευρίουνταν άναυα χεσμοτόπα

Εκαλοκάτσεν σην σερίν σ’ oμάλ’ κουρίν εκνέστεν
Ολίγον θ’ αναπάετεν νασάν ατόν κι εζέχτεν

Ας ση ραχί΄ τ’ ορμίν έρθεν, κρύον το αερόπον
Το ιδρωμένον το κατσίν σκουπίζ’ με μαντηλόπον

Καρφών’ τ’ ομμάτ’ σα μέρμυγκας ση ρίζαν τη οξέας
Πως τοπλαεύν’ε το φαΐν παν’ κ’ έρταν σα φωλέας

Πόσα πατμάν’ ζυίεις μερμήγκ’ και σκών’τσ’ εσύ πα βάρη;
Σεράντα είπεν ζύεστα με τ’ εμόν το γαντάρι

-Που πας αφέντη μ’ μέρμηγκα φουριόζος φορτωμένος;
-Φαΐν παμ’ για τον χειμωγκόν κανείς μ’ εν’ πεινασμένος

Ση στράταν ντ’ επορπάτ’νανε ΄νεμείνεν να δεβήν’ναν
Ωράσον τσουγναεύ ατα ψην έχ’νε κ’ είναι κρίμαν

Ορωματίεν άχαρον απέσ’ σ’ ορμάν’ παλάτα
Πικρόν στύπον και αλυκόν τη τάη μ’ τα μουράτα

Ορωματίεν δεύτερον κιούπ’ με τα φιλιρία
Εχαντυλάεν το μουλάρ’ εφτύρτεν αλλομίαν

Το κάθεσμαν το σκώσιμον δύο σαλβάρα γράν’νε
Πελίν ο τόπον έντονε, το κουρίν ντ’ επιάνεν

Τρανά τα γένα κι άπλυτα, μαλλί’ άμον καφούλα
Και τσεριγά τα λώματα, άμον σγουρά μαρούλα

Εσταύρωσεν τα χέροπα τ’ απάν σα εμπροκάρδα τ’
Τη μαχαλάς ο σέφτελον ετσίλτεψεν απάν’ ατ’

Γαρσί΄ ατ’ στέκ’ είνας αβτζής με το τυφέκ’ σ’ ωμία τ’
Καψόλ, παρότ’ , μολύβ’, βοά, εκόπεν η λαλία ατ’

Είναν περδίκαν πλουμιστήν σουμαδεύ’ με μανίαν
Τα πουλόπα τ’ς, ν’ αλλοί΄, ν’ αλλοί΄ θα σύρ’νε ορφανίαν

Τινάεν σον αέραν, ρουζ’, σουμά τ’ εβγών’ η ψη ατ’ς
Το ταίρ’ν ατ’ς θ’ αραεύ’ ατεν τσι θα φαζ’ τα πουλία τ’ς

Τη ορφανίας συμφορά σ’ αγλώσσωτα πουλόπα
Επέμ’ναν αναχάπαρα αφώλετα τα ψόπα

Πουλόπο μ’ ολιγόζωον παρχαρολαλημένον
Κανείς ΄κί ξέρ’ ντο ΄ίνεται ση μοίρας το γραμμένον

Ο κόσμον μαύρος κι άδικος , τ’ άγρα όλα σκοτούνταν
Τοι ορφανίων το κισμέτ’, πόνα ντο ΄κί λαρούνταν

Τσίζ’ τα πουλία τη Θεού τον σκοτωμόν κι αντέχει
Ας ση φουτίν’ ατ’ κι άλλο απάν’ μαραφέτ’ άλλο ΄κ’ έχει

-Ό,τι σκωτώνεις νε αβτζή πασκίμ χαρίεις α ο Χτίστης
Νουνίζ’, φουρκίζ’ και φτυλακίζ’ το έργος και την πίστης

Σ’ έναν πελίτ’ θερίον κιαν κάτσεν κι αροθυμίεν
Τον Πόντον τον ανάσπαλτον, τον Πόντον ντ’ ορφανίεν

Πατρίδα μ’ τ’ ορμανόπα σου με τα ποταμοάκρα
Ποίον να λες, ποίον να κλαις, αμάν γομούσαι δάκρα

Τα αίματα ντο έτρεξαν απέσ’ άγρα τ’ ορμάνα
Κυλίγαν και επότσανε τη θάλασσαν τη Μαύρεν

Βαθέα ρίζας και τρανά σον Πόντον ξεριζώθαν
Χαλάσματα, καψίματα, ταφόπα βεβηλώθαν

Ξεριζωμέν’ αδά κ΄εκεί μωρά βασανισμένα
Πάπον προς πάπον κράτεσαν κειμήλα ματωμένα

Δώρον αντίχαρον χαράς εφέκαν την αντρείαν
Τη Ηλ’ αχτίναν τ’ έμορφον είδεν την αδικίαν

Τα δέντρα μαυροφόρεσαν άλλο κι καλατζεύ’νε
Ατόσα χρόνα δαίβανε την ρίζαν αραεύ’νε

Κι άλλο καλλίον ζήναμεν, ση πάτριδας τα χρόνα
Πουλόπα ξάϊ κι ετρόμαζαν, εκόνεβαν ζυγόνα

Ούλ’ εθαρρείς έναν έμ’νες ευσπλαχνικόν το αίμαν
Κανείς τα «θεία» ΄κ’ έβριζεν φογούσαν και το ψέμαν

Τα χελιδόνα κλώσκουνταν εμείς πάμεν και πάμεν
Ο κόσμον τσίπ’ εφτώχινεν το νόημαν εχάθεν

Κάτ’ έπαθαμ’, Σουμέλα μου, χάθεν η πίστ’ κι εγάπη
Εμορφον λέγ’νε το κακόν την ώραν κλώθ’ φαρμάκι

Κάτ’ έπαθαμ’ χαμόμηλον γελούμ’ χωρίς αιτίαν
Επρόδωσε μας η παρά ώμνημαν αδικίαν

Κάτ’ `επαθαμ’, Ακρίτα μου, τον κόσμον ΄ποίκαν μάγια
Ματωβαμένον έν’ η γής, λάβαρα καταμάγια

Κάτ’ έπαθαμ’, νε Μάραντε, ο νόμον γους ντωγμένον
Τα βογγετά αμέτρητα, τάμαν αρωστημένον

Κάτ’ έπαθα ρίζαμ’, Κωστή, με τ’ εμέν καλατζεύω
Θολόν αχούλ’ μεθυματί’ τ’ «Αναστορώ» χορεύω

Καραγατσί’ είχα’ δύναμην κι αντίλαλον σ’ αστέρα
Η σέβαση έτον παντού, λουλούδα αντί μαχαίρα

Δύο νεφέσα έσυρεν ας σο στριφτόν τσιγάρον
Ενούν’τσεν πως εποίκεν ξαν’ τον δάβολον κουμπάρον

Σορσοταρίζει το νερόν σα λαλατσό-ορμία
Κωδώνα και συρίγματα και γαβαλί΄ λαλίαν

Τσοπάν’ λαλούν’ με το γαβάλ’ τα πρόατα να βόσκουν
Θ’ αλμέγ’νε, να τυροκομούν’ το βράδον όντες κλώσκουν

Ο γάιδαρον ετράνυν’εν και το σεμέρ’ μικραίνει
Αν κι καθίζει την χανούμ’ με την δούλαν χορτένει

Ο κόχλον σο τσέπλ’ν ατ’ απέσ’ πρασινομαρουκάται
Με φύλλα τι κιντέατας κώλον ΄κί σπογγισκάτε

Τ’ αγρολιθάρα τοπλαεύ’ για να σκοτών’ την ώραν
Κουντ’άτα χορολαγκευτά σ’ ορμίν σην κατηφόραν

Έρθεν απάν’ το βοετόν ΄θαρρείς ράχια κρεμίαν
Χαλαμονή τη ορμανί’, Δευτέραν Παρουσίαν

Ο ψοφεμένον γάιδαρον τον λύκον ΄κι φογούται
Η πέτρα ντο κυλίεται κάποτε θα τσακούται

Τα κουκουβάκας τέρεσεν κρεμάν’ το αξινάρι
Τ’ άσπρα ομπρέλας τη ραχί’ χασεύ’ με πετεινάρι

Έναν τσεσίτ’ τρανόν φαρδύν κουκουβάκ’ αδραχτίταν
Έκοψεν βάλλ’ σο δίσακον με κόκκινα κερμίτα

Ετσιτσανώθεν το ραχίν ας άγρα ΄ξυναρέας
Ο κουκουμάον συνορθαίζ’ πελίτα και οξέας

Δύο ζυγόνα αψηλά ο ήλον ξαν’ εξέβεν
Τ’ ημ’σόν μεσάν εφόρτωσεν τσατσίν εκεσ’ κ’ επέμ’νεν

Ας σο ραχίν φέρ’ το μανίν βράζ’ κ’ επεκεί ξερεία
Να κρούει ατο με το κασκάρ’ και άφ’τ’ τα τσιγαρία

Ψιλοκομένον μάχουρκαν χύμαν και σα χουτία
Κι ανάμεσα πα γόκκινα τα τσιγαροχαρτία

Έδεσεν το γαϊδηροφόρτ’ εκόπεν το τερμάνι
Εφούτιξεν κ’ εβόεσεν τ’ ισίζ’κον το ορμάνι

Άμον αγλήγορον πουλίν χωρίς την νεγκασίαν
Εκλώστεν οξωπίς αξάν, με τ’ αξινάρ’ σ’ ωμία

Τη ποταμί΄και τ’ ορμανί’ δροσίζ’ το αερόπον
Επενεγκάστεν ένα ξάϊ κ’ εσέβεν ξάν’ σο δρόμον

Το σελεκόπο μ’ εν βαρύν εκάτσα, ξάν’ γονάτσα
Έγκεν το βέτρον το νερόν η χιόρα η ματσουκάτσα

Το δασωμένον το ραχίν με τ’ αξινάρ’ χαλάεν
Είδεν’ ατον η πεθερά τ’ ατέ πα εχπαράεν

Ταράζ’ τα τσίρα σην ταβάν σίτεν χταλεύ’ μυτία
Τα μέσα τ’ εκουράγανε πιάν’ τρία σκαμνία

Ποίσον καλόν και σύρον α σ’ ορμία σα τσακάτα
Πολλά πη έχ’ , πολλά νουνίζ’, κάθετ’ απάν’ σ’ αχάντα

Σκαμνί ποδάκι κότσιξεν ποίος θα το καρφώσει
Τα χουλιαρόπα τη σειράς ποίος θα τα γανώσει

Τα τούτα εξερίασεν θ’ ευτάει’ ατα χοσάφα
Πολλά επεκμεζίωσαν πίστεν ΄φιδίων λάφα

Ελούστεν σο τρανόν σκαφίδ’ κατέντσεν το κιφάλι
Νούντσεν με το αφ’κά κιφάλ’ τ’ απάν σο μαξιλάρι

Ατός ατόν θαμάσκουτον φορεί τ’ αρωματίας
Ατόν ιεύν’ οσήμερον αταψίσκα δουλείας

Μουμούλ’ έν’ κατενόπλαστον σα ξένα τα χωρία
Άμον τσιχρίτες ντο μπάνιζ’ παρχάτσα με φαΐα

Ο παλαλόν κωδώνα ΄κ’ έχ’ κι όπου θέλ’ αρμενίζει
Τ’ αχύρα τα προπερσινά απόψ’ θα υβορίζει

Έναν λαβάσ’ ας σο σκαφίδ’ επαίρεν κ’ εδρομάεν
Αλήορα ντ’ εκούρτεσεν το στόμαν’ ατ’ εκάεν

Σα ξένα σ’ ανεγνώριμα κουρφίζ’ ατός ατόναν
Την μεσελέν ψέν’ και αλίζ’ σην έμορφον την χιόραν

Πολλά αγούρα τσατσαλών’ ατέ η αφορισμέντσα
Έτον και’ κ’ έτον έμορφος σεβτάν καπατεμέντζα

Το κέϊφ’, χαράν, και τραβωδήν καμίαν ΄κί χαλάνει
Ο σκύλον ντο μαθάν’ καλά, ΄κί θέλ’ ν’ απομαθάνει

Έλα, αρνί μ’, έλα πουλί μ’, έλα απέσ’ και κλείδα
Τομπούλα μ’ μη φογάσαι ξάι ση στράταν κάναν ΄κ’ είδα

Χαντζούκα μ’ ας εξέρτσ’ατο καμίαν κ’ εφοέθα
Για τ’ έναν φίλεμαν τ’ εσόν επέταξα και έρθα

Μακρύν μυτήν, φαρδύν κατσήν, ξυπόλτα τα ποδάρα
Σην τσίπαν κρεμαστόν χαλχάν’ σο πούτ’ στάμπας μαϊχάρα

Καρυδοκάντσια με το μέλ’ φάζ’ την τσακαλαρίαν
Έρτεν απάν’ σην πόδαν’ατ’ να ψέν’ την ροζ δουλείαν

Συνέλ’κα είμες έν’, γιάβριμ’, καράκωσον την πόρταν
H λύρα ζαρωτά σ’ οτζάχ’ έχ’ τσακωμένον κόρδαν

Τα τσακολόζα τ’ ομμάτα θειίκο μ’ να φοάσαι
Ομμάτα σην κοτύλαν έχ’ τερεί σεν και λιγάσαι

Θα σύρει το ταμάρι σου θα συρ’ και παιρ’ το γαίμας
Άψιμον τρώει τσιλίδα χεζ’ άμον τ’ Ύδρας Λερναίας

Ατέ σον φέγγον πα υλάζ’ θα βάλλ’τς εν σο σακί΄ν ατ΄ς
Εσύ γαλάτεαν μυρίεις κομπών’ με το βρακίν ατ΄ς

Γαβούν’ ΄κ’ έν να μυρίσκεσαι χαρπούζ’ να τρως την κάρδαν
Τη μέραν κείται ανάσκελα την νύχταν με την βάρδαν

Άντρας ΄κ’ ευρέθεν για τ’ ατέν σκαφίδ’ κ’ επελεκέθεν
Δεσπότ’ κιφάλ’ πατεί, δαβαίν’, νε δάβολον εγρέθεν

Παλαλωτά ραγούγια βάλλ’ αποθερίζ’ την πίστα μ’
Κάρδα μ’ ποίσον υπομονήν σην ψην ντο ελιμπίστεν

Ποντιοπούλα λυγερή ζεφύρ’, μαργαριτάρι μ’
Αγγέλ’ κατήβαν’ χαμελά, να προσκυνούν τη χάρη σ’

Αγιόκλημαν σκουντουληχτόν τ’ εμόν προσκυνητάριν
Όλεν τη νύχταν τσαρτιλίεις, κιτρινοκεχριμπάρι μ’

Η ψη μ’ απάν’ιμ’ κ’ εχωρεί , ’ίνουμαι το καρτάλι σ’
Ρουμπίν’, χρυσόν, ασήμ’, διαμάντ’, θ’ εμπαίνω σ’ αποσκάλι σ’

Τριών λιρών εγάπεμαν έσυρεν ας ση χιόραν
Αξάν εχαμοπέταξεν επέρεν άγραν φόραν

Το κορδυλόπον το σπιχτόν έμορφα αναπάεν
Πίτα ντο ΄κι φαΐσκεται ντ’ έχασες κι αν εκάεν

Σο δώσ’με, δώσ’με, έμαθεν σο νόμα εκορώθεν
Σον άγγελον θυμίαμαν καμίαν πως κ’ εδώκεν

Την εντροπήν εκάτσεν κα με το σπαλέρ’ τη χιόρας
Το κορδυλόπον σούφρωσεν κ’ εφούσκωσεν τη χώρας

Ο λύκον ση δείσαν απές πολλά εν χαρεμένος
Σα έμορφα τα κόρτσοπα ατός εν μαθεμένος

Πότσον ταή μ’ τ’ εσόν κεπίν κ’ επεκεί γειτονίας
Πολλά πη ξέρ’ πολλά παθάν’, κ’ ευρήκ’ αναποδίαν

Όλεν την νύχταν ο ταή μ’ κεράζει και πλερώνει
Τεντέλτσανε τα γόνατα τ’, σπαλέρα προζυμώνει

Τσιτσία άμον το ταούλ’ ατέ η βυζαλίστρα
Σα μάγ’λα τη ταή μ’ σαρεύ’ τεάμ ΄μον κοπαλίστρα

Ση άρκονος τον κώλον κιάν άλλειμαν αραεύεις
Σα πολλά ρίζα μ’ τάλεψον να ξέρτ’ς να τα χαρτσεύεις

Κουκουβακίζ’ σο ωτίν’ ατ’ κιάν η φαρδοφρυδοφόρα
Έναν ποτόν κι άλλο να παίρ’ η χτηνομαστοφόρα

Πρόσφορον τη εσπερινού το γουδοχέρ’ εσκώθεν
Τ’ απάν’ ατ’ τουρτουρίασεν χαλάλ’ κι αν εκομπώθεν

Αρσούζενα, παμπόγραια, τσαλιμολαϊστέρα
Εύρε σ’ καφασωτόν τσιμίδ’ κι ευτά σ’ την περιστέραν

Το πάτωμαν ταβάν ελέπ’ ας σα πολλά μεθύσα
Κοκόν ταή μ’ ατέ κι δι’ σ’ ατό τ’ ωμίν να κείσαι

Χαψία εγκέν και κολιόν κ’ έναν σαλάταν ρόκαν
Απέσ’ σο σαρβαλόπον ατ’ στεκ’ ζαρωμένον πρόκαν

Τραγούδ’, χορός, μεζέν, ρακήν έντον κι απόψε σκνίπαν
Εβγάλλ’ το καπνοσάκουλον και έξαψεν την πίπαν

Ετσιφινώθεν ο χερίφ’ς ας σο ζαντόν το μέλιν
Άμον ντ’ έπαθαν ση Σινώπ’ τη Ξενοφών’ τ’ ασκέριν

Όσον το ταγιανίαζ η ψή ση χώρας τα τρυπία
Με το λαφρόν το νούν’ατ’ ξάν’ γέλασεν αλλομίαν

Κάθαν ημέραν η τσαζού, ατόν πολλά αλμέγει
Τσαζούν, χαρπούζ και το χουμάρ’ η τύχη τα διαλέγει

Τον τελευταίον τον καιρόν ευτάς μεν όλον νάζα
Κορυδαλίναμ τη χιονί΄ με κόκκινα πουρνάζα

Η τσούνα σκώνει το ουδάρ’ τον σκύλον ν ατ’ς ερέχτεν
Άμον κοβλάκ’ τη βουτουρί΄ χωρίς κώλον ντ’ επέμν’εν

Φιλέματα δαξίματα λιγώθεν ας ση χιόραν
Αχ, βαχ, τσουτσού, σολ’ ντιχτιρντί ντ’ εποίκες μεν ατώρα

Τ’ οπίσ’ καμίαν ΄κ’ έρχουτουν ΄λαφρά γολάια λόγια
Θαρρείς κ’ ευρίουν μεϊχάν και παίζ’νε κομπολόγια

Με το μερκόν ψέν’ και αλίζ’ ετσάντσεν τα παράδες
Στρογγυλοκάτσεν σο τραπέζ’ σην γάρην μαχανάδες

Η λύρα τ’ κρούει σα γόνατα τ’, πάει κ’ έρται το τοξάρι
Ρακήν ποτήν και παστουρμάς, ση χιόρας το κελάρι

Το κάστανο θέλει κρασί και το καρύδι μέλι
Κ` η όμορφη θέλει φιλί πρωί και μεσημέρι

Σ’ αλάτ’ αφκά κουμουλωτά χιονόπον τινιαγμένον
Σα τσόπες ατ’ κ’ ευρίεται μεταλλίκ’ τσακωμένον

Σο κολοτσέπ’ ευρίουνταν μανάχον ανοιγάρα
Έϊ χαϊβανόπον τ’ ορμανί΄χάλασες τα γομάρα

Τα τσόπα τη μαυράχαρου τα τινιαχτά φασούλα
Σκύλ’ κουταβόπα έμορφα ετίνιαξανε ούλα

Κουτσά κουτσά δεάνει πλάν’ σο πόστ’ ν ατ’ ετυλίεν
Άμον τ’ εσούμωσεν σ’ οσπίτ’ τεάμ’ εσυμποδίεν

Ο γαϊδιρίτσον λάϊξεν το τρανόν το κιφάλι
Τ’ ωτία τ’ εκατήβανε άσκεμον εν’ το χάλι

Σο ξένον το περβόλ’ εσύ, τρύπες και πως τρυπήσεις
Ας νούνιζες ατο νωρίς που πας και που καθίσεις

Τα νεύρ’ ατ’ έξαψαν πολλά εγέντανε τσατάλια
Κάθκα σ’ ωβά σ’ και λάϊξον το θυμιαντός εγάλια

Σκαρπίν’ εντώκεν το ποδάρ’ εράεψεν ποτίνα
Πουρνού με τ’ άλας το χοντρόν θα δεβάζ’ και τα χτήνα

Άλλο τα κότσα τ’ ΄κί κρατούν’ γιοκ καπατά φυτίλι
Έχουμε χτήνα και γαρκά κλώθουμ’ και χερομύλι

Άλλ’ παίζν’ε την ζουρνάν ατουν, τρώγν’ε, πίν’νε, χορεύ’νε
Κι άλλ’ κλαίγν’ε και φτουλίουνταν σασεύν’ε κι απομένε

Εσέναν πη κατηγορεί και λέει πως είσαι γκέη
Να ρούζ απάν’ ατ’ γιουλτουρούμ’ κι ατόν να κατακαίει

Όλεν το βράδον λάσκεται το μαύρον νυχτοπούλι
Κεπία ποίος α φραχτίζ’ τσι θα σύρ’ το σαούλι

Οι συγγενοί δίν’νε ωβόν η χώρα δί΄κερκέλι
Η χιόρα η ζεγκίναινα παράν ας σο σπαλέρι

Το κάθεσμαν το σ’κώσιμον έγρασαν’ το σαλβάρ’νατ’
Την ράχιαν ατ’τσουβάλ’ κ’είδεν ωρέσον χάν’ την χράν ατ’

Αβούτα πήγαν’ έμπροστά ταράεν και στο ζάρι
Ους να ισάζ’ και το καντάρ’ τελέθεν το παζάρι

Τα σημερν’ά τα έργατα απουρπουρνού μ’ αφήνεις
Χίλα γορόσα η οκά επήεν το τιτίνι σ’

Σο νούν ατ’ γυροκλώσκουσαν τ’ απανωτά εξάρας
Ο σκύλον εταγούτεψεν αδά κι ακεί κοσσάρας

Η Σπούντα κείται απούλετον βάϊ βάϊ το χασλουκόπον
Άμον τα χτήνα λέγ’ν ατον ελα σ’ εσόν τον τόπον

Τα δέντρα χλωροφόρεσαν η κίσσα χτίζ’ φωλέαν
Η τσόπα τη θειΐκο μου `ρδανίν χωρίς μανέαν

Το χαϊρλίδικον ποδάρ’ μπροστά πάει την δουλείαν
Τανί το τάνι έξυσεν σα ροζ’ πουταναρεία

Το βραδενόν πορπάτεμαν ατός καλά γνωρίζει
Σύννυχτα όντας κλώσκεται την Τσόφαν’ ΄κί γνεφίζει

Σα σαχταρόπα πορπατεί ιχνάρα ΄κί αφήνει
Σκυλίων τα υλάγματα πουρνού θα υπομείνει

Ναϊλλοί εμέν σ’ εσέν ταή μ’ και τη ραχί’ φορκάλι
Το κιφαλόπο σ’ θα τσακών’ το εύκαιρον τσουβάλι

Ευρέθαν τα ξανθόμαλλα απάν’ σο μαξιλάρ’ ν’ατ
Ετάβιξεν με την γαρήν έξαψεν το τσικάρ’ ατ’

Άσκεμον εν το χάλι του κάρδα βαρύν μολύβι
Η αστραπή άμον τ’ οφίδ’ τσερίζ’ το μαύρον λίβι

Το μελεσίδ’ επέταξεν σα ξένα πήεν ΄χάθεν
Τ’ανθόμελον τη κάρδεσ’-ι-σ’ τάη πικρόν έν’ άνθεν

Εχάθεν ας σην μαχαλάν το γνώριμον λαλίαν
Ο νους ατ γυροκλώσκετεν αγνόν έχει μανίαν

Αγιάζ’ να σύρ’ ο άνεμον εμέναν ΄κι’ κομπώνει
Σα γέλτα τη Καλομηνά έρτεν το χελιδόνι μ’

Όλα ντο εψαλάφεσες ΄γκαλιάστα τα και έρθα
Σπάνω τσερίγουμε, πουλίμ’, άσκεμα ντο εφέρθα

Ο ήλον ας σο’ παραθύρ’ ετσίρτιξεν σ’ ομμάτα
Γάρη, ερχούμ’ σην κάμαρη σ’ και χούμαι σα πατσάχα

Ζουρ’ ζουρ’ το ταν’ εκούρτεσεν νεβράεν το πουγιούχι
Καλοσκεπάεν το γεργάν χωρίς να παίρ’ σολούχι

Σπιχτά ΄γκαλιάζ’ το μαξιλάρ’ σουφρών τα πασοχείλα
Λαβασωτία τ’ βόεσαν χαβουσαντάς τα ζίλα

Εκάτσεν σο οτζάχ’ κεικά γλουπίζ’ τα λεφτοκάρα
Με το λεγνόν το τσατσόπον γουρταλαεύ’ σαχτάρα

Το τσουπαδένον το ψωμίν ση σέλεν ξεραμένον
Ση μέσ’ απές τη καλαθί΄το γεργάν διπλομένον

Κουνίχ’ νε αφεντάνθρωπε σύρ’θ’ απέσ’ σο γονάχι σ’
Το πόρτζ’ με τα στουπίτσας έν’ παράν ΄κ’ έχ’ς σο τσαντάχι σ’

Αΐκον ύπνον ελαφρύν καμίαν ΄κ’ εκοιμέθεν
Πακίρ’ σινίν ο φέγγον πα ατόν εσυντροφεύτεν

Γριβών η πάχνα σο κλαδίν επάτεσεν κι ο κρύον
Τα ορταρόπ’ αρνάσευεν σον πέσκον κεσ’ ο θείον

Απέσ’ σ’ άγρα μεσάνυχτα την πίστη σ’ μω το θάμαν
Εσόκεψεν τ’ ορτάρα του και κουβαρέζ’ το ράμμαν

Ετύλ’τσεν τσιγαρόχαρτον καλόν καπνόν κομμένον
Άμον ντο σύρ’ατο η ψή τ’ γλυκίν και πουσιντένον

Ανάψεν το τιτίνι του με τη μασάς τσιλίδι
Το πασοκοίλ’ ερίγασεν κι εξάψεν κεραμίδι

Σεράντα πυρετόν έχει εβάρυνεν τ’ αχούλι
Τη καρτοβί’ φελία βάλ’ πονεί σ’ όλον το στούδι

Τα στούδα τα κατσκαρωτά τον πόνον ΄κί φοούνταν
Πολλά μαχάνα έγρασεν ακέσ’ σην Τραπεζούνταν

Ο τάη μ’ τρίμμαν έφαεν κ’ η γούλα του κοΐζει
Τη φορκαλί’ τσουπίν εβγάλλ’ τα δόντα τ’ καθαρίζει

Τιδέν έργον ΄κ’ εφτάει απόψ’ τα γόνατα νεγκάσκουν
Ας σ’ όρος τσι θα φέρ’ νερόν τα πρόατα βελάσκουν

Φορτώθεν τα χαρτώματα να στεγάζ’ τα μαντρία τ’
Αέρας άγρα μουρδουλίζ’ εχίτωσαν τ’ ωτία τ’

Αλμέγ’ γομών’ το δίλαβον και ση σαρήν εφήν’νεν
Ωράσον ας ση ζέσταν κόφτ’ ατό ντ’ επάρεδίν’νεν

Τα μάλλοπα αχτένιγα στόμαν χωρίς λαλίαν
Οκνέρ’κα φούς εφύσεσεν τη Κοζάνης μαχίναν

Τη τάη μ΄τ’ έργον άλας κ’ έχ’ λόγον όμως αντρίκεν
Ας σα λαζούδα μαναχόν τα φούρνικα εποίκεν

Όλα τα τόπα λάσκεται τα χάνα τα τικιάνα
Ατόν γνωρίζ’ν ατον τα ζα, τα πρόατα τ’ ορμάνα

Σ’ αχάντα απάν’ εκάτσεν μας Ακ-δαγ-Ματέν και Σάνταν
Βαρέα οκνίας κόλτσεν μας χάνομ’ατα κι χάνταν

Το χτήνον πάει σο στάδιον ξωπίσ’ τα κοσαρόπα
Αρ’ με τ’ ατά και τ’ άλλα πα ΄ποίκεν δύο λιρόπα

Τρίτσα τρίτσα εκάρφωσεν ζευλία στραβωμένα
Χοντρά σχοινία αραπάς παντού κορδυλεμένα

Χορτάρι επατούρεψεν χτηνί’ σο κωδωνόπον
Λαλίας μ’ ακουσκούντανε θα σύρ’ το ρωθονόπον

Εβόσταν ους το μέρωμαν επρέσταν τα κοιλίας
Οι εφτωχοί κι γλουπιμέν’ σπίχκουνταν σα πορδίας

Ση λόχαν σύρ’ με το σκοινίν το χτήνον σο μπουγάνι
Κι αφκά σ’ ευώραν τη κλεθρί τσορκάντσεν το γεργάνι

Παρακαλώ σας πουλόπα, κελάηδεμαν μ’ ευτάτε
Τον τάη μ’ εγνεφίζ’ετε αφήστ’ ατον κοιμάται

Νερόπα ντο δαβαίνεται και αφ’κακές ντο πάτεν
Τ’ όρωμαν ατ’ αν κ’ έν’ καλόν, αρ’ με τ’ εσάς επάρτεν

Ο ουρανόν εμαύρυνεν και η βρεχή έχ’ κ’ έρται
Την γην ελείφτεν σο κλεθρίν κ’ ενέσπαλεν τα τέρτα

Αλλού τ’ ουδάρ’ κι αλλού δουκάλ’ κι αλλού είν’ τα ζευλία
Εντώκεν το τσαντάχ σ’ ωμίν σερπέτ’ με πιρισκία

Γιοσμάς και τσαμουρόχτιστος φορκάλ’ τζεγκέν τα γένα τ’
Τη ράκης την γιακάν ΄κ’ αφήν’ επαίρεν το ατέτ’ν ατ’

Υπομονήν υπομονήν και γαϊδιρί’ ευώραν
Σ’ αλών’ατ’ νε βρέχ’ νε χιονίζ’ όλε ευτάει η χώρα

Με βίλκαν κλώθ’ την τρίφυλλιν σο τσόλ’ την ερημίαν
Τ’ οκνέρκον βούδ’ την Κερεκήν σουμώνει τα ζευλία

Σο οφοφίων τη ταή μ’ χωρούν όλα τα ευώρας
Το κουστ’ νερόν το ίρδωμαν για τ’ ανθρώπ’ς έν’ τη χώρας

Τα χτήνα πα άμον ατόν γολάϊα οπίσ’ ΄κί πάνε
Απ’ έναν έναν τρώγ’ν ατα λυκούδα τσαναβάρα

Να σύρ’ το χτήνον σο γαρκόν φάζ’ κ’ έναν βούραν άλας
Επρέστεν η κοιλία θε με τ’ αχυρί’ τα μπάλας

Η καμονή επίασεν εκλώστεν Χορτοθέρης
Ό,τι κι αν σπέρ’ τιδέν ΄κί παίρ’ ντό βουκεντρέας θέλεις

Τη γείτονα τ’ οβούδ’ παίρεν ν’ ευτάει ατο ζευγάρι
Τον κάμπον όλον θα οργών’ τ’ άγραν το λεοντάρι

Σ’ έναν τεκίρ’ τη αραπάς, αποφκακές λιθάρι
Η αύλα τ’ κατηφόρα εν, ωράσον φεύ’ σ’ ορμάνι

Εγρίζεψεν κ’ ετράνυνεν τη βάλτας το χωράφι
Τσαμουρωμέν’ απάν’ αφ’ κά ποίστεν φιδίων λάφι

Για να παλεύ’νε βάλλ’ τα ζα σο χάρκ’ τη χαμελέτεν
Καμάρωσεν ο Καίσαρας νασάν ατόν για πέτεν

Γιαρούς κοσσάρας σο γιατέτς καμίαν ΄κ’ εκομπώθεν
Εγέλασεν αγέλαστον και σο καβούκ’ εχώθεν

Ση εγγλεσίας το λειβάδ’ γομώθανε βουβάλα
Έναν χοχόλι έμπαισεν σ’ ομμάτα τ’ τα μαγγάλα

Τα λιθαρόπα τσούμιζεν ση Στάριτσας την βάλταν
Επετσιγκώθεν ο χερίφ’ς κι εκούρασεν την στράταν

Πουθέν παΐρ’ ανόργωτον κ’ εφέκεν όλ’ εντώκεν
Τα λίρας φοσιμένα έχ’ το χρέος ατ’ εδώκεν

Όντες σκαλών’ ε τη σποράν ευχήν εντάμαν ΄φτάν’ε
Καλόν να βγών’ το γέννημαν να ζούνε και να πάνε

Τα βούδα σύρ’νε σο αλών το τσίπ’ βαρύν τουκάνι
Ο τάη μ’ μουρδουλίζ’ χοσάφ’ ελαίας και χαλβάνι

Έργατα ΄κί είν’ τη χωραφί΄ πουρνόν το θεμενόπον
Καγάν’ να κρούς ολημερίς, σο βράδ’ το αλωνόπον

Τ’ οφίδ’ απέσ’ ας σο δεμάτ’ εξέγκεν το κιφάλ’ν ατ’
Ετρόμαξεν κ’ ελάγκεψεν κι άρπαξεν το δικράν’ ατ’

Σουμών για να παστών’ τ’ οφίδ’ ταγουτεύ’ τα δεμάτα
Ελαταρίεν κ’ έφυεν εχάθεν ας σ’ ομμάτα

Με το δικράν’ ΄σκώσεν και σύρ’ σο συνόρ’ τ’ αγριάδας
Ση γούλα ν’ ατουν τάεψαν σκοινία τενακιάδας

Τσανίζ’νε σπόρον τη κοκκί΄ πουδέν τόπον κι αφήν’ νε
Δουλεύν’ε, τρέχν’ε, πολεμούν και εφτωχοί ξαν’ είναι

Γολτούχν’ατ’ σαλακίασεν γωνίας μαβισώνι
Σπίχκεται κατασπίχκεται μη χάτε το νερόν-ι

Τα αμαρτωλά τ’ επίασεν εβούλωσεν το μπέκι
Άμον τη ζού το άλλειμαν πάντ’ απαγκέσ’ πα στέκει

Νερού πουγαλεμένος έν’ πως θα ποτίζ’ την σπούνταν
Τ’ ημ’σα τα πρόατα θα σπάζ’ τ’ άλλα ας μαρουκούνταν

Κυλίεν απάν’ σο χορτάρ χτουπούλ’τσεν φενερίτσαν
Βάϊ βάϊ σα χοντρολώματα ξαν’ θα γουζεύ’ η θείτσα μ’

Χωράφα τσακελίματα ο ήλον καντηλιάζει
Ο τάη μ’ σο γουίν απέσ’ ανάσκελα πλαγιάζει

Η κουσκουτάνα σο χωράφ’ φοβερίζ’ τα πουλία
Σα στράτας ΄υροκλώθν’ ατεν όντες έχ’ ανοβρίαν

Άλλ’ σπέρ’νε και θερίζ’νε πα κι άλλ’ ση σαρήν πλουτίζ’νε
Σον ήλον μοίραν άλλ’ κ’ έχ’νε κι ατείν’τ’ς μαλαχτουπίζ’νε

Έναν κοτέρ’ τσαβτάρ’ ψωμίν κ’ έναν κιφάλιν σκόρδον
Ση Παραλίγγας το γουρνίν τρώει και φυάζ’ τον πόρδον

Νερόν τη πούκλου σκίζ’ και πάει άρ’ ύαν και ευλοΐαν
Σον ήλον το ποδάρ’ χουλέν το κιφαλ’ σην σερείαν

Βρέχει, χιονίζει βουρκανίζ’ πάντα κρεμάν’ το πέλι
Σίτα ηλιάσκεται ο χερίφ’ς το τσάφιμαν πα θέλει

Εσπόγκ’σεν τα ιρδώματα γαρής το πισταμπάλι
Φορθάκα σο γουίν απέσ’ λαγκεύει κοάζει πάλι

Τα χέρα τ’ εμπροστά σταυρών’ σο πλουμιστόν καμίσιν
Χατούνα μ’ φέρ’εμεν νερόν σουμά είσαι σην βρύσην

Εκούραξεν ξάν’ το ψωμίν το τρόζ ζουμάρ’ μυρίζει
Πολλα πουγαλεμένος έν’ ατέν πα τυρανίζει

Έμπρ’ πορπατεί κι οπίς τερεί η μάρσα η χωρέτσα
Πουλίν αγλώσσωτον πουλίν τη τάημ’ η καλέσα

Καμίσ’ καρόν τενταλλαπάν γιαχάδες σα μανίκια
Ποίος απόψ’ θα βοτανίζ’ τσι θα ποτίζ’ παρνίκια

Έρθεν κ’εκαραμούτωσεν ετσάκωσεν το πέλι
Κόκκινον λίβ’ το μάγ’λοπον άμον λαζούδ’ κοστέλι

Σουρουκλαεύει το τουρμούχ’ σκαλών σο χοσχοράνι
Έντον κωλέντς σο ίδρωμαν κ’ εδέκεν’α τουμάνι

Θελ’κά μασούρας μπόλικα σο γουμψάλ’ το χωράφι
Ωρωματίεν άχαρον κιούπα λύρας χρυσάφι

Αλλού σπιχτόν κι αλλού σαχτάρ’ κι αλλού μαυροχωμίας
Και το πολλά γουμψάλ’ χωράφ’ σπέρτ’ς και μετράς ζεμίας

Κιφάλα βάλ’τε σην σερίν πάσκιμ’ είν’ με παράδες
Ο κόσμον ας χαλάετεν με νταουλοζουρνάδες

Την τσαχλαμάν εκούρτεσεν δροσίεν ας ση ζέστεν
Αχάντα κούστα σο χωράφ’ βρεχία κι έρθαν ρέστεν

Σα χωραφάκρας έκοψεν ολίγον την στρατίαν
Άμον κοσσού πα φτίλαξεν ντο χαν’ μικρά πουλία

Ας σά κουϊα τσάϊξεν την Λούλαν την πατσίν ατ’
Κατέσπαξαν και το χαρπούζ’ πιπίλε φτύζ’ σην γήν ατ’

Ο εις τον άλλον περιπαίζ’ νασάν και την πατσήν’ατ’
Άμον την τίζαν ντο γριβών’ απάν’ και σο πετσήν’ ατ’

Εξέγκαν τα τσιπούχα τουν οι δύ’ πα ας σα μέσα
Έψαν’ατα κι απλώθανε άμον τ’ άγρα τα λέσια

Αέτσ’ π’ ελέπε τ’ς και τη δύ’ς ομμάτα χαντιλλιάουν
Τσικάρι μ’, γιάβρι μ’, ρίζα μου καρδίας κι χαλάουν

Καμίσ’ εκοτσακίασεν κοιλία συνορθέθεν
Σ’ έναν τσατάλ’ καφούλ’ απάν’ ατό αμάν εθέκεν

Εμάσανεν την μάστικαν το στόμαν εσκουντούλ’τσεν
Τα καφουλόπα ταραγά με το καγάν’ χτουπούλ’τσεν

Κοκκία βούρας ντ’ έσπειρα αν κι βρέχ’ ΄κί τρανύν’νε
Ση λύκ’ τ’ ορμίν με το λιθάρ’ εκεί θα πάω κείμαι

Εταβρανεύτεν ο χερίφ’ς στουπίτσας μαρουκάται
Αδά γκρεμός κι εκεί γκρεμός ση’ μέσεν καταρράχτες

Ο ήλον κάτσεν σο ραχίν εκάτσεν κι ο ρεμπέτες
Τα ποδαρόπα άπλωσεν σο χάρκ’ τη χαμαιλέτες

Εξ’ ας σ’ αυλάκ’ τρέχ’ το νερόν και χάται με τα ώρας
Έσυρεν το ρωθών’ ατ΄ξάν’ σοι λαζουδί΄ τ’ ευώρας

Το τσαπρωμένον το υνίν πολλά πα ζιαγκωμένον
Τ’ αυλάκια με τα κάκκαλα τ’ θ’ ανοί’ ο πουγαλεμένον

Σην αραπάν κουρτά σερπέτ’, την πείναν κομπωνίζει
Σ’ οσπίτ’ εποίκαν τσιριχτά πασκίμ’ θα κοινωνίζει

Σ’ ομάλ’ κλαδίν κοκκυμελί’ κρεμάν’ την καμισόλαν
Πόμπαρτιζ’ αναχάπαρα σκύλαξεν άμον φόλαν

Τρεχτά πλανκεσ’ αποπατεί, στίβαν τα κόπρα φεύ’νε
Ολόερα χρυσόμυγας σωρεύταν και στοχεύ’νε

Τσιβίζ’ πουλόπον σο κλεθρίν η λόχα πα χασεύει
Άμον λεϊλέκ’ κρατεί ψηλά τ’ αστόσ’κον ας σην μέσην

Ο ήλον εγαντήλωνεν απόψ’ όλεν την μέραν
Έντον κολέντς σο ίδρωμαν συρίζ’ την συριχτέραν

Νασάν το πασοκοίλι του εναξά λαφρεμένον
Ζωνάρ’ εσυνορθίασεν το κιαντιροφτιαγμένον

Εκάτσεν σο ποτάμ’ καικά εξέγκεν τα τιρλίκια
Τα ποδαρόπα τ’ έπλυσεν σύρ’νε πολλά ζορλίκια

Εγούλωσεν και το λαζούδ’ περεκετλίν χωράφι
Κοινόχρηστον συγγενικόν σ’ ατόν έρθεν χρυσάφι

Εντώκαν τα καγάνα τουν στοίβαν τα θεμωνέας
Το χειμωγκών’ αρ’ με τ’ ατά, θα τρώγ’νε λίγον κρέας

Εξέβεν απάν’ σο τουκάν ελάλεσεν τα βούδα
Το λίβ’ ολίγον τράνυνεν θα χάν’ και τα πλιγούρα

Σα πρώτα τα ζαμάν’ εμουν και σ’ αργυρά τα χρόνα
Πουλόπα ξάϊ ΄κ’ ετρόμαζαν εκόνευαν ζυγόνα

Τα ευλογίας τη χωρί’ κ’ ενέσπαλαμ’ καμίαν
Άσπρα σπιτόπα με αυλήν, ξωκλήσα σα ραχία

Κρενία γάργαρα νερά, πουλία, τσιτσεκόπα
Ζεστόν ψωμίν πινακωτής, φαΐα σα φουρνόπα

Γέλτα χαράς ολόερα, παιχνίδα τα παιδία
Με τα πουλόπα στείλ’ν ευχήν με τ’ άνεμον υίαν

Σο παρακάθ’ μεσάνυχτα, οι γέρ’ αναστορούνε
Αγαπημένα ζουν’ γερούν, τον Πλάστην όλ’ υμνούνε

Πολλά μακέλα έγρασεν πολλά μεσοκουράεν
Καλουπωμένος πορπατεί η πίστ’ατ’ εταράεν

Ποίος να σύρ’ και να αχπάν’ τα οκνίας από ΄πάν’ ιμ’
Εφτά γαϊδίρα αλλ’ έναν πα θ’ ευτάγω ΄γω κουρπάνι

Έπεν νερόν ας σο γουρνίν κρύσταλον άμον πούζι
Ας ση οξέας ρίζαν βγών’ τσακώνει το χαρπούζι

Απέσ’ σ’ ορμάν τρίγκ-τρίγκ χτυπούν κωδώνα τη χτηνίων
Ορθά ποίος θα καλατζεύ’ κι θέλ’ν ατον χωρίον

Κερβάνα λέν’ το χτήνον’ ατ’ σον βάλτον εβιντίεν
Άλας απάν’ατ’ς πουδέν ΄κ’ έχ’ δουκαλεμέντσα εφύεν

Το κότζ’ν ατ’ ντώκεν άγρεα σ’ αβούρεστον λιθάρι
Ατζάπ’ ατό θα έσ’κωνεν, αν’ θ’ έτον’νε πιθάρι

Ελάλεσεν ους το κρενίν τα ζα μ’ άγρα λαλίας
Τα δόντα ετριτσάνισεν ’ντιδόντσαν τ’ ερημίας

Και νεγκασμέν’ πουγαλεμέν’ φορτώθαν τα τσουβάλα
Την μύξαν σύρ’ σα δάχτυλα σαρεύ’ α σα πατσάχα

Εκλώστεν πριν το μεσημέρ’ καρύπ’ς και πονεμένος
Όσον κρατεί το γιουλτουρούμ’, νίφτεν ο προκομένος

Με τα γαϊδούρα κουβαλούν κουθούρα σα μαντρία
Να έχ’νε προσανάμματα ση βαρυχειμωνίαν

Εθέρτσεν, ΄λώντζεν, ηβόρτσεν, ζούμωσαν τα ψωμία
Έγκαν αγούρ’ σο παρακάθ’ παρχάτσα με φαΐα

Απέσ’ ση μέσεν τη αυλής χτούπ’σεν κ’ έναν κοσσάραν
Ναϊλλοί εμάς και βάϊ εμάς σ’ εμέτερον την φάραν

Ο γάρταλον ο σορσοτάς εποίκεν μαγαρούτσα
Ετοπλαεύτεν η σοδειά ρακίν, ποτίν, «κατρούτσα»

Σο κατσκαρένιον το λιθάρ’ τσακών’ τα λεφτοκάρα
Αλάν- τουλάν ολόερα κουτούνας και τσουπάδα

Κρομύδα, σκόρδα, λάχανα, φύτεψεν σο κεπί΄ν’ ατ’
Η κουσκουτέρ’ απέσ’ ση μέσ’ ωμάζ’ με την κιαντίν ατ’

Κ’ έναν κιφάλ’ βουδί΄οστούδ’ σο πασάλ’ φωσιμένον
Να μη ματαίζ’νε το κεπίν και να έν’ καρπεμένον

Εζορλαεύτεν το καϊσ’ και τα χαμνά τ’ ταράζει
Σ’ αράν με τα χαρτώματα κατούδα ξάν’ μαλάζει

Τα φυλλοκάρδα τ’ κάανε μαλέζωσεν η ψύ’ατ’
Τη είταινος το είταινον ιεύ’ και σην κιαντήν ατ’

Τη τσακουτσί’ στελία χών’ σο νερόν να φουσκώνε
Την φύσουναν ετούρτεψεν την μύξαν πιπιλώνεν

Στρογγυλοκάτσεν ση σοφράν απέξ’ τα κολομέρα τ’
Πολλά δουλείας γλοίαξαν ας σα χοντρά τα χέρα τ’

Τη πέσκου το πουρίν καπνίζ’ σασεύει και τερεί α
Την σάπκαν ατ’ εμάνωσεν κι ολίγον τα μυτία

Τρανόν κιφάλι λάχανον φούστορον ανανίβι
Τ’ απιταχτέρ’ κ’ ιεύετον σο γουζωτόν τσιμίδι

Ο άνεμον σιντίλιζεν τη δέντρου τα κλαδία
Κι θείτσα μ’ σο οτζάχ’ καικά, λαναρίζ’ τα μαλλία

Μη στάεις και μη βρέεις έχ’ ατον τον ξενομαχαλέτεν
Σα βούδα αν κουβενεύκεσαι νασάν κ’ εσέν πη έχ’σεν

Όλον τη μέραν σο ποδάρ’ άμον το μελεσίδι
Να κείται ο γιέλάχουλους σο τεμίζ’ το στρωσίδιν

Το κρένερον θολόν έρθεν ας σα πολλά βρεχία
Έναν τσαπούτ’ ας σο τσίτιν, σο τασ’ βάλλ’ φιλιτρίαν

Βράζ’ και χασεύ΄, υλίζ’, τσουμπίζ’, τη σευτελί΄τα φύλλα
Μουχλαμανάν φαΐν μ’ ωβά σκουντούλτ’σεν ας ση μύραν

Ξερία τ’ αρκολάχανα ζούμωσον με τα χέρα σ’
Ο γαρκοπαλευτής να τρώει χειμωγκωνί΄ημέρας

Μήλα, αχράδα, μούσμουλα βράζ’ και ευτάει πακμάζα
Με την σειράν τιζεύ’ ατα ση κελαρί ταράζα

Με την ρακήν τα κράνα βάλλ’ απές σο πουκαλόπον
Το γιατρικόν ήντσαν πονεί κοιλίαν, στομαχόπον

Πακμάζ’ μασούρας τρώει ατός έχ’μαασούρ’ σο κώλον
Κι έναν χαλκόν πουρίκας τσάϊ σο μίαν πίν’νε όλον

Άμον πουρτζούγος ντο χταλεύ’ κ’ ήνταν ευρήκ’ κουρτ’ άτα
Κατήβασεν κι ας σο φανάρ’ τρία μήλα αφράτα

Ήντσαν κρατεί το μελοκούτ’ το δάχτυλον ατ’ λείχει
Κι ήντσαν τοι αλλ’τ΄ς ΄κι συμπονεί ευρίκ’ άσκεμον τύχην

Ζήσον μουλάρ’ και φα κρουθάρ’ όσον εσύ ντο θέλεις
Η βούκα ασσό ΄κι εν’ τ’ εμόν ποίσον το τεπιέτις

Με τ’ υλιστόν και βούτορον, εγώ ΄κι θα χορτάζω
Αφού η σεβντά πουλίεται ας πάω αγοράζω

Μερακλανεύτεν ο ταή μ’ βουρέστεν τ’ ανοιγάρα
Η ψύ’ ατ’ έσπασεν πολλά σα τέσσερα τουβάρα

Μοσκοτυλίεν τ’ άρωμαν «γυναί θεός φυλάξει»
Μαλτέζες και νεόβγαλτες τ’ ήμαρτον θα θυλάξει

Ο λέβεντόερον τ’ εμόν, γαρκοτερεματέας
Κι ολίον χοντροκόκαλος, ας ση Καρσί’ γενέας

Το ξύλον τ’ απελέκετον ρίζαν τη θείο Βάνια
Τοπλάεψεν τα δέκατα αφ’κά ας σα γεργάνια

Σ’ απέσ’ τη τσόπ’ θηκ’ την παράν ο αλαφροπορπάτες
Χαράν και φως σ’ ομμάτοπ’ ατ’ γοματοκουταλάτες

Συχνά πυκνά πα κατηβαίν’ σην πόλ’ για καφεδόπον
Σουρμαλαεύ’ την ναργιλέν, ν’ εφραίνει το καρδόπον

Επείνασεν ο κούκουδας η γούλα τ’ αχερώνι
Ήντσαν εβγών και πορπατεί κατ’ θα ευρίκ’ να τρώει

Ήντσαν λυπάται το καρφίν το πέταλον πα χάνει
Το πεινασμένον το σκυλίν τ’ οσπίτ’ν ατ’ θα χαλάνει

Ο σκύλον το μαλλίν αλλάζ’ το χούι ν ατ’ ΄κι αλλάζει
Τραντάφυλλον πη αγαπά τ’ αχάντα μαλάζει

Τσάλεψεν ατον η «χαβά» τ’ ανέντροπον τον πόρνον
Τ’ εγδής κοπάλ’ την καϊπανάν θα πάει ισάζ’ σον «τόρνον»

Λέει ζεβζελούκια την γαρήν δελέεται η γλώσσα
Τ’ αξιναρί΄τεμέκ το λάβ’ θα πάει ισάζ’ σην «μόρσαν»

Τοι ψευταντίων ο τρανόν πρώτος και σ’αλεπέσια
Τη σκύλ’ και τη γαϊδάρ’ ο γυιόν θα πάει σα κοπροθέσια

Την νύχταν μερ’κες πάει ατός μέραν εσύ φογάσαι
Εύρεν τον κάμπον εύκαιρον και το τσαρούχ’ εγράστεν

Τον Μουζαινίτεν σύρ’ η ψη απόψ’ να ΄υναικίζει
Να τρώει, να πίν’ να χαίρεται τιδέν να μη νουνίζει

Λουστρίν παπούτσ’, σάπκαν καινούρ’, λώματ’ αλατζαλία
Γαμπρός τεάμ πως θα κομπών κορ’τζόπα σεβνταλία

Όθεν διαβαίνει ο ταή μ’ τα σύμπατα ανθίζ’νε
Τα θολοποταμόνερα ατά πα κατενίζ’νε

Εχπάστεν ο εφτάκοιλον να πάει κυνηγεύει
Τ’ «άγια καθίστρας» σήμερον, τ΄αφ’κά τατ’ χαντιλεύει

Η τσόπα τ’ εν οσήμερον ολίον χαρεμένον
Περ’μένει η σκυλογουλού τον τριτολαλεμένον

Με τα λεπίδας τα παλιά εξύρτσεν τα κατσία τ’
Αλάϊ –μαλάϊ κοκκίνεσαν εγδάρθαν τα κατσία τ’

Ο χόχορον πάει ση βοσκήν, θα τρώει, θα πίν’, χορεύ’νε
Τ’ αρνία κάθουν ση μονήν κι ατόναν αραεύ’νε

Άμον την κάταν ντο γεννά κι αμάν ποντίκ’ πιάνει
Τα χέρα τ’ βάλλ’ ση παρτεσούν τρεχτά ση στράταν πάει

Τεντώθεν σο εξώπορτον, θα κυριεύ’ την πόλην
Σο Μαύρον Γάτον έμπαισεν τ’ ομμάτα τ’ γορδουλώνει

Άμον χαψία ντο στιβάεις απές σα τενεκέδας
Κορτσόπα εικοσάχρονα φιλίουν σα περτέδας

Όλοι στραβοί και οι κουτσοί σον αε Παντελεήμων
Όθεν κορτσόπα έμορφα θα κοίνταν με τ’ εκείνον

Η φύση έχασεν τ’ αχούλ’ κι όλα είν’ προικισμένα
Τσορέκια τα κατσία τουν κι ομορφολαλεμένα

Ήντσαν κρατεί ο κώλος σ’ ατ’ και η τεπέτ λαγγεύει
Γιαρούς ας βάλλ’ αν επορεί, με τ’ εμέν να σκυλεύει

Έρθεν το χτήνον ση βοσκήν παρχάτ΄ς κρατεί η μάνα
Ακόμαν κι εγιαρλάσεψεν σπιγκ’ν ατον βγάλλ’ το γάλαν

Θοσκότεινον τουνέλ’ αδά κατραμομυριγμένον
Τέλα μπουγάδας σην αυλήν το χιον’ πα πετρωμένον

Έναν εγκάλαν κόρτσοπα, κοκκινοχειλωμένα
Εμέν τερούν, αφ’κά τερούν, βοτρίδα πυρωμένα

Σο πυρωμένον τ’ άψιμον παρότ’ ΄κι ταγιανίζει
Ρούζ’νε τα μασωτέρα του μανάχον ντο μυρίζει

Αγγέλ’, αγγέλ’ ολόερα, αγγέλ’ κι άμον παιδόπα
Καντάρα η νοστιμάδ’ αδά τουμπουλίζ’νε τα ψόπα

Χίλα τσιτσέκια ολόερα και όλα μυρισκάτε
Η τύχη μ’ εν απόψ’ γουρλίν σην εγκάλα μ’ εμπάτε

Τ’ έναν το χέρ’ σο μέλ’ απές και τ’ άλλο σα βουτούρτα
Πόλικα ηύρες σήμερον απ’ έναν έναν κούρτα

Χαβασλαεύ΄τερεί αγνά τη λαμπαδίων φώσα
Τη ντουνιά η γκιουζέλισσα λέει ατον ας φιλώσε

Κόκκινον πορφυρόν κραγιόν στραβά πασαλισμέντσα
Σακουλεμένον το σπαλέρ’ και στενοβρακωμέντσα

Το εφτασμένον το απίδ’ ρούζ’ σην αγρανεμίαν
Φωλέαν το ταή μ’ θα χτίζ’ σα κόρκα τα πουλία

Σουσουραδίζ’ σο γιάν’ ατ κιαν, η σκυλοδοντασμέντσα
Η βρούλ’ ατ’ ανεφούλισεν πολλά νταβραντισμέντσα

Το σπαλερόπον τη οκάς κινέζικα αγνάρα
Άμον τουλούμ’ ντ’ εκρέμασες απάν’ και σα δοκάρα

Το καϊκόπον τη ταήμ’ έρθεν σο γιάν’ μερέαν
Ατέ τα χείλα οπίσ’ ΄κί φέρ’ χαντιλάζ τη σκελέαν

Ο πετεινόν κρούει ατ’ς φτερόν ΄ξήβεν περιοδείαν
Ένα δαρ φίλεμαν να παίρ’ ας σην χαβουσιαντείαν

Τρία παιδόπα ση τσίμπλαν κι άντρα σ’ ιμ σα καράβα
Τεάμ θα κομπονίζ’ ατον να παίρ’ κερασμογράδα

Έχω τρία κουτσούβελα τη γαλατί΄αιθέρας
Άντρας σ-ιμ εχρωστά πολλά κ’ εγέντονε αέρας

Πουλί μ’ κ’ εσέναν συμπονώ μ’ ευτάς κ’ εμέν και κλαίω
Τ’ εμά τα ντέρτα είν’ πολλά και ποία για να λέω

Πεκιάρτ’ς να έμ’νε, νε πουλί μ’, κ’ εγώ εσέν επαίρ’να
Τα χάταλα σ’ κ’ ίλεμ εσέν πολλά καλά ετέρ’να

Αοίκα λέγει ο ταήμ’ σ’ αβούτεν την γιοσμάναν
Να εκομπών’ ο άχαρον αβούτεν την φραντάλαν

Τσορέκ’ κατσίν ξανθόν μαλλίν και το πατσάχ’ αλώνι
Απόψ’ θα γαντουρεύ’ατεν μη κείται μοναχόν-ι

Οι πεινασμέν’ επλέθυναν τ’ ομμάτα ΄κί χορτάζ’νε
Έναν βραδήν ση κάμαρην εμέν να εμονάζ’νε σ’

Άμον την κάταν ντο οράζ’ να τρώει το προζύμι
Η καταμάγια τη φουρνί’ ήνταν ευρίκ’ σπογγίζει

Άνιφτος και κατάνιφτος ψιψίκα μυρωμέντσα
Αν ΄κι ιδρών’ ο κώλος-ις ψωμίν ΄κ’ εβγάλτ’ς καϋμέντσα

Η έμορφος πάει εμπροστά η άσκεμος εκάτσεν
Τα χαμνά τ’ σελεκίασεν ημ’σον οκάς παρχάτσα

Με τ’ αχερών’ το στόμαν ατ’ς, κουφαλοδοντιασμέντσα
Τον τάημ εμαγάριζεν η αγουρογρασμέντσα

Σην ψή μ’ εσέγκα σε πουλί μ’ θ’ ευτάς μεν καλωσύνεν
Άνοιξον το τσατίρι μου, τσίτωσον α σερίν εν

Κρυφοτσαμπίζ’ τ’ ομμάτα του έστριψεν τα πουγιούχα
Τζαζού γαρή για ποίσο μεν, έμορφα μαγσιλούκια

Με τ’ άλφα θέλω ν’ αρχινώ, κομπώνω και φιλώ σε
Έλα κάθκα κι ας πίνωμεν και έρχαλτε πατώσε

Χωρέτας απονήρευτος έρθεν ση χαμαιλέτεν
Τα κραγκανάκια αλέθν’ ατον και βγάλν’ ατον χοσέτα

Τ’ απάν’ ατς εσκουντούλιζεν καλόν ζωήν εζήνεν
Τα λώματα παρλάευαν άμον την Πέγκην Ζήνεν

Χαμηλοκάβαλον κουτσή τσιλίδ’ κόκκινα χείλα
Πουγαλεμέντζα τη καιρού σην γούλαν πα στολίδα

Τα κώλα τς είναι φουσκωτά τη Φυσεράς παρχάρι
Κουνελοπνίχτρα πα ζατίμ εκάτσεν σο τριάρι

Αποδελίαζ’ την τζάμα ν ατ΄ς καβάλκεψεν δελφίνι
Ατέ καλά ΄γροικά ν’ ευτάει την ηδονήν παιχνίδι

Τη τάη μ’ τα φτερά ζατίμ σον ουρανόν πετούνε
Κουδούκ’ν ατ’ όμως σα σκατά ό,τι ευρίκ’ τσιμπούνε

Πολλά τα γράδα τη ρακής έπεν και χάν’ το αχούλι
Ο κοτσαμάνον τσιτσανίζ σην μεϊχάν γουρζούλι

Το λαδοβάρελον γομών’ έφαεν και επρέστεν
Έπεν το καταπέτασμαν μπάτε σκύλοι κι αλέστεν

« Εμένα για δε κέρασες», σκαλών’ τ’ αλιβερίσα
Με τ’ εμέν λέγεις και γελάς με τ’ αλλ’τ’ς στρώνεις και κείσαι

Κ’ έρχουμ’ πουλί μ’ σο κέρασμαν κ’ έρθα να γονουσεύω
Απόψ’ εγώ ερέτσωσα και εύκαιρος κι φεύω

Το κέρασμαν ανάσπαλον τρανόν έχουμεν κρίσην
Σο χρέος πατουρεύταμεν γάμεσ’ εμας η δύση

Τ’ έναν το χέρ’ το άλλο νίφ’τ’ τα δύο τα κατσία
Αν ΄κι δίσ’μεν ΄κι δίγω σεν λέν’ σημερ’νά χαρτία

Ο ναύλος για φιλέματα από μπροστά δογμένον
Νόμα εσύ και ντ’ έχασες γλυκίν τ’ αφωρισμένον

Μάρσα, πα συ εθάρρεσες παράδας ταγουτεύν’ε
Ο λύκον και το πρόγατον σ’ έναν σακίν κ’ εμπαίν’νε

Εσύ ταή μ’ ντο έλεες, χώραν μη καλατζεύω
Ατά ντ’ έδαν’ τ’ ομμάτοπα μ’, τον Θός πα ΄κί νιανεύω

Τον άγουρον τ΄εμέτερον κανείς ΄κι θα κομπώνει
Μ’ έναν χουλιάριν βούτορον ατέν πα θα γιαγλώνει

Θεληματάρκον στόμοπον π’ έρθεν ας σο Σοχούμι
Χερομυλίτσα νταρντάνα με φούνταν σο πασούμι

Κλώσκετ’ ο κόσμον σο κιφάλ’ ΄κί σώζω αν να σκούμαι
Ας ση ρακήν ενέλτσα ξαν’ κλουκίζω, αποχασμούμαι

H κάρδα ατ’ άμον χάλκωμαν ση καζαντσή τα χέρα
Σπιτόφιδον τη εποχής, ευρέθεν σ’ άλλα μέρα

Πουλί μ’ αγλώσσωτον πουλί μ’ γλυκέα πέει κοτσάκια
Εγώ πλερώνω για τ’ εσέν, αφ’κά ας παν’ φαρμάκια

Άμον τ’ αηδόν’ τη άνοιξης ντο τραγωδεί το βράδον
Το αχ το βαχ ενέσπαλεν, τραγώδεσεν κι ο τάζον

Εσκάλωσεν το κοτσαγκέλ ας όλα θέλ’ τα γούστα
Έϊ, καζιλέρ γιόλ γκιοριουντιού, « η πανταχού παρούσα »

Ας σο μεράκ’ ν’ ατ’ το πολλά βότκας κατρακυλίζει
Την τσίγαρην σο στόμα ν’ ατ’ καμίαν ΄κι νεβζήζει

Ανάθεμα την τσίγαρη σ’, τα τσικαρόπα σ’ καίει
Έναν κορ’τζόπον γκιουζελίμ’ ατόν διερμενεύει

Εκάτσεν σην αράδαν ατ’ να μη γελά εσπίχτεν
Τα χερόπα τ’ς εφίλεσεν ατέν πα εμυρίχτεν

Την κάταν είπαν το σκατό σ’ μούσκον εν και μυρίζει
Κι εκείν’ εχτάλεψεν φοσίν, απέσ’ να βάλλ’ θ’ αξίζει

Γκέλ γκιουζελί μ’, σακάρ’ ελμά, μαλαματοζινίσα
Έλα σουμά μ’ κάθ’κα σο γιάν’ τέαμον νισαλίσα

Τερεί ατεν απέσ’ ση πίστ’ τ’ όνομα σ’ θα χαρίεις με
Ό,τι κι αν παίρω κέρδος έν’, εσύ θα ιβορίεις με

Τ’ ομάλα εντιδόνισαν κ’ εβόεσεν ο τόπον
Η φύσ’ εδέκεν την ψολίν, ας είχεν και στουδόπον

Το φυστανόπον το κοντόν ατός πολλά λελεύει
Μυρίχτεν’ το μουντσούρι του τεμέκ πα πουσμανεύει

Κορ’τζόπα εικοσάχρονα έρθαν σουμά σο γιάν’ατ
Επέραν μύραν κ’ έτρεξαν να τρώγ’νε από πάν’ ατ’

Έργατα τάη μ’ αν ΄κ’ ευτάς τσάπαν λόγια χαρτσεύεις
Δέκα φοράς νούντσον ντο λες, μίαν να καλατσεύεις

Χαβάς ευτάει να ελέπ’ατεν ανοίουν τα τσικάρα
Άμον την κάταν τρίφκεται σα λεγ’νά τα ποδάρα

Ζουμάρ’ πατσάχι’ κάτασπρον εχύτωσεν κ’ ετέρ’νεν
Νε σο χωράφ’, νε σο ραχίν, τ’ αχούλ’ εκέσ’ κ’ επέμ’νεν

Ημ’σα ελληνικά ατέ τ’ άλλα ξενογλωσσεύει
Τερεί αδά τερεί ακεί ο τάη μ’ ΄κι αγναεύει

Ανέκδοτα έναν σιρίν, κι άναλα άμον χορτάρα
Ν ’ αλίειζ’ατα, παστών’τσ’ ατα, σε γύφτικα πιθάρα

Επέζεψεν, φτυλάκισεν, ντο λέν’ κρούν’νε τουρκίαν
Λελλεβωσεν για τέλεσον, πέει ατα τρία τρία

Το ποτηρόπον έν’ βαρύν, κούραξεν το χερόπον
Είνας τσουνίτσα μικροπούλ’, χαντιλέζ’ το λιλόπον

Έλα γιανάσεψον σουμάμ, κι απάν’ σ’ ατό λαλείς μεν
Θέλω πα να μαλάζωσεν, ωράσον εγκαλείς μεν

Κι επίασεν το φυλαχτόν, ντ’ επέρα για το μάτι
Ας ση τάγκα σ’ις, το τσάπουτ’, ν’ αχπάνω έναν κομμάτι

Η λογαρία θα φουσκών’ κουρεύ’ν αδά με χτένα
Η κάρδα τ’ όσταν καλατζεύ’, τα τσόπες ντό να λένε

Η κάτα παρδουλιάεται παράδες για να βγάλει
Ο σκύλον τα σκυλότας σ’ ατ’ καμίαν ΄κ’ ανασπάλλει

Τσακίρ’ κεφίων ο ταή μ’ ομμάτα καρτσιλώνει
Σο πρόσωπον το τσιτσεκλίν απόψ’ ους να μερώνει

Καπάν καπάνια, μασαλά, σην εγκάλεν εχώθεν
Ετράνυνεν και η τεπέ τ’ με τ’ ουρανού ενώθεν

Χορόν σκαλών’ το γριβωτόν με την τσαζού φραντάλαν
Από μικρός εφάθουσουν ντο έν’ για αΐκον σάλαν

Βαθέα ΄κί νουνίζ’ πολλά κι εμπαίν’ σο βούι βούι
Όπου χορός και πανηγύρ’ ατά έντανε χούι

Έμ’ γελαστού, καλατζευτού, μαγλόπα πιπερλία
Για τα χιονάρα πάτσαχα θα κάει και τα σκαμνία

Πιάστεν σο τουζάχ’νατ’ς κιάν’ έταξεν δαχτυλίδα
Ατός έτον ΄πή κι πατεί σαπεμένα σανίδα

Σκοτία πίσα και χιονίζ’ φυσά κι αέρας κρύος
Ελύσσαξεν δάκ’ και φιλεί ατός έν «πρώτος» θείος

Χιλέμορφος δουκάλεψεν τον τάη μ’ ους την πίστεν
Εμάκρυνεν την τραβωδήν το σούσουρον αφήστεν

Πη κουβενεύκετε σ’ ατέν ΄κχύν’ σ’ ομμάτα σαχτάρα
Με το δουκάλ’ λαλεί΄ ατον ση ένεσης τ’ αμπάρα

Ν’ αλμέεις ατεν γάλαν ΄κ’ εβγάλλ’ άμον κατρόν το πόι
Νηστεύ΄ο δούλον τη Θεού όνταν ΄κ΄έχει να τρώει

Ο τάη μ’ φουρλαεύ’ ση ιθάκ’ βουρέστεν τ’ ανοιχτήρι
Κορτσόπον εικοσάχρονον να πίντσ’ α σο ποτήρι

Λουλούδ’ ετσάντσεν μπόλικα σα σκύλλ’ χαβουσαντάδας
Πασκίμ’ ντο θα ενούνιζεν τ’ αυριανά γεράδας

Νασάν ατόν πη κοινωνίζ’ τη ροζ την κοινωνίαν
Την άλλην μέραν κλώσκεται κ’ ελέπετ’ α αλλομίαν

Εσκάλωσαν το μουχαπέτ ατώρα όλ’ γελούνε
Εμείς τιδέν πα κ’ έκ’σαμεν και ντό θ’ αναστορούμε

Τραγώδεσεν τραγώδεσεν απόψ’ ους να μερώνει
Τη νύχτας τ’ολοσκότεμαν εκόφκουσουν σο χιόνι

Τ’ άστρα θα κατηβάζ’ ατα πλουμίζω τα μαλλία σ’
Ο φέγγον θα χτενίζ’ ατα πληθέν’ την εμορφία σ’

Πολλ’ αγαπώ τα έμορφα τ’ ομμάτα μ’ πα στραβώθαν
Θολά ποτήρα τη ρακής τ’ αχούλα μ’ εθολώθαν

Πολλά κοφίνα λάχανα πουλώ ση γειτονία σ’
Ναι μαναχόν κοκκύμελον θέλ’τς και τα μασχαρείας

Χαβουσαντάδες όμορφα χορόντας και ποτία
Aτζάπα πόσα κότεα έν’ αβούτα η αλεσία

Εκόπεν η ανάσα του ας σ’ έμορφα τα κάλλ’ατ’ς
Το χέρ’ τσορκάντσεν χαμαιλά σο κοντόν το φιστάν’ατς

Ξανθόν μαλλίν και πλούσιον ζωγραφιστόν αγγέλι
Τερεί σ’ ατεν από μακρά κι η ψύ σ’ χαβασλαεύει

Σ’ αγγέλι μ’ το μελίξανθον, την πρωτίαν κατέχω
Κι αφήν’μεν για να σύρω γω την πουγαλίαν τ’ έχω

Τ’ αρνόπο μου τσεχέλκον’ έν’ με θαμαστόν λαλόπον
Εμέν δαβόλ’ εσέβανε, θα δίγα ξαν’ φιλόπον

Κόκκινα χείλα έμορφα κι ομμάτα κοντυλένα
Ξανθόν μαλλίν και πλούσιον και μάγλ’ αγαλματένα

Τη ήλονος χρυσάφ’ ατέ τη φέγγονος τ ’ ασήμι
Όντες γομούμε σο πατσάχ’ ΄κί ελέπ’με άμον αγρίμι

Θα παίρ’ ατεν και φεύω γω σα ψηλά τα παρχάρα
Νεγκάσταμεν ν’ ακούωμεν τ’ άγρεα τα χαπάρα

Ατέ γαλενίζ’ θάλασσαν μαγεύει τα δεντρόπα
Εγω πολλά εγέρασα τρομάζ’νε τα χερόπα

Σα εμπροκάρδα τς’ χούλεσεν τα κρύα τα χερόπ’ατ
Ο φέγγον εταμάμεψεν ενώθαν τα χειλόπ’ ατ

Τ’ οματουράνα τς έμορφα ήλονος χουλισέαν
Η γαρή μ’ πα, παγιάτωσεν, χαλάν έναν μερέαν

Το άρωμαν αγιόκλημαν κορυδαλίνα μ’ γιάβρι μ’
Η ψύμ’ εχαβασλάεψεν κιτρινοκεχριμπάρι μ’

Χιονόλευκα χερόπα εχ’ τ’ εμά ειν’ καταμάγια
Ορωματέεν άχαρον, χιλέμορφα σαράγια

Τ’ ευλογημένον σκουντουλίζ’ κι απέσ’ σην πίστ’ τερώγ’ α
Θα γυρωκλώθω το θεμόν σ’ αχύρα απέσ’ θα τρώγα

Μ’ εφτά καρδίας δίγω σεν όλα τα περεκέτα
Την ψύ μ’ γιαγλάεψον πουλί μ’ με τη σεβτάς σερπέτα

Ατά ντο λέει σεν γκιζελούμ άναλα είν’ χορτάρα
Ν’ αλίεις ατα παστώντσ’ατα σε γύφτικα πιθάρα

Τα νόστιμα πολλ’ αγαπά και τ’ έμορφ’ αραεύει
Χοϊλαλά και ντό καλά, το άλας ατ’ς θα παίρει

Νέπρε πία και την ρακή σ’ μη κουταλέεις την τρίμμαν
Ηύρε σ’αΐκον μουχαμπέτ’ να χάντσ’ α ένι κρίμαν

Ολόερα ετέρεσεν θα σύρ’ και ζεμπεκίαν
Τσακλίζ’ το χέρ’ τινάζ’ κιφάλ’ σην καΐτέν Ευδοκίαν

Θελ’κόν το μουσκαρόπο του μακρύν κι η καμισόλα
Σο κότζ’ απάν’ στριφογυρίζ’ άμον την παρταόλαν

Το γιατρικόν τη ψή σ’ ελέπ’ ΄απέσ’ σα τραγωδίας
Με την χλαούν το πόστ’ν’ατ’ θέλ’ το ξύλον τη χρονίας

Τα σαλτανάτα αγαπά, κάθαν βράδον φουρτζίζει
Ση απαντήν και τη σεβτάς τα παράας τσανίζει

Κορ’τζόπον καρδοκάεται τεάμ γουρζούλι πίνει
Το θύμπιρον σκουντούλιξεν, βίρα τσάγια κυλίζει

Αοίκα λόγια έμορφα κανείς ΄κι καλατσεύ’μεν
Πίσκα νουνίζ’νε όλα τουν εμέναν πως θα παίρ’νε

Τσαζούγαρη κάθ’κα καλά ποίσον άλλα δουλείας
Με την χλαούν και την πλάστριαν, ζουμώνω τα κατσίας

Τιάρσος, γινάτ’ς και αγναμάις κι αντσία άμον τσατσία
Τα τσούνας έχ’νε σα κρυφά δαβόλ’ συνεργασίαν

Τη κόσμι’ όλα τα καλά χωρούνε σην καρδία σ’
Ο ήλον σα ματόκλαδα σ’ αστράφτ’ την εμορφία σ’

Ο γάρταλον τον πετεινόν άρπαξεν ας σ’ αλώνι
Εγούζεψεν κι ο άγουρον σα τσάτσαλα γριβώνει

Το κουμοσπάλερον κουτνίν κι ανατολή χαράζει
Η κουσκουτέρα τη ταή μ’ ολίον πα σταλάζει

Αδά χτυπά κι ακεί βροντά τσάπαν γιοσμανελεύτεν
Ετέρεσεν σην ναϊνάν κι ατός ατόν κ’ ερέχτεν

Έλα κάθκα σα γόνατα μ’ κόκκινον πιπερόπον
Τ’ εμά τα χέρα θα λύν’νε τ’ εσόν το σπαλερόπον

Φτερά και φύλλα εγέντονε σα γέλτα ετσερίεν
Ο γάϊδαρον πώς να κοτσεύ’, νε το σπαλέρ ελύεν

Ενούντσεν, επενούντσεν ξάν’ ο ποντοπλανεμένον
Το πανταλόν’ ατ’ το καλόν, εύκαιρον τινιαγμένον

Το κολοκύθ’ σα γόλα του βαθέα φοσιγμένον
Ζατίμ και το κουκούμι του, σην γην παραχωμένον

Το Σίβας κορτ κορτ κούρτεσεν με Καλαμών ελίτσαν
Σα μάγλα και σα γόνατα μελίτσαν και γαλίτσαν

Τρανόν πελάν τρανόν κακόν τρανόν τυράνισίαν
Αντίς ρακίν έπεν φαρμάκ’ τα τσόπα τ’ εφτουλίαν

Η άσπρεσσα μουν η κοσσού μαύρα ωβά ωβάζει
Μαλλία αχπάν’ ας σο ωβόν κι απέσ’ ση ηήν φωλάζει

Σ’ έναν χουλάρ’ νερόν απές εγώ πως εφουρκία;
Σα γεροντήματα απάν’ ντ’ εδείχνα την αντρεία μ’

Μη κλαις κιφάλι μ’ ντ’ έπαθες κλάψον ντο θα παθάνεις
Θα χτουπανίεις σεν η γαρή σ’ θα μελανών’ τ’ απάνι σ’

Τ’ ωτία τ’ κρεμαμένα είν’ άμον πόρτας χαλκάδας
Ερχίνεσεν τσατσοφωτίζ’ ση γάρην μαχανάδας

Το υστερνόν πουσμάνεμαν πολλά χαΐρ’ κ’ ευτάει
Χαράμ’κα ήντσαν τρώει ταή μ’ απάν’ ατ’ ΄κι πιάνει

Χρωστώ και ΄κι χρωστούν’εμεν κι αν θέλω παίρω κι άλλα
Κρέας πα αν ΄κι τρώγωμεν θα γαβουρεύω σάλαν

Την κάχλαν εσφεντόνισεν ση ρίζαν σα ελάτα
Ο ψοφεμένον γάϊδαρον τον λύκον ΄κί φοάται

Ελάτιν εκατόχρονον εζούλτσαν τα κλαδία σ’
Σουρουκλαεύ’σ’ τα ποδάρα σ’ τέρεν μη χάντ’ς την ύια σ’

Ταράζ’ η κάρδα τ’ και ξερά και το κρενίν βρωμίζει
Μ’ έναν σαπών’ να πλύν’τσ’ατον δύο να κατενίζει

Χωρίς παρότ’ και άψιμον βόεσεν η πορδή ατ’
Τ’ αλείμματα σερεύτανε σα κώλα σα κατσί’ ατ

Έναν κουμπίν τεντέλιζεν πάει κ’ έρται με το ράμμαν
Ατώρ’ ατό ΄κί γιαραεύ’ σην τσόπαν έχ’ το τράμαν

Τα γιουλτουρούμα ο ουρανόν απάν’ ατ’ αν κρεμίζει
Τ’ αποψεζ’νόν το άψιμον κι άλλο πολλά βρουλίζει

Έναν κλωνάρ’ βασιλικόν τοπλάεψεν σ’ ωτίν’ ατ
Σ’ αποχεσμένα λάχανα συρ’ κα και το μυτίν ατ’

Ση Παλαΐας τ’ ανεφόρ’ τσάλεψεν το τσαχμάκ’ ν ατ’
Κρύον θα τρώει απόψ’ το πόρτζ ΄κι θα πιάν’ το τσάχ’ ν ατ’

Σασεύ’ τερεί ολόερα τάγκς μάγκς παν’ τα δουλείας
Ζαντός, ζεβζέξ, λειφτός, πελτέξ, ο υπουργόν πορνείας

Καλόν αλμεγάδ’ χτήνοπον ηύρες τσούνας κορτσόπον
Τον παλαλόν ατ’ ήντσαν χάν’ κ’ εβγώνει το μερκόπον

Στραβών΄βελόν μη αραεύ’ς απές σο αχερώνι
Με τ’ έναν πετεινόν κουτσή, η νύχτα σ’ ΄κι μερώνει

Κουβαλετόν νερόν ταή μ’ την παχτσιάς ΄κι ποτίζει
Τη μελεσσίδ’ ο κούβαλον άλλο ΄κι ταγιανίζει

Άμον το άναλον χαβίτσ’ απάν’ ατ’ τατ’ κ’ επέμνεν
Κι άμον Καλομηνέσ’ κόπρον σ’ υφτιάρ’ ντο ΄κι εστέκνεν

Ο τσίρτικας ο κεβεζές τσαγκαλοκρεμαμένος
Ακοίμηγος κι ασκέπαγος κι αψιμοφορτομένος

Φωνόκλαδον πουλόπο μου και συμπονίας δάκρον
Σερπέσκα ήντζαν λάσκεται μ’ εθάρρεις παίρ’ το δάφνον

Ελογαράεν πλούσιος τσι λογαράζ’ φαμέλι
Σα χίλα χρόνα μίαν πα χορεύ’ και το καμέλι

Αχά, και ντο εθέλ’ν’ αδά, η κάλη μ αναμένει
Ο σκύλον με το ύλαγμαν, μανάχος θ’ απομένει

Πορπατευτά τσι πάει σ’ οσπίτ’ κι σώζ’ και την κιαντί’ ν ατ’
Εκάτσεν ση κουρί το γιάν’ τσουρμουλίζ’ το κατσίν ατ’

Το πόζ’ το χτήνον γέννεσεν, τρανόν έτον τ’ ιθάκ’ν ατ’ς
Ωράσον ομματιάζ’ν ατον και χαν’ και το μουσκάρ’ν ατ’

Ολίον θ’ αναπάεται ο πλάνον Οδυσσέας
Κλουκίζ’, φουτίζ’, τσιλτεύ’, ξερά, ση ρίζαν τη οξέας

Έναν ραβδίν σο χέρ’ κρατεί κ΄επαίρεν ξαν’ το δρόμον
Βαρύν τη ράκης τ’ άνασμαν ση ψη ν’ ατ’ έχ’ τον πόνον

Το ξενοτέρεμαν πη θέλ’ κ’ ίλεμ’ τα τσεχελούχα
Αλήορα τρυπίσκουνταν τη δαβόλ’ τα τσαρούχα

Απόψ’ η στράτα για τ’ ατόν στρώματα και χαλία
Για το χατίρ’ν ατ’ κελαηδούν ας σο σαβάχ’ πουλία

Χαβουσαντάς πορπάτεμαν και πίσκα τόπ’ ντ’ ελάστεν
Τη γαρηδίων οι δαβόλ’ αρ’ για τ’ ατό εγράστεν

Πόμπας πιοτά εκύλ’τσεν ξάν’ και πικραναστενάζει
Συντρομάζ’νε τα γόνατα τ’ κι κάρδα του ταράζει

Να κείται θέλει σο κρεβάτ’ κανείτεν ντ’ εγυναίκ’σεν
Τα τσόπας, την υγείαν ατ’ πολλ’ άσκεμα εκρέμ’σεν

Ξημέρωσεν ο βραδανόν εχάθεν το φεγγάρι
Το κιφαλόπο μ’ να είχα σ’ αρνόμαλ’ μαξιλάρι

Εγώ είμ’ νέον παλλικάρ’ κάρδας πολλά κλαινίζω
Τα έμορφα ντο αγαπώ ολίον τσουρμουλίζω

Χειμωγκονί’ τσαμούρ’ η γη καλοκαίρ’ ξεραΐλα
Ξενιχτιμένος λάσκουμεν κι άσπρον χάραμαν ΄κ’ είδα

Το εξ’ το μήλον γόκκινον και τ’ απέσ’ σαπεμένον
Εύκαιρα λάσκεται οξουκές, ο φεγγαροβγαλμένον

Άμον παγούρ’ σο γείσωμαν ντο παρλαεύ’ και στάζει
Ερχίνεσεν κατασταλάζ’, ερχίνεσεν να « μπάζει »

Ση πόρταν λάχ’ κ’ έχ’ η γαρή αποπές τα ανοιγάρα
Μ’ αοίκα πίσκα πράματα χαλάουν τα ζευγάρα

Ας σα χίλα πεγάδα γω νερόν θα πάω φέρω
Να φέρω και ποτίζ’ ατεν το πόστι μ’ γουρταρεύω

Φοού αργυροτόξαρε σύνυχτα όντες πίνει
Θα χτουπουλίζ’ τα γένοπα σ’ και το κιφάλι σ’ θα γλίνει

-Άνοιξον, γάρη, άνοιξον, και ντ’ έπαθα ερώτα
Ξημέρωσεν, πίσκα νουνίζ’ και κρούει σ’ οσπίτ’ την πόρταν

Αφέντη μ’ σκύλ’, γαϊδάρ’ υιέ, και αρνηκόν γαρκόπον
Π’ εφέκες την γαρήν και πας, σο πίσ’ το τινιακόπον

-Τσι είσαι, εσύ, νε σκύλ’ υίε, αμέ χαθ’ μαγαρίαν
-Είμαι τη μεσονύχτ’ ο υιόν κ’ έχασα την στρατίαν

-Ατσάπασιμ’ ντο ερωτάς εγώ πα ποίος είμαι
Απέσ’ σο σπίτ’ ευρίεται το κρεβάτ’ ντο θα κείμαι

-Θα σύρω έξ’ πολλά μακρά αβούτο το κρεβάτι σ’
Δέα χάθ’ ανευλόετε κι οπίσ’ μξ έν τ’ ομμάτι σ’

Η ταβωδάνενα τ’ εμόν την πίστη μ’ θα ταράζει
Γιαμ’ κάτ’ ενόεσεν απόψ’, κ’ ερχίνεσεν υλάζει

-Το χατηρόπο μ’ μη χαλάντ’ς εκόπεν η καρδία μ’
-Εκλώστ’ ας σο χατσηρλούχ’ ξάϊ κ’ έχω αμαρτίαν

Με το λιζκέρ’ εχτάλευα τη χωραφί’ τα μήλα
Εβράδυνεν ο βραδανόν και πως κ’ επαίρα μύραν

-Απέσ’ σ’ οσπίτ΄΄κί βάλωσεν μεθύστακα, χαμένε
-Εκεί που έσ’νε δέα ξάν’, σκυλία περιμένε

-Χόρας κορίτζ’ αν θα φιλώ να είμ’ αφορισμένον
Το φίλεμαν τ’ εσόν λαρών’ την ψη μ’ την πονεμένον

-Μικρόν μοναχοκόριτσον μικρέσα μ’ ταντανίτσα μ’
Το φως σβύσον κ’ έλα σουμά μ’ παίρωσεν αγκαλίτσαν

-Απέσ’ σα πίσας οι δαβόλ’ να ψέ’νε τα πετσίας
Το γάλας ις εστύπωσεν αφ’σον τα πονηρίας

-Χίλα φοράς είπα εσέν μονάχεσα αγρίμαι
Επίασες μεν καλατσήν και έργεψα να κείμαι

-Καλόν τσοπάνον ήντσαν εχ’ λύκος ΄κι γιανασεύει
Άνοιξον τον καρύπι σου κι ατόν να πεσλαεύεις

-Κοχράκα μ’ ντ’ έπαθες απόψ’ κι ατόσον χολιασμέντσα
-Η τύχη μ’ έτονε ατό, να ζω πουγαλεμέντσα

Πολλά πη τρέχ’ οπίσ’ ΄πομέν’ ντ’ εθέλ’να και ΄υναίκ’σα
Απ’ εμπροστά ντ’ ενέμινα, απ’ οπίσ’ ατό έκ’σα

-Εσύ θέλτ’ς να ευτάς το κέιφ’ς κ’ εγώ γωμώθα φτείρας
-Με μοσχοσάπωνον θα πλύν’τσ’ το στόμα σ’ ση νιφτήραν

Η ψη γλυκίν εν κι ζωή, ας βρίζ’νε οι κυράδες
Αν αγαπάς χαβουσαντάν κι λογαράεις καβγάδες

Αρ’ δέα και κοιμού’ ταή μ’ σο χουλέν το κρεβάτι σ’
Ατόσα ντ’ έσυρες απόψ’ οπίσ’ γιαμ εν’ τ’ ομμάτι σ’

Κωφόν καμπάναν κι αν λαλείς, ζαντόν κι αν δαρμενεύεις
Ατός ντ’ εξέρει θα ευτάει, τσάπαν λόϊα χαρτσεύεις

Το μαυρομάλλ’ τη μουχτερή αν γίνεται μετάξι
Ατότες να πιστεύεται θ’ εμπαίν’ κι ατός σε τάξην

-Κλειδώνω μανταλώνωσεν, έρθες άμον τον κλέφτεν
-Κι άμον τον ήλον το τσιτίζ’ σο λίβ’ ντο εμπερδεύτεν

Λαχμάζ’ ο βαθυνούνιχτον τα χρέητα εσερεύταν
Θαρρείς και τα καράβα του όλα επατουρεύταν

Τον πούσουλαν ατ’ έχασεν τ’ ομμάτα τ’ αν ΄κί σ’κώνει
Σ’ οτζάχ’ εβάλλεν τον τζεβζάν να πίν’ γαηφέν και στρώνει

Έναν κούρταν νερόν έπεν γύρας φέρ’ σο κρεβάτ’ν ατ’
Γιάμ’ ομματάεν άχαρον πονεί και το κιφάλ’ν ατ’

Τ’ οφίδ’ ρουφίζ’ τη θάλασσαν κι θάλασσα στερεύει
Τη νύχτας ο γοργόποδον, η τσόπα τ’ χοτλαεύει

Νεβύζ’ τσιλίδα σο νερόν και με τ’ ατό ενίφτεν
Μα φεύ’ τ’ ομμάτ’ κι απ’ άκρας πα τα πούτρας ντο ελοίφτεν

Τα δόντα μ’ κρούν’ε κάλη μου θ’ αποθάνω φοούμαι
Ξάψον γυνίν τη αλετρί΄φέρεν ν’ αποκαπνούμαι

Άμον ντο τσάκλιζ’ το άλας ντο συρ’ν’ απέσ’ σο τζάχ’-ι
Άρ’ αέτσ’ να τσακλίζ’ και σπάν’ το κακόν ατ’ τ’ ομμάτι

Ατός απράνας δεν κ’ είχεν κι ατώρα επαλαλώθεν
Η μυρωδία της ρακής ση κάμαραν επλώθεν

Πως έντονε κι οσήμερον άγρεα πως εμέτσα
Σο τισεκόπο μ’ κλώσκουμεν άμον την καρμενέτσαν

Ο λαγοτσίκαρον τρομάζ’ θαρρείς πατεί τον μούσκον
Ντ’ εθέλν’εν κ’ ετεβίρευεν τα γράδ’ ας σο κατρούτσον

-Κατ’ αν ΄παθάντ’ς και αποθάντ’ς θεού ευλοημένε
Κρούω, κρούω με το δαβρίν σκοτώνωσε καημένε

Επέτανε σ’ τρυγόνα μου σα ψήλα τα ραχία
Ολέν την νύχταν φίλ’νε σ’ μεν, αφκά σ’ άστρα τα κρύα

Γαλένιζε σ’ την θάλασσαν και μάγευε σ’ δεντρόπα
Σα εμπροκάρδα σ’ χούλεσα τα κρύα μ’ τα χερόπα

Το χελιδόν σο γείσωμαν είπεν μεν καλημέραν
Kαλόν σουμάδ’ έτον κ’ εφόρεσα μ’ τη βέραν

Τ’ ομματόπα σ’ ερώτεσα ντό έχ’νε και πονούνε
Είπαν’ εμεν τιδέν πα κ’ έν’ εσέναν ντ’ αγαπούνε

Με τ’ έναν χέρ’ παίζ’ κομπολόϊ τ’ άλλο χαϊδεύ΄ την κάταν
Αέτ’ς παθάν πη λάσκεται και ξεστρατίζ’ ση στράταν

Σύρον απάνι μ’ το γιοργάν επίασε μεν κρύον
Αν αποθάνω νε κουτσή ντο θα ευτάς τον βίον

Τ’ έναν κοΐζ’ και φτύρκεται, τ’ άλλο δεισών, βογκάει
Τ’ απέσ’ ατ’ τρίμαν ΄κι αναλύ’ εψόφεσεν και πάει

Κουκούμ’ χαλκοματένεν βράζ’ σο πέσκον τη Κοζάνης
Δέα λούστ’ σο σκαφίδ’ να φεύ’ τ’ άρωμαν από απάν’ις

Τρίψον γερά, τρίψον καλά, το γόλι μ’ να ιδρώσει
Κι όποταν ΄ίνουμαι καλά δίγω σεν κ’ έναν γρόσι

Ν’αϊλλοί’ εμέν τον άκλερον ΄κι σώζ’ν’εμέν τα γόλα
Τα στράτας ντ’ επορπάτεσα αχάντα και τριβόλα

Κλάψο με, μάνα, κλάψο με, βοούν’ε τα ωτία μ’
Ντ’ εθέλ’να κ’ εταράουμ’νε τη νύχταν ση σκοτίαν

Κλαίει, κωνωπίεται, βαρκίζ’, τσαραφίζ’ τα κατσία τ’
Γαραλαΐζ’ ντο έπαθεν, χτουπουλίζ’ τα μαλλία τ’

Κλώσον το ράμμαν έμορφα μ’ ευτάς άλλο αΐκα
Αν θέλτ’ς καμίαν να μη ζει, το σπίτι σ’ σα καρίπ’κα

Ο μερακλής άμον κοκκίν’ κι θέλ’ την χαμαιλέτεν
Κράγκα-κραγκά αλέθ’ατεν κι ευτάγ’ ατεν χοσέτα

Τυλίζω σε κι υλίζω σε και βούτορον ΄κί βγάλεις
Μη κλαίς, ξυλάγγ’, ντό έπαθες κλάψον ντο θα παθάνεις

Τον ουρανόν σποντύλ’ ελέπ’ την γην για χαμελέτεν
Σκεπίδα σ’ ομματόπα του αγνά, μαύρα χοσέτα

Εξ’ μύιας φούρξα με το τέλ’ μη βγάλετ’ εμεν ψεύτην
Τα αρνικά ΄πάν’ σο πουκάλ’ τα θελ’κά σον καθρέφτην

Τα σεμεδόπα σο ταρέζ’ είν’ χρυσοκεντεμένα
Τα ποτηρόπ’ απόπαγκές ασημοπλουμιγμένα

Τα μέρας φεύ’ν’ αγέλαστα η τύχη όντες στραβώνει
Τ’ οφρύδ’ κορδυλιαγμένον έν’, ιδρών’, κι αποϊδρώνει

Ους να εμέρωσεν απόψ’ τ’ ομμάτα απάν’ πως κ’ έγκεν
Βαρύν φορτίον σο ωμίν, το βράδον πως εσέγκεν

Τσι σκούται βυζαλίζ’ μουσκάρ’, τσι θ’ αλοτίζ’ αρνία
Τσι κόπρα εξ θα σκών’ και σύρ’, τσι θα σπιγγίζ’ μαντρία

Λαγκεύ’ και σ’κούται σο ποδάρ’ να πάει σον πακάλιν
Το ζάχαρον ρούζ’ και θα παίρ’ έναν οκάν χαλβάν(ι)

Σ’κώθεν ο εμπρολάλετον, βαθέα εκοιμέθεν
Το πετσαμπάρ’ ν’ ατ’ άδειον εν, ντ’ έφαεν κ’ εκανέθεν

Άδεια τα σκεύα τη σειράς τ’ απέσ’ κ’ έχ’νε φαΐα
Τ’ ομμάτα ετσινάξανε επέρανε φωτίαν

Τ’ ομμάτι μ’ έπαιξεν οψέ, λάλ’νεν κακόν παθάνω
Αν ΄κί παθάντ’ς πως θα μαθάντ’ς τα έμορφα ΄κί χάνω

Άμον μαυρότριχον αιΐδ’ ντο τρώει τη δεντρί’ φύλλα
Τσαντσάρεψεν ξαν’ σο ταρέζ’ να κυλίζ’ την θρεψίναν

Το μήλον έσκισεν ση μέσ’ κι εποίκεν ατο δύο
Τ’ έναν εδάγκωσεν ατός, τ’ άλλο τη γαρηδίων

Το τέρεμα ν’ ατ’ άγρεον η πείνα τον «εδέρνει»
Η καταμάγια τη φουρνί΄ σκουπίζ’ κ’ όλα τα παίρνει

Καθ’κά και φα την καρτοφλή σ’ το στόμα σ’ μη χαλάνεις
Νεφέσ’ αν κ’ επορείς να παίρτ’ς ζουρνάν να μη μαθάνεις

Τεντελιχτά πάει σο κεπίν εκόπεν το τερμάν’ ατ’
Τη νύχτας ο γοργόποδον, να τρώτε την χαράν ατ’

Τρία ημέρας σο κρεβάτ’ κ’ έναν ους ν’ αναρρώσει
Τ’ αγρόμηλον εμπόλιασεν σιγά σιγά θα στρώσει

Σο ποταμάκρ’ γαρσί΄ μαντρίν, με πρόατα, με αιίδα
Μουσκάρα, χτήνα, γάιδαρον, και γούβαν μελεσσίδα

Τη Θεού όλα τα καλά, σα τρανά τα παχτσιάδας
Ήνταν οπόραν συρ’ η ψή σ’, γλυκέα μαϊβάδας

Νουνίζ’ και ζορλαεύκεται ποίον να λέει ξαν’ ψέμαν
Το ψέμαν φτάει σον άθρεπον να πορπατεί το γαίμαν

Εγέννεσεν ο πεντικόν κ’ εποίκεν την φορθάκαν
Πουσμάνεψεν ντ’ ερούξεν ξαν, ση στρομπουλής την φάκαν

Ετάβιξα με την ζουρνά μ’ ντο στέκει ζαρωμένον
Ήμαρτο μ’ δέα σον γιατρόν φάθεσε δαγκωμένον

Τον τάη μ’ πη κατηγορεί κι άμον μουσκάρι κράζει
Φαίνεται ΄κ’ εδοκίμασεν και για τ’ ατό υλάζει

Όντες θ’ ελέπ’ ατεν αξάν δί’ ατεν δύο μήλα
Γιατί σ’ αράν ετύλιξεν τη κεντιρί’ τα φύλλα

H νύφα εχάλασεν το μαχ’ σκαλών τα παλαλίτσας
Aπέσ’ σο κόκκινον μαντήλ’ ετύλτσεν κιαντιρίτσας

Κορ’ δέβ’ αφ’κά σον κέρασον σκούλλεψον το κεντίρι
Εγώ σην άκραν τη γουί θα στένω το τσατίρι

Επούλ’τσα γω τα πρόατα κ’ εγόρασα χουρμάδας
Ζεχάρωσαν τα χείλα μου σα ψηλά τα οντάδας

Aνάθεμα το σπόγγεμαν και τη ραχί’ φορκάλα
Εγώ θέλω φιλέματα και έναν χουλέν εγκάλεν

Ανάθεμα το πλέξιμον και τη ορταρί’ τσουπία
Παγούρα σα γεισώματα πόνος και μαναχίαν

Ανάθεμα την αραπά σ’ πάντα ζουρζουρλαεύει
Άλειψον το τεκίρι του ομέζ’ μ’ ήντσαν νηστεύει

Έναν γαλιόν ας είχα εγώ να πίνω το τιτίνι μ’
Τη σπαλερή σ’ το σκαλοπάτ’ ολίγον πα ν’ ελύν’ιν

Ευχήν ΄κί θέλει το βραστάρ’ και τ’ άγρεν η στρατίταν
Παρακαλίας πόλικα, τ’ εμόν η σιακερίταν

Το χιόν’ αγλήγορα πυκνών’ σκεπάζ’ πολλά καρδίας
Απές σ’ ωτία τ’ κλώστεν ξαν’ ζεμπέκ τη Ευδοκίας

Άμον τ’ ασήμ ’ ντο λύεται ση Ματενί χωρία
Γιουβαρλαντούμ’ πα χόρεψεν με κεμανής λαλίαν

Τα παλαλά εχόρεψεν ση τσουνίτσας τ’ αλώνα
Θα ιβορίουμες πουλί μ’ και κλώθουμ’ τα θεμώνα

Τ’ αρνίν σίταν εχόρευεν εχάθεν ας σην βούραν
Απέσ’ ση μέσην τη χορού τακούνα τ’ς ΄ποίκεν σβούραν

Ετσάϊξεν κ’ εβάρκιξεν ετρόμαξαν τα χάνια
Απέσ’ σ’ άγρα μεσάνυχτα ΄ντιδόντσανε τ’ ορμάνια

Ο εις τον άλλον τρώγομε σ’ αβούτα χρόνα, θεία
Εγώ οπίς ΄κί κλώσκουμεν με πόστα και δαδία

Θεία μ’ και τη πολλά ξέρεις, να τρώγω την καρδία σ’
Είσαι γητέφτρα ξακουστή και μάντης Τειρεσίας

Τη εφτωχού τ’ αχάντοπον απάν’ ση στράταν κείται
Τον ήλον και τον φέγγον πα, μανάχον κ’ εχρωστήτεν

Ο κόσμον στέκ’ σο κέρατον τη ζαβαλί χαϊβάνι
Ολίγον να λαχτίζ’ κουπίζ’ τον κόσμον όλεν χάνει

Για την παράν’ ΄πη τρέχ’ πολλά αμάν τρώει το κιφάλ’ν ατ’
Ακόμαν και ο θάνατον χάσεν κι ατός το τάτ’ν ατ’

Οι σκωτομέν’ τενταλλ’ απάν’ σα σημερ’νά τα χρόνα
Οκνεί ο χάρον να παλεύ’ σα μαρμαρένια αλώνα

Το σήμερον πολλά βαρύν χωρίς σκοπούς τραγούδα
Καμπάνας κρούνε πένθιμα κόπουνταν τα λουλούδα

Οψέ όλα εζήνανε χαρούμενα ημέρας
Η Γή εγυρωκλώσκουτουν χωρίς να τρώει τα σφαίρας

Είπεν μεν γέροντας σοφός καλόν σουμάδ’ ν’ αφήνω
Να λέπν’ατο τρανοί μικροί εγώ όντες θα σβύνω

Έρχουνταν χρόνα δύσκολα λιμοί, φτωχείας, πείνας
Πρόατα, βούδα άλογα, τρώγ’νε τα λαμαρίνας

Μ’ εμπαίνετεν λελεύω σας ση κόσμινης το στόμαν
Απολεμούν’ να βάλνε σας από νωρίς σο χώμαν

Σον αε-Γιώρ’ το πανοΰρ’ απάν’ σο βουναλόπον
Σορσοταρίζ’νε τα νερά λουλουδιασμένον τόπον

Προσκυνητάρ’ σο ύψωμαν καρτάλα σα ραχία
Χαμοπετούν και κελαηδούν τα πλουμιστά πουλία

Παρεκλησόπον κάτασπρον κι ολόερα ταφλάνα
Σα χαμελά έναν τσιφλίκ’ τη Χατζηφώτ’ τα χάνα

Κρύα νερά τρεχούμενα λιθόχτιστα κρενία
Χορός, τραγούδ’ εγάπ’, σεβντάς, ενούνταν με τα θεία

Ση παραδείσ’ τ’ αρώματα τ’ αγγελομυρωμένα
Τ’ αραπάδας τη χωρί΄ έρχουν απ’ έναν έναν

Γουρπάν’ τα στράτας ισ’ Αε μ’, καπάναι και παΐρα
Λαχ’ έρχουν’ και τα κόρ’τζοπα σ’ εσά τα παναΰρα

Μαύρον καμίσ’, άσπρον παπούτσ’ μεταξωτόν γραβάταν
Εφόρεσεν απουρπουρνού η μέρα ΄σκών’ λουσάτα

Σην αραπάν αφ’ κά καικά έστρωσεν και τα τσούλα
Απέσ’ ση μέσεν τη χορού εντούναν τα ταούλα

Τρώγ’νε, πίν’νε σ’ έναν στρωσίδ’ ούλ’ άμον αρχατάσια
Σ’ έναν δάρ’ τρώει ο αταψίης κάν’ σεράντα λαβάσια

Εκνέστεν και τη ράχιαν ξύν’ με το ζευλίν τη κάρου
Για νύψιμο ξύν’ το νερόν ο εις σα χέρα τ’ άλλου

Κορίτα ΄σπάξαν και μουσκάρ’ κ’ εποίκαν και κεσκέκια
Οι εφτωχοί πα έτρωγαν χαράν σ’ ατά τ΄ατέτα

Πουσμάνεψεν σο κότσαρι ντ’ εθέλ’νεν και ν’ εμπαίνει
Χολομανίζ’ ο τσίντσιρον η ανάσ’ ατ’ πίτας ψένει

Νεγκάσταν’νε τα γόνατα επόνεσαν τα στούδα
Ο πεταχτόν χορόν ταήμ’ κ’ έν για κομεσοβούδα

Οι γεροντάδες τραγωδούν έναν μακρίν ομάλιν
Τα μαγγαλόπα έξαψαν σολίκια απέσ’ ορμάνι

Εποτσοχάλτσεν το ορνίθ’ λιμπέστεν’ α κι ο ήλον
Φως και χαράν σ’ ομμάτοπ’ ατ’ σο χέρ’ν ατ’ βάλλαν μύρον

Αδά σον κόσμον ντ’ έρθαμεν το « έλα φα» εσκώθεν
Άλλ’ μαειρεύν’νε κι άλλ’ τρώγ’νε σ’ αλλ’τ’ς πα τ’ ελάδ’ εσώθεν

Σ’ έναν καρόν πεσκίρ απέσ’ το φυλλωτόν η πίτα
Βαμμένα κόκκινα ωβά και ζουλιχτόν στρατίταν

Γιαντέντ’ς με την θειΐτσα μ’ βάλλ’ σ’ έναν ζευγάρ’ καλτσόπα
Σο τσαφ εκομπονιάστεν ξαν’ με τα τσακοστουδόπα

Σ’ έναν χοντρόν κλαδίν δεντρί΄ έσυρεν τα σκοινία
Κούνιαν ν’ ευτάει σο πανοΰρ λαΐσκουν τα παιδία

Κι άλλο ψηλά πετάλιζεν τ’ εγγόν’ τη θείο Λάμπο
Με την φόραν το δυνατόν θαρρείς θα ρούζ’ σον κάμπον

Αε- Γιωργή τσιτσέκ ζουμπούλ’ το κόρτσοπον τη χιόρας
Ας σο Στραγκάτ’ς εφάθανε τα σύννεφα τη μπόρας

Το λαλαχιάρκον τράνυν’νεν εγώ πάω πενήντα
Τα έμορφάδας ντ’ έχ’ ατέ εμέν έρχαλ’ κανείνταν

Τσαλίμα με τα σύννεφα μονόλυκε κ’ ευτάν’ε
Καλά τρως το γιαβάν φαΐν ντο θελτ’ς χώρας τσορτάνα

Τσιχρίτ’ βρουλίζ’ σην καμονήν και θέλ’ τσεχέλ’ πουτσίνι
Επέζεψεν ο άχαρον ντο σύρ’ ζεχίρ τιτίνι

Τη Παναγίας το ζωνάρ’, ενώθεν με την λύραν
Αβούτο τ’ όμορφον κορίτσ’, μαγεύ’ τ’ εμόν την μοίραν

Άμον το κρύον το νερόν και δάκρον παναΐας
Άμον αγγέλ’ ζωγραφιστόν σο τέμπλον τ’ εκκλησίας

Έναν πουλίν ετσάταψα θαμάγα εθαμάγα
Κυπαρισσένιον το κορμίν πολλά εσυνταράγα

Χελιδονίζ’ και τραγωδεί μ’ αγγελικόν λαλίαν
Καλημερίζ’ τρέχ’ και γελά θαμάγα αλλομίαν

Μεταξωτόν φιστάν φορεί γομάτον πεταλούδας
Μοσχομυρίζ’ αγιόκλημαν με τ’ έμορφα πλεξούδας

Ο πρώσοπος γλυκέμνοστον τ’ ομμάτας μανουσάκια
Χειλόπον μελιστάλαχτον σα μάγλα απάν’ λακάκια

Κορυδαλίνα μ’ τη χιονί’ αφρατοχιονισμέντζα
Επλέθυνες το καρδιοχτύπ’ θεού ευλογημέντζα

Γλιάζ’ ο ήλον σο κλαδίν σα φύλλα τη ιτέας
Απάν’ ατ’ς ξύν’ το μάλαμαν σο γιαν διαμαντοπέτρας

Καπνόν και τσιγαρόχαρτον κιρπίτ και ταπακέραν
Έβγαλεν ας σο ΄σεκον ατ’ λελεύω αΐκον μέραν

Σ’ όνομα σ’ πίνω το κρασίν, ροδόσταμαν σο ψόπο μ’
Πίνω αδά μεθώ εκεί, νε παραδείσ’ πουλόπο μ’

Καλημερίζ’, τρέχ και γελά η κόρ’ με τ’ εμορφίας
Έσκωσεν αν και το ποτήρ’ αγγελούδι μ’ σην υίας

Ατό κορτ’ζόπον γνωστικόν και πολλά νουνιγμένον
Χιλέμορφος, παντέμορφος, τη ήλ’ εν ευδιασμένον

Ποδέδιζω, λελεύ’ ατεν, η λάλα τσ’ συριχτέραν
Γάλα, γάλα, νε κόρτσοπον ορίζουμεν την μέραν

Γουρπάν’ ση ψή σ’ τσαχάλ’ κορίτσ’ γιανάσεψον σο γιάνι μ’
Έναν σαλάκ’ φιλέματα άνοιξης τουτουγιάνι μ’

Σαρίν τσιτσάκ’ σκουντουλιστόν και δάκρον Παναΐας
Σ’ εσέν εδέκεν ο θεόν όλα τα ευλοΐας

Γουρπάν’ σ’ εσέν αφρόμηλον αν αγαπάς και θέλ’τσ’ μεν
Γολάϊ μ’ ευρήκ’ς τη μαχανάν άλλον πως έχ’ς μη λές μεν

Όλα σ’ καλά και έμορφα και πολλ’ αγαπημένον
Χόρας πουλίν, χόρας γιαβρίν, χόρας ευλογημένον

Λεφτοκαρί’, λεγνότζεπλ’κον με το καντζί’ σ’ το άσπρον
Πλουμίζω τα μαλόπα σου με τ’ ουρανί’ το άστρον

Έλα κάθ’κά σα γόνατα μ’ έλα φίλ’μεν ολίγον
Απέσ’ ση μέσ’ μη λες μεν ξάν’ λελεύω σεν για φύγον

Ας ση σεβντάν επίασα πάω να τσουλτουρεύω
Κρωμέτ’κον νόστιμον τσαχάλ’ τερώσεν σασουρεύω

Εγέλασεν το χείλος ατ’ σκάλωσεν τα κουρφίας
Για τ’ ατέν ψήν’ πα δί΄ ατός να κείται απές σα ψή α τ’ς

Τα χείλα σ’ μελεστάλαχτα κατσήν πα γελαμένον
Ήλ’ φώταγμαν Ανατολής το πόι σ’ κυπαρυσένον

Δόσ’μεν ολίον πρόσωπον αγγελοπεριβόλι μ’
Γουρπάν’ ση πλασ’ ντ’ εποίκεσεν χιόρας έμορφον κόρην

Φραντάλα μ’ τ’ ομματόπα σου ήντσαν τερεί στραβούται
Η ψη μ’ εχαβασλάεψεν η κάρδα μ’ θα τσακούται

Τα χαϊμαλία ση γουλάν σο ματ’ ατέν ωραίζ’νε
Τον τάη μ’ σουσουρίζ’ σ’ ωτίν καβαλίκας να παίζ΄νε

Ταή μ’ ατέν αν θα φιλείς θα λείχ’ς όλον τα χείλα σ’
Τη τσορτανί΄ το μάσεμαν μάτωσαν τα γριντσίλα σ’

Ση Αερί΄ το φύσεμαν τα μάλλοπα σ’ δελέουν
Ση σπαλερί σ’ το δίχαλον τ’ ομμάτα μ’ χαντιλέουν

Αέρ’ ιμ ποδεδίζωσεν τ’ όνομα σ’ να δοξάζω
Την έμορφον όλ’ αγαπούν εγώ ντ’ αναστενάζω;

Γομάτον πεταλούδας έχ’ το μεταξέν’ φιστάν’ ατ’ς
Κάθαν βραδήν να ΄ίνουσουν και κείμ’ν’ εγώ σο γιάν’ ατ’ς

Το λώμαν δείχ’ τον άθρωπον σα σημερ’νά τα χρόνα
Το χιλεμπάλιστον σαρβάλ’ δείχ’ έργατα και πόνα

Οι χαρεμέν’ εχόρευαν εβόεσαν τ’ ομάλα
Σα λούσα απέσ’ η λυγερή, μαεύ’ τα παλλικάρα

Έλα πουτσή, έλα γιαβρί μ’, έλα μη τυρανίεις μεν
Μανάχον μ’ έναν φίλεμαν εσύ χαρεντερίεις μεν

Κοκκκινοπιπερόπο μου, το σπαλέρι σ’ να λύνω
Ση αηδονί’ το τρέμουλον τον αγιασμός να πίνω

Έλα, φραντάλα, με τ’ εμέν αφκά σ’ ορμίν σ’ αμπέλα
Σάλμα πολλά φιλέματα θα στάζ’νε άμον τα μέλα

Φραντάλα μ’ ας την μαχανάν ερίγασα ση στράτα σ’
Στρώνουμ’ ψαθία σο χορτάρ’, παίζουμ’ νυφίτσας γάτας

Τ’ άστρα φωτάζνε την βραδύν λελεύω γειτονίαν
Ση αηδονί’ το τρέμουλον φιλείς μεν αλλομίαν

Σορσοταρίζ’νε τα νερά τραγούδα σεβταλία
Επέμ’νεν το παντέμορφον απέσ’ σην ευωδίαν

Κίτρινα γράμματα χρυσά θα γράφτω απάν’ σο βράχον
Τ’ όνομα σ’ και το αγαπώ θα είν’ ακεί μανάχον

Καλοθρεμέν’ μουχτέρι μου εφέντη μ’ βασιλέα
Τ’ εσά τ’ ομμάτα βόσκισον κάπου αρέα αρέα

Έρθες πουλί’ μ΄ σ’ αντάμωμαν, σου Ήλιου τα παρχάρα
Κι αμάν ενοίγαν’ε γιαβρίμ, τη ψυ’ σ’ ιμ’ τ’ ανοιγάρα

Ας σην ημέραν ντ’ είδα σεν, καθημερ’νά γιορτάζω
Ο ήλον ντ’ έχω απές ση ψυ’ ιμ, ατός πα λέει φωτάζω

Παιχνιδομάτ’ Ανατολής, φωτάεις τα επουράνε
Σεράντα ηλ’ να ελέπν’εσεν, το φως ν’ ατουν θα χάνε

Απάν’ σ’ απάτητα ραχιά, μαζί θα πορπατούμεν
Κανέναν μη ελέπουμεν, καν’νάν’ μη προσκυνούμεν

Ας σα τσιτσέκια έμαθα, εγώ πως ν’ αγαπώ σεν
Κι’ ας πεγαδοκρένερα, γλυκέα να φιλώ σεν

Ανθόμελον η κάρδια σ’, η ψύ’ σ’ γομάτον άνθεν
Καλημερίειζ’, τρέειχ’ σ’ και γελάς, μαγεύ’ς όπου εφάνθες

Δύο χαρπούζα σο γοτλούχ’ ταήμ’ ΄κί εχωρούν’νε
Χασλούκοσον τα όργανα και τέρεν μέρ’κες κρούν’νε

Τ’ οστούδ’ ντο θα κουρτάς ταή μ’ ση γούλας να ξαμούται
Αν κι κοπρούται το τσαρούχ’ η γούλα σ’ κι γομούται

Νερόν κι άλας να γίντανε ατά εγώ ντο είπα
Για τον ταή μ’ τον άχαρον π’ ετράνυν’νεν με στύπα

Παιδία ήνταν είπαμε χιόνα-νερά να γίνταν
Ωράσον ξέν’ δαβάζ’ν ατα και τον ταή μ’ αγρίνταν

Ας σ’ ουρανόν ερούξανε τρία μήλα αφράτα
Τ’ έναν τ’ εμόν, τ’ έναν τ’ εσόν, τ’ άλλο ΄πη έν’ αδάκα

Αέρ’ιμ’ ποδεδίζω σε γουρπάν σ’ αλόγ’ τη ιχνάρι σ’
Νόμα εναν κοσκίν φλουρίν τρανόν να εν’ η χάρι σ’

Σ’ όλα τα δέντρα τη χωρί’ λιθάρ’ ταήμ’ μ’ ΄κί σύρ’νε
Τέρεν τον ουρανόν ψηλά και ποίσον καλοσύνεν

Δεντρόπα εκουνίουσαν σο κόεμαν τη ταή μ’
Τα κουσκουτάμα έχπασεν, θέλ’ να πιάν’ τον Μάην

Ο καβελάρης αε Γιώρ’τ’ς εκάτσεν με τα ώρας
Πολλά ερέχτεν ΄γάπεσεν τα κορτσόπα τη χώρας

Ο Μάρτ’ς μαράν’ τα μάραντα κι Απρίλ’τς μαράν τον βίκον
Τ’ έναν ποδάρ’ ους να εσκών’ τ’ άλλο τρώει ατο λύκον

Τα τοσπαχούδα σο σεούτ’ και ντ’ έμορφα φιλίουν
Xορτάρ’, καλάμα μάσουρας χουλέα ατά τυλίουν

Σο πανογύρ’ σον άνεμον πουλεί και τσακλιπάτα
Κοπρόσκυλα ολόερα θα βγάλ’ν ατον τ’ ομμάτα

Τανάδας μικρά ξυμιτά ντο τρίφτ’ ας σα κοτόσα
Τα τσακλιπάτα ΄ποίκεν ξάν’ να γαζανεύ’ τα γρόσα

Πολλά πολλά ΄ροθύμεσεν τη γαϊδουρί’ λαλίας
Ατά πολλά εταίριαζαν σ’ ευώρας και τ’ οκνίας

Τσι σκούται να σπογγίζ’ μαντρίν τσι θα φαζ’ την γαϊδάραν
Χωρέτεν δί΄ σ΄ έναν ωβόν και ψαλαφά κοσάραν

Εγώ τ’ αλεύρ’ κοσκίνισα και το κοσκίν κρεμάνω
Όλα ντο είχα πούλτσ’ ατα τιδέν ΄κ’ έχω να χάνω

Έμνοστα όντες τρώς ατα στίπον όντες δανίζεις
Τ’ ιντέρι σ’ κορδυλέεται τρως ατο κα κ’ ελπίζεις

Έναν γαϊδίρ’ τρανόν γοσεύ’ τσατίν εν’ η δουλεία
Να σύρει το βαρύν τουκάν ν’ αλωνίζ’ τα κοκία

Τα μαγαρούτσα έναν τραπέζ’ σο χέρ’ παί’ρεν παράδες
Στρογκυλοκάτσαν έμορφα οι χωρετοάβαράδες

Εγούρεψαν το μουχαπέτ’ έρθεν κι όλεν η φάραν
Όντες τελείται το χωράφ’ θα σπάζ’νε την κοσσάραν

Χοσάφα , τσίρα και τσορτάν’ ατά ΄κί σκώνε τσίπαν
Εφτά κεπία λάχανα σα κιούπα ΄ποίκεν στύπα

Στενόν κελάρ’ θοσκότεινον ποντικός ΄κι αλευρούτεν
Ποίον και ποίον μαντσιρίζ’ σα γέλτα ξεραχούτεν

Τσαμίτσα, τσίρα, μύγδαλα, και λώτους γινομένους
Προσφέρ’ η νύφα με χαράν, σοι παρακαθημένους

Τον λόγον φέρ’ ση μασαλάν ντ’ εποίν’ναν σ’ άλλα χρόνα
Τάδας την τάδαν φύαξεν οπίσ’ ας σα αλώνα

Τα χουλιαρόπα τη σειράς χτυπούν’ τ’ έναν τ’ άλλο
Το χαλκοπούλ’ πάντα σουρβάν το κρέας ανασπάλλω

Τη στοματίων άτ’ το τάτ’ ωρέσον χαν’ καμμίαν
Αναπαγμένον ο ερίφς εμφράνθεν αλλομίαν

Αμον τα χιόνα έσπρυναν τα μαύρα τα μαλλία μ’
Πολλά ντερπόπα `δόκ’εμεν η ζουρκαδοματία μ’

Ποδήματα θελ’ έμορφα τσόκαρα φιλτισένα
Ενέσπαλεν ντ’ εποίν’να μεν κολοκυθί’ φενέρα

Όσταν αλλάζ’ τα λώματα ατέ πολλά υλάζει
Ο ήλον πα να ίνεται την αύλαν ΄κί φωτάζει

Ανάθεμα το πλέξιμον και τη ορταρί’ τσουπία
Παγούρα σα γεισώματα πόνος και μαναχίαν

Μ’ αυλακωμένα χέροπα η μάνα μ’ γνέθ’ την ρόκαν
Το χαρτσουλούχ’νατ’ς έφαεν πιρίμπαν και σην πόκαν

Ζωήν, σαχτάρ’ και τόζ’ πολλά ας ση μάνας τ’ ομμάτα
Επαίρ’ από μικρόν ορφάν’ κι’ ορθά ΄κ’ ελέπ’ την στράτεν

Τη κάρδας ατ’ το τυχερόν εύκαιρον ταμιτζάναν
Έφυεν ση σκοτίαν βαχ τη καμονής η μάνα

Χαράν δώσ’ ατον νε ζωή και πάντα ξύσον λάδι
Ρακήν ποτήν και ντάχτιρντί’ ας έχ’ όλεν το βράδυ

Κάθεν ημέραν σώρευεν τη χώρας τα πασάκια
Όλεν τον βίον πέρανε τα τρία πατσανάκια

Σ’ έναν χουλάρ νερόν ατείν’ χίλιους αρθρώπ’ς φουρκίζ’νε
Σα λόγια κουβενεύκεται ντ’ εθέλνεν και αντρίζ’νεν

Με δύο κάπα γράφκετε το μήλον πατσανάκι
Όπως προφέρ’νε το ζιαφίρ, εγνάεψε σ’ αχμάκι

Τ’ αχάντ’ εφούντωσαν πολλά ση τσιτσεκί’ τον τόπον
Γκιοζέδες εγομώθανε, με πάγον και χιονόπον

Μαγέρ’κα ξάϊ κ’ εγνώρτσα εγώ και τα ψηλά ’ρδανία
Εσάψεν η τραγιάσκα μου, χταλεύω τα κεπία

Πολλ’ αναμένω την σεβτάν να έρτε σο ποδάρ’ ιμ
Χρυσόν βραχόλ’ θα δίγατεν ντ’ εχάρτσ’εμεν η γάρ’ ιμ

Έναν μικρόν τσιπούκ’ κόφτει ας έναν τσουρανέαν
Να ψένει το κολόπο ν’ατς κ’ ευτάγ’ατο μανέαν

Τη γαρής τ’ άθθε ους να ανθούν τ’ εμά παριδεβαίνε
Τα χερομύλα τη σειράς τον κόρκοτος σ’ θ’ αλέθ’νε

Αβούτ’ η αραπά τ’ εμόν πάντα ζουρζουρλαεύει
Θ’ αλείφτω τα τεκίρα του μ’ ομέζ’ μ’ ήντσαν νηστεύει

Τ’ αρσίν, σκεπάρ’ και το χουζάρ’, σο μεσοδόκ’ κρεμάουν
Τη γειτονίας χτίζ’ ατός σκεπίαν ντο χαλάουν

Αψέ ντο εμαστόρεψεν ση θείαν την Ελέγκων
Ας σ’ αραλούκ’ τη σανιδί, ντούν’νεν απέσ’ ο φέγγον

Κανείς καινούρ’ οσπίτ’ ΄κί χτίζ’, χωρίς παράν επέμ’νεν
Σ’ οσπίτ’ ο πάρδον ρωθωνίζ’ ντο είχεν ετελέθεν

Ο άνεμον συντίλιζεν τη δεντρί’ τα κλαδία
Το χιονοτόν αδά βαρύν στενάζ’νε τα ορμία

Έρθεν αντάρα χειμωνκός σα μέσα τη Αργίτες
Τοχτών’ τ’ αμόν και το μαχάν’ άμον καλός τεχνίτες

Το χιόν’ έρθεν σο γόνατον ρούζ’νε τρανά πατούλα
Με την σερέφτεν ποσονίζ, ας σο πουρνόν καφούλα

Πέντε οκάδες βερεσέν ρακίν έπεν σον Στράτον
Και τσομ’ εδέασ’ενα κά, χάϊτε και άσπρον πάτον

Ο χειμωγκόν πολλά βαρύς σα χιόνα απέσ’ ερούξεν
Ωϊ μανίτσα μ’, ωϊ μάνιτσαμ’, οκνέρκα ξαν εκούκ’σεν

Η Καλαντάρα σο μαντρίν άμον ταούλ’ επρέστεν
Απόψ’ ομμάτ’ ΄κ’ ετσάμωσα άσκεμα ομματέστεν

Θυμίαμαν, χοντρόν άλας, επαίρεν με τ’ εκείνον
Κατ’ πουστουρίζ’ και κλώσκεται ολόερα σο χτήνον

Απόψ’ έχει φεγγόκομαν το γήτεμαν ΄μποδίζει
Τράι φοράς εσταύρωσεν και τη δαβόλ’ τ’ς πα φτύζει

Η πόρτα τ’ ακαράκωτον τα ξύλα εχιονίγαν
Τ’ ορτάρα τ΄ είν’ αρνόμαλλα κι εγράσταν τσαπουτίγαν

Βαρένικα και πυρισκίν σο σάτσ’ απάν’ εθήκεν
Τα στούδα τ’ ετσακώθανε το χιόν’ αλεύρ’ εποίκεν

Ψιλόν ψιλόν το χιόνι ρούζ’ άμον τ’ άσπρον το πρίντσι
Εκάτσεν σο μιντέρ΄ απάν’ σ’ οτζάχ’ ακούει το τρίτσι

Σ’ Αβεσσυνίας το ορμίν βοά ο καταρράχτες
Νέος πεκιάρτς σο Ντόϊτσλαντ’ γαζανεμοεργάτες

Πού πας ταή μ’ σο ημερκόν μακρύν’νε τα χερόπα σ’
Τ’ ευώρας πάντα σκότωσον εσέν ιεύ σεν πόπας

Άμον κοσσού ντ’ εβγών σ’ αλών και σο τσαμούρ’ γομούται
Μόλις εντώκαμ’ καλατσήν αμάν αποχασμούται

Τα παλαιά όντες τσαφίζ’ σπίχκετεν και κουίζει
Ορθίας κάποτες πα λέει και βαθέα νουνίζει

Τα κεραμίτα μ’ έσταζαν έξαψεν το κιφάλι
Εζούλτσεν το καλόν τιτίν’ κ’ ενέσπαλεν το χάλι

Ας σο ραχίν κουβάλεσεν έναν κουμούλαν χώμαν
Τη ασταχί’ το θέρισμαν να σύρ’ απές σο δώμαν

Ν’ αλέθ’ με τα χερόμυλα χειμωνγκωνί΄τα μήνας
Γιοχάδες και την αβριστάν και τσιριχτά και πίτας

Οχτώ πατμάνα πέταλα, οχτώ πατμάν’ καρφία
Φορτώθεν τα χαρτώματα στεγάζει τα μαντρία

Tαή μ΄ εσέν και την κιαντή σ’ πολλά καλά ωρία
Όπου λαγγεύ’ το αιγίδ’, λαγγεύει κι οκνία

Σαγλάμ’ς μελιτωμένος έν’ Θεός-ι-σ’ να ελιάσεν
Το τυχερό σ’ ξάϊ μη λαχτίεις χειμωγκόν κί ΄γλοιάεισεν

Το τάν’ ατ’ πάντα άσπρον έν’ κ’ ευώρας δεξιμάτι
Τσαφίζ’ γλουπίζει το κιφάλ’ χωρίς ν’ ανοί’ τ’ ομμάτι

Ταχτάπιτια μπόλικα τσουμπίζνε ευτάν’ γεράδας
Το τσάνικον νερόν βραστόν χασεύ’ τα χαραμάδας

Εσάχπωσεν κ’ εξέγκεν έξ’ τη μυίας το ιντέρι
Κερέτσε επατούρεψεν χουλέρ’ σο χερ’ κί παίρει

Τα μάγ’λα τ’ πάντα κόκκινα σαχάνα πατουρεύει
Τη Παναΐας το μουμούλ’ αποφκακέσ’ χαντσεύει

Το άσκεμον το τεπιγέτ’ και τ’ άτσαλα δουλείας
Ο κόσμον πολλα όμορφος άνθρωπον έχ’ κακίας

Εμ κοκοτσέας κι άψετος ζωήν άμον τ’ αγάδες
Τα κοσσαρόπα και τα ζα φάζ’νε οι γειτονάδες

Σο στόμαν σύρ’ από ψηλά τη σταφυλί βοτρύδα
Οραματάεν ο ταή μ’ έναν τσανάκ’ κοχλίδα

Φραχτήν εποίκεν σην αυλήν τσιπούχα λεφτοκάρα
Τριβίλτσεν με την μηχανήν τα ξερά τα ζουπάδα

Κοτζά θερίον έντονε ο μουχτερόν τη ταή μ’
Τ’ ορμάν’ απάν’ ση πόρταν έν’ εδέασεν α πλάν-ι

Το κοπροκάλαθον τερεί επόνεσαν τα μέσα
Τεβεκελία καλατζεύ και παλαλά πορδέσα

Ακράνοιχτον έν’ το γερίν κιρέτσα εκρεμίαν
Σαπωνοζώμα σο κιφάλ’ με παρχάτσ’ κατενίαν

Για τον ταή μ’ τον γιοσμαλήν σκαφίδ’ ΄κ’ επελεκέθεν
Τ’ ωτία τ’ τρίφτ’ με το πομπάκ ση ναϊνάν ευρέθεν

Λιχνέας και λιμόχωρος άσκεμον εν τo χάλ’ ν ατ’
Λιθάρ’ πα ΄κι ευρίεται να κρούει α σο κιφάλ’ ν ατ’

Τα πότας κρούει σο πλακίν σουμά σο κατωθύρι
Σκουντούλτσαν τ’ ορταρόπα του μελισσιδίων γύρι

Φτερία έγκεν τη ραχί’ καρτόφ’ ευτάγ’ κουμούλαν
Το τόζ’ εσκώθεν σύννεφον η γούλα ΄πέρεν βρούλαν

Το σεντουκόπον άνοιξεν η Τσόφα του βαρκίζει
Με το επλάστες άνθρωπος εσύ πα κάτ’ νουνίζεις

Ο ήλον καμπανίζ’ την γην ατόν χαρεντερίζει
Την στράτα νατ’ Θεός φωτίζ΄, Τσόφα, τσάπαν κουίζει

Σ’ όλιον καλλίον κάμαρην εφόρεσεν γαλότσα
Σην πείναν ξαν τεντέλιζεν κ’ εκούρτεσεν τα πόρτσα

Το τσούλ’ τσορκάντσεν σο ποδάρ’ ομέζ’νε πλαστελίνην
Η σιφονιέρα μύριξεν βαρέα νεφθαλίνην

Η καμονή επίασεν δελέεν σο βαγόνι
Τρανόν γουρούδ’ εφύτρωσεν ση ταή μ’ το σαγόνι

Εκουμουλιάγαν σο αλών’ νέικα παλληκαρόπα
Κι απ’ έναν έναν έρχουνταν και τι χωρί΄κορτσόπα

Όσον τη καλομάνας ιμ’ το ζάχαρον πη γράφτει
Εμπαίν’ πανεπιστήμιον και μύιας εκές χάφτει

Πιάστανε και σο χορόν με την λύραν χορεύ’νε
Κι άλλα τσαμούαν με μαντήλ’ παίζ’νε και μασχαρεύ’νε

Ημέραν τ’ Αε Πρόδρομου έβγωνα μ’ σα ραχία
Τα ξερελάτα άφτηνα μ’ λάγκευαμ’ τη φωτίαν

Ο αετόν περήφανος με ζύγια και ψαλίδα
Κόντραν σον άνεμον πετά έφτανεν ους τα λίβα

Ας σα βαγόνα τη καπνού ξυμίτωναμ’ τσαγκάλα
Ακόντιον εσύρ’ναμεν γιαρούς πολλοί εβάλλ’ναν

Σα δόντα το χουλάρ’ μ’ ωβόν γιαρούσ’ για τ’ έναν κέρμαν
Να μη ρουζ’ σίταν τρέχουμε και π΄ρωτοι φτάνουμ τέρμαν

Πατούρευα μ’ τραντάφυλλα απές σα πουκαλόπα
Κοπάνιζαμ’ κ’ εποίν’α μεν άρωμαν σα κορτσόπα

Αινίγματα σο παρακάθ’ σο τζάχ’ το αφτημένον
Χαλιαγωμένον το σινίν τσιλίδα φορτωμένον

Τ’ άστρα κι ουρανόν αμάν ηύρεν ο εγγονός-ιμ
Ατό γολάϊ θα λέω γω είπεν ο αφελφός-ιμ

Έναν χουλάριν βούτορον τον κόσμ’ όλον κανείται
Ατό πα αμάν πως ηύρεν α; ήλος ντ’ απλούτεν είπεν

Τα βούδα ΄σέρν’αν το τουκάν’ τα στάχια ν’ αλωνίζ’νε
Απάν’ κάθουνταν τα μωρά κι ολόερα γυρίζ’νε

Θεία, θεία, δόμ’ άψιμον, έβγα απάν’ και έπαρ
Σ’ «εψέθεν» ξύλον έφαγα, τ’ απέσ’ ιμ όλα ΄σέπαν

Απάν’ σα βράχια τα τρανά και σ’ αχερωνοκώλα
Σον κώλον το τσιντσίνιγμαν τσερίουν πανταλόνα

Ποπάδια έβγαλ’ φτερά πέτα σ’ επουρανία σ’
Θα λέγ’ ατο και σόν ποπάν και θα κόφτ’ τα ωτία σ’

Με τα κουθούρα ΄ποίν’αμεν οσπίτα παραθύρα
Σ’ έναν πα τάευα μ’ φτερά σύρ’να μ’ κ’ εφέρ’νεν γύρεν

Είναν παιδίν εσκέπαζαμ’ τ’ ομμάτα ους τη γούλαν
Τίναν πιάν’ και εγνωρίζ’ ατός κάθουν τσαμούα

Το τεκ-μι-τσιουφτ, «αρτιάζειν», ση χούφταν λεφτοκάρα
Μονά-ζυγά ίστε ντο λέν’ αδά βάλ’νε στραγάλα

Σβούρας με πρόκαν άρβυλον τισπουτακί΄εποίν’α μ’
Ετύλιζαμεν το ραφίδ’ εσύρ’ναμ’ και εφήν’α μ’

Το λάστικον επέραζαμ’ σ’ έναν στρογγύλ’ σαπούνι
Με το καρφίν στερέζαμεν το κουρτιστόν καρούλι

Τα Φώτα παίζαμ’ τ’ άλογα καβάλκευαμ’ κλαδία
Να ζούν’ε ούλ’ οι σπιτανοί εδίν’ναμεν ευχία

Έναν χουτίν με το τσαγκάλ’ γαΐμα πως εντούν’α
Μακρά να πάει ας ση μάναν ατό λέγα μ’ «γουρούνα»

Ας σου γουρτσάχ’ τη μουχτερί΄εφούσκωνα μ’ την πάλαν
Λαχτίζουμ’, γοβαλάευαμ’, σα στράτας, σην αλάναν

Έναν σαχάν’ τεάμ’ γαντάρ’ με το ραφίδ’ δεμένα
Εζύιζαμ’ κ’ επούλ’ ν αμεν τσορτίκια γινομένα

Τα κόρτσοπα πεντέλιθα έπαιζαν’ε τα λίντζια
Μονόν και δίτσα και κουμούλ’ αλάχτρα και χερίτσα

Τσατάλα ας σο τισπουτάκ’ έψεναμ’ σα φουρνία
Έδεναμ’ δύο λάστικα κ’ εντούναμ’ τα πουλία

Λύραν εποίναμ’ σο χωράφ’ με λαζουδί΄ταλάσι
Κ ‘ έναν βίτσαν με το ραφίδ’ είχαμεν για τοξάρι

Χορτοθερί΄ ας σον καρπόν τ’ ευώνυμου δεντρόπα
Βελόνιζαμ’ κ’ εποίν’αμεν βραχιάλα σα κορτσόπα

Ας σα κουφόξυλα το χώρ’ βγάλ’ν αμ’ για τσιριχτέρας
Τρόμπιζαμ’ κατεβρέχκουμνες χορτοθερί΄ημέρας

Σο Μάρτ’ το ασπροκόκκινον ο ήλον ΄κί μαυρύνει
Έτύλτσεν σα χερόπα του το ζουλιχτόν ραφίδι

Έρθεν σο νου μ’ το σκόλειον κ’ έναν γλυκίν αγκάλαν
Τσορέκ’ κατσίν χιλέμορφον μικρέσσα η φραντάλα

Εγώ γράμματα κ’ έμαθα νυχτερινόν σχολείον
Το σεβνταλούκ’ μαθίζω σας απ’ ολίγον ολίον

Πως λέγν’ ατο ελλενικά ένουμν’ απόψ’ κομμάτα
Ντ’ εθέλ’να και ετσάτευα δύο τσακάλα ομμάτα

Από μικρός εγάπεσα κ’ εσπάλτσα τα τεφτέρα
Την τύχη μ’ και το ριζικό μ’ επαίρα γω σα χέρα

Εγώ το πόλλα αγαπώ να πάω ΄υναικίζω
Τ’ αλφαβητάρ’ και το ψαλτήρ’ βαθέα ΄κι νουνίζω

Σταυρίτα έμπαν έτονε ένοιγαν τα σκολεία
Πάνενα σάκας σο ωμίν βιβλία και χαρτία

Εντώκεν η καμπάνα ξαν’ για μέθεμαν εχπάστεν
Η μάλτα ας σο κώλον ατ’ σο θρανίον εγράστεν

Γαμείς κι ατό ση μέσ’ απέσ’ ντο έρθεν σο κιφάλ’ν ατ’
Τεάμ εντράπεν ο χερίφ’ς με το χοντρόν τ’ εμπάλ’ ν ατ’

Ο πάτερα μ’ ενόεσεν και έκοψεν τ’ ομούτι
Αούτος είπεν κι α μαθάν’ τσιμίδ’ μελανοκούτι

Ούλ’ οι γραμματιζούμενοι πολλά πα πως υλάζ’νε
Απάν’ ατουν έναν καλόν καμίαν ΄κί σκυλάζ’νε

Γράμματα πα ήντσαν ΄κ’ εξέρ’ η ζήση ατ’ μανέαν
Όπου κι αν πάει, τίναν τσατεύ΄ τρώει και την λιθαρέαν

Άγρεα σαχτουπάνιζεν ο δέσκαλον με βέργαν
Πολλά τα γράμματα εγώ πως με το ζόρ’ επαίρ’να

Πολλ’ άσκεμα εντούν’νανε χέρα , ράχιαν, ποδάρα
Μωρά καϋμένα εφτωχά, γουρούδα σα κιφάλα

Δάσκαλε φέρω το παιδίν άνθρωπον να ευτάεις α
Την ψη ν μανάχον’ ατ’ μη παίρτ’ς, ξύλον ντο θέλ’ να φάεις α

Τον πετεινόν εχάσεψεν σο δίπυρον φουρνίν-ι
Τ’ αχύρα τρώει ο γάϊδαρον και την ουράν λαΐζει

Τα κοσαρόπα τη βοσκής σα τσιλιδόπα ψέν’νε
Τρώγ’νε και κρού’να ση ρακήν την Πατούλαν χορεύ’νε

Ας σα τσιλίδα τη φουρνί΄βρούλαν παίρ’ τ’ αχερώνι
Οι γειτονάδες έτρεξαν με βέτρας με νερόν-ι

Τρανόν γιαγκούν, όλ’ οι αγούρ’ κρούν’ε με τα φορκάλα
Να σβύν’ατο αλήορα και λύν’ε τα χαϊβάνα

Με το φορκάλ’ ερούξεν ξάν’ αποπίσ’ ας ση κάταν
Ντ’ ελάγγεψεν και έφαεν ας σο σαχάν’ σαλάταν

Κοκκυμελίτσας τη φραχτής βουρέστεν για συφάει
Εποίκεν φούτ’ ανέντροπον κ’ εδέβεν πλαν και πάει

Ο ήλον ΄κάτσεν και χουλέν’ το τρανόν την κοτύλαν
Χρυσόν ραβδίν να δίν’ν ατον κι αλλάζ’ ατός την μοίραν

Επάτεσαμ’ σον Αυγουστον και ση χιονί την άκραν
Κουθούρι εις τα γράμματα γιγνώσκει την « μπιάγκραν»

Τηγάν’ θέκον Τσοφίτσα μου με κίτρινα καρτόβα
Κι έλα σουμά σο γιάνι μου μάτσωμε « τ’ αϊ λόβα »

Λαβάσια απάν’ σο σάτς αλίζ’ χουλέα σύρ’ σο στόμαν
Δελέεται με την μασάν και οπουζούμ’ σο χώμαν

Το Κουκουλάρ’ πεσκίρ’ σκεπάζ’ κούπαν το υλιστόν-ι
Το δάχτυλον εσάρεψεν και κλώθε αμον το τσόβι

Τιδέν ΄κ’ εφτάς που δεν ΄κ’ εφτάς κάμνον λίγα μαλλόπα
Ν’ απονεγκάεις και την γαρήν κι ευτάγ’ χοσαφ’ μηλόπα

Ζουμών’ ζουμάρ’ ανηβαστόν έξαψαν τα φουρνόπα
Χαλβάν’ ευτάει με το πακμάζ’ και καρυδόκαντζόπα

Καλή χρονίαν κάλαντα θα καλαντάζ’ κρενία
Εφέκεν έναν κούστ’ χαλβάν’ να τρώγ’νε τα πουλία

Δέντρα, τα ζά μ’ και τα νερά, όλα κοιμούνταν μίαν
Μανάχον οι κακοί τουσμάν’ κάλαντα ΄χ’ν’ αγρυπνίαν

Ουλ’ μαχανάν εράευαν να λένε μασχαρείας
Στιλέρα ζαρωτά ελέπ’ς και σάτσα ΄κ’ εμπροστίας

Το ζαρωτόν η βίλκα του αφκακέσ’ σην σερείαν
Καφούλα παλαλάχαντα θαρρείς ΄φταν’ν λιτανείαν

Το λαζουδοτσατσάλιμαν αφκά σ’ αράν’ γουρεύει
Το παρακάθ’ ετράνυνεν και σπάνταλα αραεύει

Γαλαεμένον το σινίν γομάτον τσακλιπάτα
Εφτάτρυπον η μαστραπά με τα χέρα πιάτε

Πουρτούλα φόρεσεν τρανά θα τρίφτ’ και τα κουτούνας
Ενούντσεν επενούνιζεν βάϊ πόσα ποζεύ’ σα τσούνας

Εχπάστεν σο βοτάνιγμαν σαλαχανεύ’ σην στράταν
Τη ταή μ’ το ατέτ’ βαρύν τα μέσα τ’ εκουράγαν

Απέσ’ σ’ άγρα μεσάνυχτα λάσκετεν τα χωρία
Το ζαρωτόν στελίν νουνίζ’ γιάμ’ έρται σα γναφία

Σο καφενόπον τη χωρί’ μ’ εξ’- απέσ’ καλατζεύ’νε
Αμον χαψία ολόερα ποδάρα τικλεεύνε

Ας σόν γαϊφέν ντ’ επήραν τάτ’ τουρτεύ’νε ο είς τον άλλον
Χολέσκετεν ο καφετζής μανάχος σούκ’ και βάλλον

Ση πίριμπαν μαλάζ’ν ατον ήνταν κι αν έχ’ η τσόπα
Πιάν’νε τα τσαχμάκια του γιόξαμ’ είν’ για χοσότα

Μακρογουλιάστεν ο ταή μ’ τερεί την κένταν φλόσι
Εφτούλτσεν’ ατον ο Κοκόβ’ς κ’ επέμ’νεν δίχως γρόσι

Ο ταή μ’ κι ο δεξάμενον ισμάρ’ κρούν’ σα χαρτία
Σο γράψιμον το άλλο ταίρ’ αλλού σύρ’ τα τζιζία

Τη τραπουλίστρας οι αητοί καρτόφα ΄κι γλουπίζ’νε
Έναν πεσ’ ους ν’ευτάς ζατίμ εσέν μαλαχτουπίζ’νε

Όλα εντώκεν άχαρον κ’ εκάεν κ’ εμανίεν
Ανάμεσα δεκάρ’ κι άσσον ο πόπας ντ’ εκολίεν

Η μάνα έχ’ δικαίωμαν ν’ ανοί’ και τα χαρτίας
Τα τραπουλόχαρτα κουρίν να χέζ’ν απάν τα μύιας

Σα δυο βαλέδας πα εστά, ποίσον την ματσαράγκαν
Την μάναν να χασεύσ’ ατεν και λέει « γειασά» τον μάγκαν

Τον άσσον τσάκωσον ταή μ’ με το ψιλόν το γόζι σ’
Γαΐμα ντως το χέρ σο στόλ’ να σκών’τσα σ’και το τόζι σ’

Το γόζ’ ν ατ’ κρεμαμένον εν θα γουστουρεύ΄τον άσσον
Απ’ οξουκά καλάτζεψαν κι άλλ’ επήαν πάσον

Σκαμπίλ’, κοτζίναν, ξηνταέξ’ τα γόζα ποία είναι;
Φάντης, άσσος , ντάμαν, ποπάς, ατά χαΐρ ΄κι δί’νε

Εντώκεν «ρέστα» κ’ έγδαρεν τοι νέοις ντο είν’ αχμάκια
Το παλαιόν το βούδ’ εβγάλλ’ τη χωραφί΄τ’ αυλάκια

Κουρφέματα εσκάλωσεν τ’ Ανεφορέτ’ ο Κώστης
Σα χέρα επιάστανε ψένω το μαύρον πόστι σ’

Εμέν τερεί κ’ εσέν ελέπ’ ομμάτα άμον βοτρύδα
Τα νοστιμάδας τη ταή μ’ σκόρδα είν’ και κρομμύδα

Σο καφενόπον τ’ απαγκέσ’ τα μάγλα ξάϊ κ’ ιδρών’νε
Νώμα - νωμά και ντ’ έχασες γράψον ατα σα χιόνα

Ας τρώγουμεν και πίνωμεν άνθενκεσ’ πα μεθούμε
Κι ας ση χωρί’ μουν το σολίκ’ τα έμορφα φορτούμαι

Τιδέν ΄κ’ εφέκεν σο τραπέζ’ πλημμύρτσαν τα ρακία
Τον άρκον είπαν χόρεψον κ’ εχάλασεν τ’ ορμία

Σο πουκαλόπον το ρακίν παστάμ’ εσέν λαλεί σε
Ξύντσα το σο γουλόπο σου κι αμάν πως κελαηδεί σε

Ας σά πολλά κεράσματα τεντέλτζεν σο μεθύσι
Καλήν ημέραν, φίλοι μου, ντό δίτεν μεν παξίσι

Ετάλεψεν και σο πουκάλ’ αγιασμόν ντο φωτίζει
Επέρεν’ατο για ρακίν κοστέλτσεν σο μεθύσι

Φαΐστε μεν ποτίστε μεν δουλείαν ας πιάνω
Έφαγα τον κατακλυσμόν κρούτεν απάν’-ι-μ’ σπάνω

Νασάν εμέν τον άγουρον όλα εγώ εγύρτσα
Τενταλλαπάν το κέρασμαν εγώ ατό κ’ εγροίκ’σα

H Τσόφα θα τοχτών’ατον με μακελί’ στελία
Ρακίν εντώκεν σο κιφάλ’ τουλούμ’ έν’ η κοιλία

Τ’ αχούλ’ πολλά εβάρυν’νεν εγένταν όλοι τρίγκαν
Φεσ’ έφαεν ο καφετζής κ’ εδώκανε στουτίγκαν

Εσόεψετεν τον ταή μ’ σκύλ’ γαϊδαρί΄παιδία
Κι ατώρα απέσ’ σο δώμα ν ατ’ λεγ’να κόφτ’ τα φελία

Με τα ημέρας τέντζερη κοχλάζει τα καρτόβια
Σ’ αβούτο το χουλέν κονάκ’ τοπλαεύ’ κομπολόγια

Το κιφαλόπον αν πονεί σο γήτεμαν δεβάστεν
Το κλάψιμον κι άλλο γολάϊ την μεσελέν πιάστεν

Τρανόν ποτήρι τσιτσανίζ’ γαπάχ’ σύρ’ και τα μπύρας
Σο τρυπεμένον το λιθάρ’ κουκόπον κείνταν λύρας

Σην γαβουρμάν εχύμιξεν άμον το κιρκινέζι
Κοσσαροκλέφτες έγκανε μεζέν ας σο πινέζι

Ας όλιον το πολλ’ αγαπά κεντή ατ’ και το ψόπον
Τα μάγλα σ’ να εμάνωνα γλεντσόπον σολικόπον

Τη μάλτας τα μπαλώματα εγράσταν ας σον κόλον
Την μάστικαν εμάσηνεν και εγούζεψεν τον Τσόλον

Ο πακάλτ’ς διπλοτύλιξεν ελαίας και χαλβάνι
Σο τεφτερόπον τη ταή μ’ γράφτ’ Ρώσικον χαβιάρι

Ο ήλον με το ζόρ’ τζιτίζ’ ανάμεσα σα λίβα
Λιβών’, στυπώνει ο ταή μ’ ντο γράφ’νε τα μολύβα

Ζουμάρ’ ενήβεν με το τρόζ σα τενεκένια φόρμας
Και τ’ ευριστόν το μακαρόν’ ντο έκοφταν με τ’ ώρας

Απάν’ σο τσατσοφώτιμαν ξάφτ’ το φουρνίν η θεία μ’
Βούτορον ξάν’ θα πατουρεύ’ σα χουλέα ψωμία

Ψωμίν πινακωτής χουλέν βουτουροαλειμμένον
Κόρτ’, κόρτ’ το ταν ας σο παρχάτσ’ κυλίζ’ ο πεινασμένον

Η κάρδα όνταν καλατζεύ’, τα χείλα ντο να λένε
Στρογγυλοκάτσεν ση σοφράν κ’ ευλόεσεν τα γένα

Έμπα, Σταυρίτα, έτονε ελλάγαν τα φιρμάνια
Σπιχτά τα μέσα τ’ έδεσεν θα ζούν άμον χαϊβάνια

Μέλτα εγόμωσεν το σπίτ’ γλυκέα Αμοιρίδι
Να ζαχαρών η Τσόφα του ολόερα σ’ απίδι

Καμίνωσον, Τσοφίτσα μου, τον πέσκον με πελίτα
Στρώσον κιλίμα κόκκινα και το σπαλέρ’ να λύτε

Μέλι γάλαν το δώμαν ατ’ εφώτσεν α κι ο φέγγον
Αβούτο οψέ ΄κί έτονε οσήμερον πώς έντον

Κεφλήσα, θείτσα μ’, με χουλιάρ’ φάζ’ ατον απλωμένον
Σαχταροκόλοθον τρανόν σο φουρνόπον ψεμένον

Πάντα φτωχοί και τσάτσαλοι κάναν κ’ έχ’νε τουσμάνον
Αέρτς ερωματίασεν τον τάη μ’ τον γιοσμάνον

Σο παθενίν βάλ’ το αχύρ’ άναψεν το φιτίλι
Οσήμερον εκεί απέσ’ θα φτάει το κύλι κύλι

Παλιά εντούν’νεν τα ραχιά τσοκεύεν δρακοσπέλα
Ατώρα εμπαίν σο παθενήν με τ’ έναν κέλε κέλε

Γλυκόλογον ερχίνεσεν κυλίζ’ την καστανίτσαν
Επεκουμπέεν η γιακά τ’ εφούμψεν η νυφίτσα

Τη γαϊδιρί’ η καϊπανά καμμίαν κι ζαρούται
Εφτούλαξεν το αχερών’ απάν’ όντες γομούται

Ξερόν παρούτ’ η τρίφυλλι κι ολίγον μουχλιασμένον
Τουπ, τουπ λαγγεύει το γαρκόν θρεφτάρ’ λαλαχεμένον

Απέσ’ σο ξεροτούβαρον εσάπανε τ’ αχύρα
Κρομμύδ, ελαίας και χαλβάν επέμ’ναν σα πεσκίρα

Η τσίπα τ’ ξάϊ ΄κ’ εγνώρισεν ΄στακόν, χαβιάρ’ σαλάμα
Με το αγνέρκον το φαΐν έμορφα ζούν’ και πάνε

Τρανόν κουδούκ’ και ξυμυτόν και δόντα άμον σκεπάρα
Άμον αληθινός τεντών’ τουρμούχι σα χορτάρα

Ολίγον ταή μ’ αναπάχ’ τσακ τσούκ και πώς τιζεύεις
Ολίγον’ σύρον’ το ρωθών, ματράτσα ν’ αραεύεις

Κοιμέθεν σο αχύρ’ απάν’ ενέσπαλλεν τα τέρτα
Η Γαλοφόρα μουγκανίζ’ και σο μπουγάν πα κ’ έρται

Μεσά μεσού ετέλεσεν τ’ αρνίκον παλλικάρκον
Μασχαρευτά πα λέγ’ν ατον ωμέζ’ άμον τον άρκον

Τ’ αρνόμαλλον τισέκ’ στενάζ’ ΄πεβρότσεν μαξιλάρι
Κι άμον κομέσ’ τη παρχαρί’ κι άγρεον τσαναβάρι

Η μαχαλά εβόεσεν γαπάν ωχ΄ ωχ’ λαλίαν
Το αλμεγάδ’ το χτήνον ατ’ μουγκάντσεν αλλομίαν

Ζωγράφτσεν με το δάχτυλον τα θολωμένα τζάμα
Τα πεντικούδ’ ετρύπεσαν καννάβινα τσουβάλα

Τεπέν τσοπλίκας κάρφωσεν βίλκαν πατουρεμένον
Τεκίρ’ σο ξεροτούβαρον παντού γιαγλαεμένον

Σίτα τσιλτεύ’ ζαροπατεί σα πράσινα κιντέας
Ετίναξεν και τα χαμνά τ’ γουδί είν’ κοπαλέας

Αδά πατεί κι εκεί στέκει εξύεν ξαν’ η χράν’ ατ
Τέρσα φορεί και το τσαρούχ΄ να μη γροικάς τ’ ιχνάρ’ν ατ’

Τισπουτακί’ σπεντόναν ΄φτάει πουλία τρώγ’νε σπόρα
Λεφτοκαρί΄τσιπούχ’ ΄γρασεύ’ να πογιατίζ’ με μώρα

Ποτάμ’ θολόν και φουσκωτόν γεφύρα καπατεύει
Γαϊδίρα , χτήνα , πρόατα ποίος θα τα γυρεύει

Επάτεσαμ’ σον Αυγουστον και ση χιονί’ την άκραν
Να ζουμ εμείς κι άλλο κανείς κι ο ταή μ’ κι η μπιάγκραν

Δουλείαν ξάι κ’ εχώριζεν βαρύν, λαφρόν κ’ ετέρνεν
Απάν’αμάν εγρίβωνεν τ’ απάν αφκά εφέρ’νεν

Η γάρη, πλύν’, ζουμών’, μαερεύ’, να φάζ’ ατόν το τσέτεν
Φορτών τον γάϊδαρον τσαβτάρ’, πάει και σην χαμαιλέτεν

Οσήμερον κ’ εφύσεσεν τ’ αλώνα ΄κ’ εβορίαν
Την Τρίτ’ π’ αρχινά να δουλεύ’ ευρήκ’ αναποδίαν

Ένιψεν τα κατσόπα του μ’ έναν τενίμ’ νερόν-ι
Ο νους ατ’ ήνταν κόφτ’ ευτάει με το τσακούτσ’ καρφώνει

Το έμορφον την καλατζήν καμμίαν πα ΄κ’ εγνώρτσεν
Πουσμάνεψεν κι η νόνα του ατόν όντες εφώτσεν

Καλαμποκίσιον το ψωμίν ταρέζ’ κατενιμένον
Φαρδύν το πανταλόνι του και χιλεμπαλιγμένον

Γαρή ατ’ λαναρίζ’ μαλλίν και νηματίζ’ σ’ αρδάχτι
Τη πεθεράς το φούστορον ακόμαν έχ’ α άχτι

Επαρεψέθεν το πιλάφ’ χαντζιμυρέα επλώθεν
Με όλτ’ς καταπιάσκεται την πεθεράν εχώθεν

Σο αφτημένον το οτζάχ’ την κάρδ’ ατ’ γαλενίζει
Την πεθεράν όντες ελέπ’ μαλλία τ’ χτουπουλίζει

Όλεν τη μέραν θέλ’ ατέ, να σύρ’ κα θέλ’ τ’ ουδάρ’ν ατ’
Ατός άμα ΄κί θέλ ν’ αφήν’ απάν’ ατ’ς το σουμάδ’ν ατ’

Πουρνού, πουρνού, ας σο κρεβάτ’ ντο λαταρίζ’ να σκούται
Το τυχερό ν ατ’ ντο ελέπ’ κι αμάν αποχασμούται

Τα φυλλοκάρδα τ’ έκαψεν κόπεται το χουζούρ’ν ατ’
Σ’απ’σαν τα τσαρουχόσκοιν’ ατ’ κρέμασεν το μουντζούρ’ν ατ’

Τ’ αγροχαπάρα πρώτ’ ατέ γομών’ σα γειτονίας
Δεσκάλα μ’ να λελεύω σεν με τα δύο καρδίας

Ας έναν γουρταρεύκεται σ’ άλλο πελάν ερούξεν
Εξέβεν η χολή ατ’ ξάν’ και « μπιρ Αλλάχ» εκούξεν

Η πεθερά τ’ ΄πιτάζ’ ετον φόρτσον και το γιοργάνι
Σύρον ίσα και την μαλάν σο ζαρωτόν τουβάρι

Σύρον το μάλλενον γεργάν’ σον ήλον σα τσατάλα
Αναφουλτούλτσον το τισεάκ ντος α με τα κοπάλα

Τη κάμαραν μαλέζωσον, κόπρον, κοκκίνοχώμαν
Τα κουρελούγια το μιντέρ΄οξούκες τίναξόν α

Τα σκεύα τα χαλκώματα βγάλον ας σα αμπάρα
Να παρλαεύ’νε σο ταρέζ’, τρίψοπν με τα σαχτάρα

Να ζουμ’ καλά γίνων τσαρτζής, και πούλτσον σα χωρία
Τσίτα, σπαρέλα, ράμματα, κορδέλας, βελονία

Λελεύω το πιτσίμ’ τ’ εσόν, πολλά πετσαρουκλήσσα
Ό,τι κι αν χτίεις απέσ’ σ’ οσπίτ’ αμάν πα πως γαμείς α

Τσι θα φτάει εσέν άνθρωπον, ίλεμ’ και νοικοκύρην
Καϋμέντσα η θεγατέρα μου με τ’ εσέν ντο θα σύρει

Σ’ όλα πα μη ταράεσαι τσαζού σιμποδιχτέρα
Εσέγκες απέσ’ ιμ’ πελλιάν θα φεύω παίρω αέραν

Να παλαλούσαι οσήμερον τ’ αχούλι σ’ πρέπ’ να κόφτει
Εσύ ντο κουβαλείς το νουν ΄κι τσαλεύ’ με την «πρώτην»

Εσύ ρίζα μ’ ακόμαν ζεις σα χίλα εννιακόσα
Γελούν’ με τ’ εσέν ούλ’ ανθρώπ’ λιθάρα και κοτόσα

Ατός εν κουμαντάτορας κι ατέ πως διετάζει
Σο πισταμπάλ’ν ατ’ς εμπροστά το πασκιτάν σκυλάζει

Τα λόγι’ αέρας τρώει ατα τα γράμματ’ απομένε
Τα ζαρωτά τ’ αγγούρα πα, σον ποσταντζήν θα μένε

Η καλατσή ατ’ς σκίζ’ κ’ εβγάλλ’ οφίδα ας σα τρυπόπα
Το καρπεμένον το δεντρίν θα τρώει τα λιθαρόπα

Ατό η τσεγκές ξάι απαγκές κ’ έρται ευλογημέντζα
Ανθρώπ’ ονοματίζ’ν’ εσέν, λοστάρ’ αφωρισμέντζα

Την μύιαν εποίκεν καμέλ’ κ’ ήνταν ευρήκ’ θερίζει
Εδιπλοζώστεν τ’ άρματα κάστανα ΄κί χαρίζει

Πυκνών’τ’ς, νεφών’ τ’ς και μελανών’ τ’ς νε γαϊδάρ’ θεγατέρα
Με τ’ εμέν όλον ντο ΄γρασεύ’σ’ ΄θαρρείς κ’ εσέν επαίρα

Άμον το κιαντιρόσπορον ντο θέκ’σα σο τηγάνι σ’
Τσιρτσίριζ’ και λαγγεύ’ απ’ έξ’ καταλερών’ τ’ απάνι σ’

Φουρτούνας σο κιφάλ’ πολλά ετσάτεψαν εμπρός-ιμ
Πλοκάμα τ’ ατεινές τυλίζ’ αέραν και το φώς-ιμ

Τ’ οκνάρ’ γαϊδίρ’ την Κερεκήν σουμώνει τα ζευλί’ ατ’
Ετούρτεψεν τον γάιδαρον ν’ ακούει και την πορδήν ατ’

Εξήβαν σίτα ΄λάιζεν τη ξυλαγγί΄τα κώλα
Ζιλ κωδωνόπον τσάιγ’μαν τρύπεσεν τα περβόλα

Τ’ οσπίτα κολημένα είν’ και τα τουβάρα έναν
Ν’αϊλλοί΄ την γειτονίαν μουν ντο σύεται ας σε σ’ έναν

Χόρεψον μάιμουν’, χόρεψον, αγάς παράν θα δί’σεν
Οι σεϊρτζήδες ούλ’ γελούν σ’ έναν οσπίτ’ πως κείσαι;

Με τα κερία ούλ’ λαλούν κι ατέ με τα δαδία τ’ς
Ας’σο πολλά το ύλαγμαν έσπριναν τα μαλλία τ’ς

Ενύφτεν διπλοάλαξεν ελείφτεν και τα πούτρας
Παμπόγραια τιδέν ΄κ’ ιεύ’ σα ζαρωμένα μούτρα σ’

Την γούλαν πα εγόμωσεν έναν καράβ’ ζινίσα
Θαρρείς και καλεσμέντσα έν’ σο γάμον, σα φωτίσα

Ατέ παντρείαν έρχαλ’ θέλ’ πριν χάνταν τα ζουμία τ’ς
Ποίος γαμπρός ν’ ευρίεται έφαεν τα κουκία τ’ς

Το μουλοχτόν το σκυλόπον σ’ οσπίτ’ απέσ’ μη βάζεις
Το κοσαρόπο σ’ σο πινέζ’ την Κερεκήν ωβάζει

Τον μουχτερόν τον άγρεον το χιόν’ το ημερώνει
Λεβόρ’ πικρόν το στόμαν ατ’ς π’ αγκεύ’ και φαρμακώνει

Με τ’ έναν χέρ’ χτίζ’ το τουβάρ’ μετα δύο κρεμίζει
Κάθα εις λέει το ταν’ τ’ εμόν άσπρον έν ξεχωρίζει

Μετρά σα κοτσοδάχτυλα κι αμάν αποχασμούται
Σ’ αχάντα ήντζαν κάθεται κι αν κάθεται ΄κι σκούται

Για τ’ ατέν νε βρέχ’ να χιονίζ’ βασιλιακόν η στράτα
Κιορτάν ση γούλαν ακριβόν παρλαεύ΄κι ας σην πάστραν

Ο ήλον καμπανίζ’ τη γην κι ατέ χασεύ’ εμέναν
Τα μάγλ’ ατ’ς πάντα κόκκινα, τσιλιδοφορτωμένα

Ατέ τρώει μαύρον το χαβιάρ’ κι ατός βλαστάρ’ λιομένον
Χοντρολαλεί βρίζ’ πορπατεί, ο μαντροκωλιασμένον

Πρεσμέντσα πάντα ας σο φαΐν γομάτον η κοιλία
Γιοσμάνα άγουρος ατέ θα χτίζ’ τη Ρωμανίαν

Με τη πορδήν το φούστορον ΄κι ψέσκεται καμίαν
Και με τ’ αβούτ’ το κώλοπο σ’, χαλάντ’ς και τα κουρία

Όσον ταράζεις τα σκατά αρ’ ατόσον σκυλάζ’νε
Μαλέζ’ τον σκύλον φαζ’ κανείς, πολλά όντες υλάζει

Ούλ’ αντρίζ’νε και χάρουνταν κι ατός μουγγρίζ’ και πάει
Ο συενός δάκ’ και αχπάν’ ο σώγαμπρον κι αχπάνει

Αφέντα μ’ και τελίγαλι μ’ αργώς ατώρα επέμ’νες
Την ούγιαν ΄κ’ είδες α καλά πριν το πανίν επαίρ’νες

Τ’ άψιμον πάει με τ’ άψιμον τα φιλοκάρδα τ’ καίγ’νε
Σα δυο ποτάμα ανάμεσα ο άχαρον επέμ’νεν

Ποίσον κορίτσ’ απρόκοφτον και νύφαν προκομέντζαν
Ση ζήσ΄ απάν μανάχα ατέ πολλά εν σοχρεμέντζα

Πέει με με τ’ είναν κάθεσαι να λέγω σε τσι είσαι
Αέτσ’ πως έστρωσες ταή μ’ αέτσ’ πρέπ’ και να κείσαι

Τ’ αχούλα όντες εσύ χορτάρ’ βοσκούσ’νε
Το κρέας ντο έν σο τσεγγέλ’ πασκίμ θα εβουκούσ’νε

Την λύραν παίζ’ ο πετεινόν κι κοσάρα μαντίλα
Τη Ματσουκέτσας το γιαγλίν ΄κι κρούσ’ ατο σα χείλα

Ας σοι ρουσάντας έμαθεν φαΐα και τα πίτσας
Σο χαλκοπούλ’ σον πέσκον βράζ’ το πόρτζ με τα στουπίτσας

Εβρόντεσεν κ’ εσιμσάκ’σεν κ’ ερούξεν γιουλτουρούμι
Η ρίζα τ’ς καλοκράτενεν έρθεν ας σο Σοχούμι

Σα χέρα τ’ κουβενεύκεται να ελέπ’ χαΐρ δουλείαν
Η πεθερά τ’ ξαν’ έφαεν από πάν΄ατς πετσία

Μη κλαις κιφάλ’ το έπαθες κλάψον το θα παθάνεις
Κόψον, ράψον τα πετσίας τσαρούχια να ευτάεις

Με το τσακούτσ’ σκαρφάλωσεν σα ψηλά σκαλωσέας
Νερέστ’ατεν την πεθεράν, ντό δί τα μαχαιρέας

Πη κατηβαίν’ α σ’ άλογον ΄κι καβαλκεύ΄γαϊδίρα
Μ’ έναν τσιπούχ’ ατέ λαλεί τα πρόατα τ’ αιγίδα

Καλομελέτ’ αποπουρνού να έρται ους το βράδον
Με το βομπάκ’ θα σφάζ’ ατεν τ’ εμέτερον ο τάζον

Λαΐσν’ εμέν λαΐσκουμαι μ’ εφτάς μεν και τουρκίζω
Λύν’ε και κουβαριάσν’ εμεν, εσέν πα θα κρεμίζω

Ημ’σόν λόγον θα λέγω σεν οφίδ’ καγκελιασμένον
Μ’ αστράφ’ς και μη βροντάς πολλά, θα τρώς βίτσαν κρανένον

Τα μάγλα σ’ να ετσάφιζα νε μαρεμένον κλέμαν
Την πίστα μ’ ντό εθύμ’σες ξαν’ με το πολλά το ψέμαν

Κίτρινον κάχλαν γριβωτόν σαρεύει σο τουβάρι
Το δίκιον άτ’ ραχίν τσερίζ έντονε τσαναβάρι

Πάει κ’ έρται ‘ ύροκλώσκεται πολλά στιβαρυμένα
Σον πόνο μ’ κ’ επορεί τερμάν’ να βρήκ’ κανείς για μέναν

Τη μάϊσσας το μαγιασίρ’ ταή μ’ ολίγον γρύλτσον
Ους να πιτάει σεν ξαν ατέ την βούκα σ’ κατρακύλτσον

Τα λάχανα σ’ είναι χαμνά γιαγλάεψαν τ’ ιντέρι μ’
Σανξάρα θα φοσίζω σε σ’ ορμίν με το μακέλι

Τσαζούγαρη καθκά καλά φουχνέρ’ το πασκιτάνι σ’
Εσέν θα δουκαλεύω σε κι ιλεεύω τ’ ιθάκι σ’

Θα σ’ κούμαι γουστουρεώ σεν νε σκύλ’ γεννεμασέαν
Δύο μουστέας σο κατσίν κ’ ευτάγ’ ατο μανέαν

Με τ’ εσέν πάσ’ ΄κί ‘ίνεται παντού ταράεις τ’ ουδάρι σ’
Το μασχαρλούχ’ καθημερ’νόν και τ’ όνομα μ’ χαλάνεις

Την γαρήν λέει πέσκα κα, ατέ ρετσών’ ατούκα
Εγώ εσέν θ’ αλμέγω σε, θα ΄φτάγω σ’ έναν βούκαν

Εμ γουρζουλιάετεν αδά σύρ’μεν και το καμίσι
Ίντια θέλ’ πρέπ΄ να ίνεται κώδιξ διαλαλείσει

Μυντσίν, τυρίν και πασκιτάν φουστούρτα και λαβάσια
Πουρνόβραδον καταγλαθιάζ’ χωρίς να παίρ’ ανάσαν

Τσουντσούνας κι αρκολάχανα ΄κί θέλ’ ούτε ν’ ακούει
Τ’ έναν βρωμά τ’ άλλο σκυλάζ’ κι απάν’ ατέ ΄κί κρούει

Πάντα γομάτον έχ’ ατέ τη παράς το σακούλι
Το Πάσχα λίγα πόζεψεν και θ’ έχανεν τ’ αχούλι

Τα κατσία τ’ς άμον κεπάπ’ λελέβω ατό το χάλι σ’
Ίντιαν έθριψες σο τσανάχ΄έρτανε σο κιφάλι σ’

Άμον τσικάρα κόκκινα τ’ ομμάτα τ’σ πα κορώθαν
Τεντέλτσανε τα γόνατα τσ’ ξεράθαν κ’ εγαγγρώθαν

Τ’ αχούλ’ ν ατ’ς εναξά κοντόν και αβανακωτία
Κ’ επορείς να σουμώντσ’ ατεν σκορδί’ έχ’ μυρωδίαν

Νύφα όσταν χολιέσκεται άγρεα τρώει ξυλέας
Η πεθερά χολιέσκεται ξάν’ τρώει τα σαπλακέας

Τσαΐζ, βαρκίζ’, κουίζ’, κοχλάζ’ τον κόσμον εχαλάνεν
Ουζούν σοχάκ ολόερα μυτίν κανείς κ’ εσκάνεν

Βουίζ’ αξάν’ εκείν’ το κεσ’ ας σα μαϊχαρόπα
Σακία ΄κ’ είν’ να δέντσ’ ατα τη χώρας τα στομόπα

Η μαχαλά απάν΄αφ’κά, εγέντον αλλομίαν
Εγύρτσαν την γαϊτέν «μακρύν» βλαστήμεσεν τα «θεία»

Τον σώγαμπρον ντ’ έχω σ’ οσπίτ’ τον πολλά υβριστέαν
Οκνέας κι αγιαράευτος, δαβόλ’ γεννημασέαν

Η πεθερά μ’ εχάλασεν ξάν’ εφτά μαχαλάδες
Βούδα πη κ’ έχ’ πάρτεν ατέν γοσέψτε σ’ αραπάδες

Ατέ γραία ΄κί φάθεται σουμά σ’ εμόν την κάλην
Τα λιθαρόπα αν τσουμπίζ’ νερόν πα θα εβγάλει

Ας σα πετσία τ’ς τουμπελέκ’ ήντσαν ευτάει και κρούεια
Ση Δύσην σην Ανατολήν ο κόσμον θα ακούεια

Επέκει πά σ’ ωτί μ’ βοά τ’ ατεινές η λαλία
Θαρρείς κι ο ουρανόν πως σύρ’ χαλάζ’ κι αγρανεμίαν

Σο στόμα ν’ ατ’ς ν’ εχώρ’να γω αμάν θα καταπίν’με
Τη μούσταν σα γναφία απέσ’ η κάρδα μ’ κί αφήν’με

Ανάθεμα πως ένουμ’νε σο σπίτι μ’ μουσαφίρης
Οι φίλ’ περιγελούνεμεν σο τόπο μ’ μουατσίρης

Ανάθεμα, ανάθεμα, εγώ πα ντ’ εγεννέθα
Εσέν ίλεμ θ’ ετσάτευα και ση σκάλας ευρέθα

Η τύχη όντες έτρεχεν να προφτάνει
Το πρωτικάρ’ν ατ’ς το κορίτσ’ γαρή ν’ ατ’ να ευτάει

Γαμπρός υιός ΄κι ’ίνεται και κόρη θεγατέρα
Μα αβού’ την σαρποκοίλεναν δεάζουμεν τη μέραν

Εθέλ’νες και εποίκες μεν γαμπρόν σην θεγατέρα σ’
Κι όλον την κάρδα μ’ πως κλαινίεις, απόψ’ κι όλα τα μέρας

Πολλά φοράς ΄ξουκές ΄πομέν’ χειμωγκωνί΄ σα κρύα
Κλειδών τα πόρτας και ατέ και κρύφτ’ και τα κλειδία

Τα χιόνα ους τα γόνατα σκοτία που θα μένω
Οι γειτονάδες γουζωτοί κι ας σ’ ίναν θ’ αναμένω

Ακόμαν ντο θα σύρω γω εσκάλωσα νουνίζω
Δαβαίν’μεν, μίαν δεύτερον ούλτ’ς ν’ αποχαιρετίζω

Τ’ εμόν την κάλην αγαπώ κι ατέν’ μανάχον τζίζω
Μαζί θα συμπορεύκουμες κι αλλού φωλέαν χτίζω

Για πέτεν που να κρύφκουμε πέτ’ εμεν που να πάω
Μ’ αβούτεν την τσαντσόγραιαν ΄κ’ εξέρω ντο θα φτάω

Ντ’ εθέλ’να γω νέος παιδάς χάταλον εγυναίκ’σα
Κι όλα τη κόσμι τ’ άσκεμα εγώ απ’ ατέν πως έκ’σα

Ατέ ανθρώπ’ς νε τον θεγόν κανείναν ΄κι φογάται
Ποίος ποπάς ατσάπα σ-ιμ ατέν ξομολογάτεν

Τη νύχταν σίταν κείται πα γριντσιλο-μουρδουλίζει
Πουρνού πουρνού με το σαβάχ’ με τίναν θα ταβίζει

Κανείς τιδέν να λέει ΄κι΄ θέλ’ φογούνταν τον θυμόν ατ’ς
Άσκεμον εν το τεπιγιέτ’ θα σκάν’ ας σο κακόν ατ’ς

Τα ασκεμότες ο θεγόν όλα σ’ ατέν εδέκεν
Εμέν καμίαν ΄κι τερεί πουγαλεμένον ΄φέκεν

Μιλάτ’ σαφλάρκον και μυξάρ’ τα δόντα πα αραία
Ραντίζ’ μεν κ’ επεκεί σοεύ΄ τα χέρα τ’ς είν μακρέα

Άψιμον έχω απές ση ψη μ’ κι ας ση τεπέν καπνίζω
Ντ’ εθέλ’να νέικον παλλικάρ’ εγώ να ΄ύναικίζω

Τα κάτσοπα τ’ς λαμπάδωσαν κι η γλώσσα τ’ς δύο πήχας
Ανάθεμα ντ’ ετσάτεψα κ’ ένουμ’νε γω η τύχα σ’

Ας έτρωε μεν γουρζουλάς ας έτρωε μεν λύκος
Εσουμαδεύτα άχαρον πρωτού να κλίνω τ’ είκοσ’

Εκουμουλάγα καναπέν κοιμούμε σο μιντέρι
Ατσάπ’ σον κόσμον απαγκές άμον εμέν ΄ποφέρει

Κανάν ΄κί παστουρεύ’ απέσ’ούλ’τς σύρ’ με το καπίστρι
Με τα πουλία εγνεφίζ’ κι αμάν γαμεί’ την πίστη μ’

Άμον μουμούλ’ κοιμούμ’ εγώ κι ατέ λαγκεύ’ και σκούται
Εσόκεψεν το κατοθύρ’ θέλ’ ούλ’τα να αφουκρούται

Πολλ’ αγαπά να γονουσεύ’ κ’ ίλεμ απάν’ σα στράτας
Όλα εξέρ’ κι όλα μαθάν’ με τα κόλα τ’ς τα τράτσας

Περίλυπος σο σπίτ’ εκές γυρεύω τα γωνίας
Μακρά να κάθουμ’ ας σ’ ατέν, μ’ ακούω σκύλ’ λαλίας

Τσούνας κουτάβ’ ντο έπαθες κι από πουρνού λαλείς μεν
Ολίον κι αν μαλάζωσεν ωράσον εγκαλίεις μεν

Άρκον πα μίαν φόβον θέλ’ όσταν εφτάν’ πενήντα
Κούκουδα θα καθίζ’ ατεν τα χέρα τ’ς να ξερείνταν

Επέζεψα, φτυλάκισα καθημερν’ά ταβία
Πεθερίτσα μ’ για τέλεσον πέει ατα τρία τρία

Δύο μαχαίρα κοφτερά σ’ ένα θηκάρ’ ΄κ’ ιεύ’νε
Σ’ έναν σ’ άλλο εσέβανε την χώραν ΄κί σαεύ’νε

Η κάτα ξάν’ εφούτιξεν κι ο πεντικόν εφτίρτεν
Τ’ ωτία ατ’ εκρεμάγανε και σην χαλέν εσύρθεν

Τα κατσία τ’ς εστύπωσαν, τα δόντα τ’ς τριτσανίζει
Μαυρύν, χαλκύν, καραμουτών, ούλ’τα θέλ’ να φοβερίζει

Το μουντσουρλούχ’ εσέν ιεύ’ να κλίνει το στομόπο σ’
Γης-Μαδιάμ’ μπλίκ μπλίκ φουρνέλ’ έντον αξάν’ ο τόπος

Φουρνελο-πεθερίτσα μου τη λογοδιαρροίας
Χωρίς λουκούμ’ ανατινάεις όλα τα γειτονίας

Συρ’ τα χαψία σο τηγάν’ , ξαν η τρανογουλέτσα
Το κοντζογούλ’ το λάχανον, κρίς-κρίτς τρώει α με σκέρτσα

Τρανοί, μικροί, αρχόντ’ φτωχοί, το καρακίδι σύρ’νε
Τα κουταβόπα πα πιλέν υλάζ’νε παίραν μύρεν

Στενάζ’ ο τόπον και βογγούν όλα τα κορφοβούνα
Χοβλαεύ’ κι απάν’ σα μωρά με ξυμητά τακούνα

Αοίκον άγραν σέρτικον και τσιπ τρανόν λαλίαν
Σκών’ σο ποδάρ’ και εγνεφίζ’ όλεν την γειτονίαν

Η κάρδα τ΄ς άμον σίδερον κι άψιμον σο κιφάλ’ν ατ’ς
Ση λετζεκί΄ ατ’ς το πλεχτόν ΄θαρρείς κ’ είμαι τ’ εμπάλ’ν ατ’ς

Σκοτείνεψες τον ουρανό μ’ την πίστη σ’ πα φοούμαι
Άμον προφήτ’ς Ηλίας σύρ’ άψιμον γιουλτουρούμα

Τόσον και άγρεα λιβών’ κι άμα σκαλών’ να βρέχει
Όντες φυσά και το ρωθών’ παραθεόν πα ΄κ’ έχει

Άμον μαχάν’ ντο ξάφτ’ καρβών’ και σκών’ καυτόν αέραν
Αρ’ με τ’ ατέν σ’ έναν οσπίτ’ κυλίζω την ημέραν

Κι σώζ’ν εμέν οι άγιοι ούτε κι προφητάδες
Αρ’ για τ’ ατό το γιατρικόν τη χώρας οι νυφάδες

Και πόσα κι άλλο σύρω γω κανένας ΄κ’ εγροικά ΄το
Το σολουχόπο μ’ κόπεται κι ατό πα μαρτυρά ΄το

Μάνα πονεί το κίφαλί μ’ τ’ ομμάτα μ’ σκοτεινεύ’νε
Συντρομάζ’νε τα γόνατα μ’ τ’ αχούλα μ’ ταξιδεύ’νε

Για να στεράζω το κακόν ντ’ ετσάτεψα παιδία
Ποπάς τ’ οσπίτ’ πρέπ, να δαβάζ’ κ’ ευτάει και λιτανείαν

Σήμερον μαύρος ουρανός σήμερον μαύρ’ ημέραν
Το θέγον να λελεύω γω ΄κι ωμαίγ’σε η θεγατέρα

Πούτρας πα έχ’ σα κάτσοπας τα ζαρογουλιασμένα
Τα βρακοζώνα τ’ς σο πατσάχ’ λαστιχοζουλισμένα

Έναν παστόν πίσαν μαύρον σο χέρ’ πάντα εκράτ’νεν
Σκών’ και λαΐζ’ και φοβερίζ’ πασκίμ μ’ ατό πορπάτ’νεν

Φορθάκα κόφτ’ το κούισμαν τα χτήνα ΄πέμναν τόπον
Πουλία άλλο κι κελαηδούν τσουπών’νε το στομόπον

Ταουτεμένον βουετόν τα χορτάρα λαΐσκουν
Ράχια και ραχιοκέφαλα, ατά π’ αφ’κά πως κλίσκουν

Ας ση ραχί’ ψηλόν κορφήν έναν λίβ’ εκυλίεν
Τον ήλον όλον σκέπασεν κρυάδ’ αμάν εκ’σύεν

Αβτζής θα βγών’νω κυνηγός να κρούω την μπεκάτσαν
Η ποπαδία πα πιλέμ εσύρθεν σην ταράτσαν

Νασάν εσέν, νασάν κι ατέν, τ’ εσόν την βαρτεβόραν
Ας σο πρωί ντο έστραψεν εγροίξαμ’ έρτεν μπόραν

Ατός μ’ έναν ατλάεμαν εκείμεραν δεάνει
Άλαλος και αμίλαλος και γαλενόν ποτάμιν

Κι άμον θελκός εν αλεπός, όλα ντεμέκ νοΐζει
Αμά ατέ πάσ’ ΄κ’ ίνεται, τ’ αχούλα τ’ ιβορίζει

Πουρνού πουρνού πα φουτσανίζ’ η ασκεμοστομέτσα
Και ντερπιγέν ΄κί ΄ίνεται η γραία μαυροκέτσα

Έφαεν χαψολάβασον και ση δίψαν εκάεν
Ας σο κρενίν έπεν νερόν κι γλώσα τ’ς εδρομάεν

Αμόν ποδάρ’ φουρνί’ φορθάκ’ όπου πατεί λαγγεύει
Κι άμον το πικρόν το λεβόρ’ ντο λέει ΄κί αγναεύει

Απές σο σπίτ’ τιδέν κ’ ευτάει πάντα εν απλωμέντσα
Φαείζ’, ποτίζ’ φορίζ’ ατεν την πολυχρονεμέντσαν

Σ’ έναν τ’ ομμάτ’ κοχλάζ’ ωβόν, σ’ άλλο πα βράζ’ τα τσάγια
Θα σπάν’ και τρώει πριν καβαλκεύ’ η μάϊσσα καταμάγιαν

Γουζεύ’ ντ’ ετσάντσ’ αδά κι ακεί γολάϊα τα παράδας
Ατέ τα γούνας και πως παίρ’ και μεταξέν’ φωτάδας

Σον ύπνον ατ’ ελέπ’ ατεν ΄χπαράεται λαγγεύει
Η γλώσσα τ’ς εν εφτάπηχος φοάται χοτλαεύει

Εγρίντσωσεν και έμπρα τ’ στεκ’ άμον διχώρ’ ωβόπον
Τ’ ατσούρωτον το στόμαν ατ’ς μουστέαν και σον τόπον

Ας σα μυτόχειλα απέσ’ αρπάζ’μεν κάθαν μέραν
Θα στείλ’μεν σον αγύριστον τη ποσπογάζ’ η χέρα

Το σάλ’ τυλίζ σ’ ωμία απάν’ η καραμουτωμέντσα
Άνιφτος και κατάνιφτος ψιψίκα μυρωμέντσα

Ο τσιλιπιτινόν σ’ αχύρ’ χοσέτα καθαρίζει
Κι ατέ παρλάχ’κα βραχιάλα ση συενούς δωρίζει

Την λογαρίαν ατ’ ευτάει με χέρα σταυρωμένα
Τον ουρανόν τερεί λοξά τον φέγγον μουστρωμένα

Άμον πουλίν ντ’ εχάλασαν σο δέντρον την φωλέαν
Εκόπεν το νεφέσι του γιανίζ’ σ’ έναν μερέαν

Στόμαν έχ’ και λαλίαν ΄κ’ έχ’ φορεί το μουντσουρλούχ’ν ατ’
Τ’ απολωλόν το πρόατον ΄κι σκώνει το τουρλούχ’ ν ατ’

Ατέ κολλίζ’ τα κρίματα πέρεν’ατεν κ’ εστάθεν
Έσυρεν την κανόναν ατ’ς το ψυχοκάρδ’ εφράνθεν

Το δίφυλλον, το τρίφυλλον σο στόμαν ατ’ εσέγκεν
Τα επουράνα έβρισεν, τα σκέντρα τ’ όλα εξέγκεν

Να τσίζ’ν ατον παρακαλεί ούλτ’ς τ’ αγ’ς τη ενορίας
Το θάμαν ατουν να ευτάει γλυτών τα βασανίας

Ας’ κολσούν τάη μ’, άσ’κολσούν η πεθερά σ’ έν θάμαν
Καθείς άμον ατέν κ’ ευρήκ’ ευλογημένον πλάσμαν

Καθ’ κά απάν σο κωλόπο σου κονάχ’ επαίρες προίκαν
Ντο λέει ατέ θα ίνεται ντο ταράεις την τσοπλίκαν

Τη πίστ’ τεμάκ τη γοναχί΄εσύ εμέν εχάρτσες
Τη τάτας –ις το όνεμαν κιαλίτσα εμουρτάρτσες

Τα πόρτας όλα ΄κράνοιχτα κρεμάουν καρακίδα
Τουβάρα ασουάεφτα σκεπίδα και οφίδα

Ενέσπαλες τσούνας κουτάβ’ εμέν σ΄οσπίτ΄ντ’ ελάλ’νες
Ας τ’ εγοσεύτα κ’ επεκεί τα τσικάρα μ’ εβγάλ’νες

Εγώ εσέν θ’ αλμέγω σε τρανόν έχω ΄ινάτι
Ατά τα στυπασέας-ι-σ’ κρουθάρ’ βγάλλ’νε σο μάτι

Ατός σύρ’ την κανόνα σου ατός σύρ΄τα πετσία σ’
Ντό καματίεις χωρίς να ξέρ’ς τη χώρας τα δουλείας

Ήνταν δουλείαν και ν’ ευτάει, ατέ κουσούρ’ ευρίκα
Σον κώλον ατς ΄κί κάθεται εγράσταν τα τιφτίκα

Ο δάβολον εσέβεν ξάν’ απέσ’ σο καλαθόπον
Την μαχαλάν σκών’ σο ποδάρ’ με τ’ άγραν το λαλόπον

Ο γείτονας αν εν κακός σκούσαι κι αμάν κοτσεύεις
Η πεθερά σ’ αν χοβλαεύ’ νουνίεις πως ξεπαστρεύεις

Τιδέν κ’ έχω να λέγω σεν δε πας κυρά μ’ στο διάλο
Ατώρα στρίφτω τρίφυλλον ένα πουρίν τσιγάρον

Με καταμάγιαν τη φουρνί΄ μανώνω τα κατσίας
Μ’ έναν σαλάκ’ βίτσας κρανιάς θα ξάφτω τα κατσίας

Θα σπάν’ και στέκ’ κ’ εβάσταξεν αλλ’ έναν χαζατρίαν
Θα χάντ’ς τ’ αχούλα σ’, αν θ’ ακούς πως κατηβάζ’ τα θεία

Ήνταν ταή μ’ και αν ελέπ’ς, ήνταν και να ακούεις
Η γάητ’ ατσ’ δύο λογιών σύριξον κι άτε Λούης

Να γουρταρεύκεσαι ταή μ’ ας σ’ όλα τα μαϊχάρα
Τ’ οπίσ’ τη σαμαρτζή να παίρτ’ς π’ ευτάει αοικά σαμάρα

Άλλο ΄κι ονοματίζ’ ατεν, το ψόπο μ’ κατακαίει
Χίλα τρακόσα ψέμματα κι άλλα πενήντα λέει

Τα τόπα όλα να κλώσκεσαι κ’ ευρήκ’ς πουδέν το ταίρ’ν ατ’ς
Εβόρτσεν το αλώνι μου, παντού απλών’ το χέρ ν ατ’ς

Επαίρεν το παράπονον κ’ έφυεν χολασμένος
Τρία κρεβάτα ΄πίασεν μολυβοσκεπασμένος

Τα πόρτας ξάν’ καράκωσον φόρ΄ τη λουτρού ναλία
Σα ταλαβέρας τα πολλά οι ψύλ’ εμπαίν’ σ’ ωτία

Ερχίνεσεν κατασταλάζ’, ερχίνεσεν σταλάζει
Πυκνά πυκνά τα σκόρδα βάλλ’ ωρέσον τον ματιάζει

Σον ύπνο μ’ είδ’ ατεν απόψ’ πολλά εσυνταράγα
Παιχνιδαράτσα με τ’ εμέν εχάρα εθαμάγα

Ημ’σόν βαρέλ’ ρακίν έπεν απόψ’ ους να μερώνει
Τ’ ιντέρ’ ατ’ εγιαγλάεψεν τη γραίας το συρόν-ι

Την πάχνην ΄κί φογάτεν ξάϊ μικρόν μανουσακόπον
Η λάλα τη Θειίκο μου ετσέρτσεν το ραχιόπον

Το παστωμένα τα χαλκά αφκά κες σα τσατίρα
Τα τσιροπούλα τ’ ουρανού τη τάβλας τρώνε τσίρα

Το ράμμαν σίτα βελονίζ’ τσεγκέ τ’ απάν’ ΄κί στέκει
Τον τσιχρίτον καμέλ’ ευτάει σην θείαν την Κερέκην

Τα λόγια τ’ αλεπέσα είν’ κάποτες να φογάσαι
Τ’ απάν’ατ’ κοσαρίασεν φυσά κι αποφυσά σε

Εφτίλαξεν ο άρθεπον σκαλών’ τα εξαπέσα
Κουρία ευτάγ’ να πορπατούν’ ψέμματα αλεπέσα

Ολίγον εσασίρεψεν έναν σολούχ’ επήρεν
Εξέβεν η χολή ατ’ ξάν’ κ’ ετσάϊξεν γαΐμα

Το ωχ καμίαν κι είπε να το βαχ λέει σα φλουρία
Τα δύο οντες ενούντανε ταράζ’νε την καρδίαν

΄Ρδανία ντό καπνίζετε ψέστεν κι ολίγον σάλαν
Να μουρδουλίεται ο ταή μ’ και ΄ρεύκεται σην σκάλαν

Ας σά τσορτάνα τα πολλά ματώθαν τα γριντζίλα
Τα ρωθωνόπα χτάλεψεν ΄ποίκεν’ατα πιπίλα

Τ’ αναλυμένον παξιμάτ’ καρδίαν φτυλακίζει
Το χαλκοπούλ’ άδειον ντό στέκ’ ατό πολλά νουνίζει

Κορδυλεμένον η ποχτσά αν’ είχεν και κοφτέδες
Τ’ αγράμπουλον κοκκύμελον θα ταγουτεύ΄ τσεγκέδες

Εγόμωσεν το δίλαβον με καϊμαγλίν το γάλαν
Τρανόν ταλγάν εγέντονε νερόν είπαν εβάλλαν

Εγλοίαξεν τεβίρεψεν τη κιουκιουμί’ το γάλαν
Κι ελάχτισεν α άγρεα άμον ντο κρούν την μπάλαν

Ας σο γατράμ’ σην πίσαν ρούζ’ μ’ ατά τα μασχαρείας
Τουβαρίων χαλάματα και γαϊδιρί’ λαλίας

Τουβάρα ασουάεφτα πουλίων κρυφτερίτσας
Με τ’ έναν τελεφώνημαν η χώρα τρώει τα πίτσας

Ρακίν εντώκεν σο κιφάλ’ και σο τουλούμ’ κοιλίαν
Xαντσεύ’, φτουλίζ’ και καθαρίζ’ τη κοσσάρας πετσία

Τα γόλα τ’ με το τσοβ’ τσαφίζ’, εκόπεν το τακάτ’ν ατ’
Αέρας ετσιντσίνιζεν το παρδαλόν γιακάν ατ’

Κάθαν ημέραν βάσανα κάθαν ημέραν πόνα
Τσαπουτεμένα λώματα γρασμένα ας σα μώρα

Καρσάνα , σκεύα , κοβλάκια απανκέσ’ σο ταβάνι
Σο μεσοδόκ’ δεμένον στέκ’ το ξύλενον ντουρβάνι

Σ’ όλα ξαμούται ο ταή μ’ κι ας λέν’ πως έν’ κηφήνας
Φαΐν, ποτίν κι ανάπαψην κι ευώρας καλοσύνας

Με τα φτερία τσούπωσεν τα τρύπας σο αράνι
Τη ποτισιώνας το νερόν εξύουσον σ’ ορμάνι

Δεμέσα, τσιριχτά μ’ ωβόν το σάτσ’ πάντα ξαμένον
Νασάν και τον ακόπιαστον και τον αναπαμένον

Ο τρακατρίκας πετεινός φουφούν βράζ’ κοχλακίζει
Την μακαρίναν τ’ ευριστόν, τέντζερη φουρφουτίζει

Εγυροκλώστεν η χλαού σο τσορέκ’ σα δεμέσα
Σο αυτημένον το οτζάχ’ , σύρ’ ψάρα ποταμέσα

Άλίζ’ και ψένει σο τσιλίδ’ τη ραχί’ κουκουβάκια
Ενοστιμεύτεν το κοχλίδ’ και στύπα σα κοβλάκια

Έναν τσουβάλι χάσικον και κάτασπρον αλεύρι
Τα πεντικούδα τρύπεσαν τουζάκι αραεύει

To άλαλον τ’ αμίλαλον το γαλενόν ποτάμι
Τα λόγια τ’ σο σκοινίν κείνταν τα έργα τ’ σο καλάμι

Τα λογια αλεπέσα ειν’ και σο σκοινίν ΄κί κείνταν
Τα λιθαρόπα τσιτσεκών ΄πεδέβεν τ’ εβδομήντα

Σπιχτά σα μέσ’ατ’ έδεσεν ραφίδ’ κορδυλεμένον
Καλουπομένος πορπατεί ο ποντοπλανεμένον

Την ράχιαν ατ’ τσουβάλοπον καμμίαν πα πώς ΄κ’ είδεν
Σα ξύλα τ’ απελέκετα γομώθανε τ’ οφίδα

Πολλα μακέλα έγρασεν πολλά μεσοκουράεν
Αρ’ με τ’ ατά και τ’ άλλα πα το γερεβίν χαλάεν

Κουρσούμ έτον ο λόγος ατ’ τρανά τα σαλτανάτα
Επουγαλέφτεν ο χερίφ’ς μέρ-κεσ’ θα πάει και χάται

Τα τιναχτά φασούλα τρώει σον κόλφον τσακλιπάτι
Εμαρουκάθεν το ρεφάν’ πάει η φουτή διπάτι

Ο πακαλιάρον σο μαγγάλ’ ετρύπεσεν ρωθώνα
Λεμόντουζον αράεψεν τα κότσα τ’ κρούν σα γόλα

Ελάλεσεν πολλούς ανθρώπ’ς να τρώνε και γλεντούνε
Το δώμαν πόλλα χαμελόν χίλοι καλοί χωρούνε

Κλώθ’ με το ξυλοκούταλον χαμνόν ζουμάρ’ σο σάτζι
Τον ταν θα πίν’ με το λαβάσ’ , κόρτ-κόρτ ας σο παρχάτσι

Πολλοί μαμήδες ζαρωτά εβγάλ’νε τα παιδία
Όντες πονεί ο γείτονας τρίψον τ’ εσόν κοιλίαν

Αμπάρα και κελάρα ΄χω και δίπλα τ’ ανοιγάρα
Μπες-μπελίμ ντο θα κλέφτ’ κανείς, χάθαν τα παλλικάρα

Ετοπλαεύτεν το μιλέτ τόπος πουδέν κ’ επέμνεν
Ση μεσ’ εσέγκαν τοι γαμπρούς κ’ εσκάλωσαν χορεύν’νε

Εβγάλ’ ας σο πουπούλ’ τυρίν κ’ έναν σινίν πουρμάνι
Τοι συενείς να ευχαριστά ους να δεάν’ νε πλάν’ ι

Έκοψεν και την παστουρμάν κι απάν’ ωβά εντώκεν
Τ’ οσπίτ’ όλεν σκουντούλιξεν τ’ απάν’ αφκά εσκώθεν

Δύο τουλούχα γόμωσεν με κόκκινα ραγούγια
Το χειμωγκόν πα θα κουρτά, με τη Τσόφας φασούλα

Πασά Θανάης κ’ εσκώθεν ξάϊ, γομώνει την κοιλίαν
Ταγούτεψεν όλον το στολ, εσπόγξεν τα σινία

Μαύρον χαϊβέρ Σαρακοστής τουρλού τουρλού φαΐα
Η πεθερά τ’ τοπλάευεν, έτονε γουλερία

Τη κελαρί’ τ’ ανοιγάρα έχ’ ατα κρεμαγμένα
Ση εμποδέας το κορδύλ’ τη σκύλ’ η θεγατέρα

Η κάτα όντες ΄κί ευτάν’ την παστουρμάν να πιάσει
Οσήμερον Παρασκευή ΄κί μαντζιρίζω υλάζει

Νασάν εμάς τοι Μετελοίς π’ έχουμε πάντα κέφα
Ντο τρώγουμεν και πίνουμεν και ζούμ’ άμον αδέλφα

Έναν τρανόν τσανάκ πεκμέζ με τσαβταρί’ ψωμόπον
Κουτουπανίζα, μαστουκίζ’ το χοντρόν το χειλόπον

Αρήν αρήν η τρίμα ν ατ’ και κούστα άμον πιζέλι
Έναν καυκίν το ξύγαλαν, απάν’ και σο ταρέζι

Φαϊν, ποτήν, ανάπαψην, εβόραν καλοσύνιαν
Τ’ αμπάρ’ ατ’ όλα κούμουλα, απέσ’ ατ’ θ’ αναλείν’ναν

Ψηλά ραχιόπα πράσινα κ’ όμορφα σεφταλούκια
Ο Κοτσαμάνον έγλυψεν τη χαρπουζί’ καπούκια

Ενέσπαλεν και ανοιχτόν τη βαρελί’ μουσλούκι
Κολέντζ’ τα σκεύα τη σειράς κοκκίντσεν το σεντούκι

Άμον αγλήγορον πουλίν χωρίς την νεγκασίαν
Εσκάλωσεν το μουχαπέτ’ κ’ έμορφον μασχαρείαν

Πέντε παράδες έσυρεν ση Κόνιαλι την χάριν
Ο λουρουτζής γονατιστός σα γόνατα τη ταή μ’

Καρσιλαμάδας Κόνιαλι και τίκια και ομάλα
Απέσ’ σην αύλεν το τρανόν η γειτονία εχάρεν

Σον ουρανόν εβγών’ καπνός η μύρα πα επλώθεν
Η κόρη η ροδόμαγ’λος επείνασεν λιγώθεν

Η λύρα κρούει σα γόνατα τ’, πάει κ’ έρται το τοξάρι
Ρακήν ποτήν και παστουρμάς, ση τάη μ’ το κελάρι

Απέσ’ ση μέσην τη αυλής έστεκεν ένας κούτος
Ναϊλλοί εμάς και βάϊ εμάς, εγάβγισεν κι αούτος

Το παλλικάριν τη ταή μ’ κλώστεν σ’ οσπίτ’ για πάντα
Το τσάχ’ ΄κι θα ΄νεβύεται κορτσόπ’ αντρίζ’νε χάνταν

Γιοσμάς, τελίκαλης παιδάς εψέθεν ση δουλείαν
Άσκεμον κάποτε χουσμάτ εφτά χρόνα χερίαν

Ας σο μυτίν κι ας σο ωτίν κόφ’ς χάντ’ς έναν παρτσάν-ι
Ας σ’ όλα η νύφα να έχ’ μ’ ευρήκ’ κι ατέ μπελάν-ι

Σ’ οσπίτ’ όσταν έρθεν ατέ πουρνού τη Παναΐας
Το μάχ εκράτ’νεν σον ταήμ’ δύο, τρία χρονίας

Με φρύδα, χέρα κι ομμάτα εντούν’εν τα ισμάρα
Με το τσούκ τσούκ καλάτζευεν έπλυν’εν και ποδάρα

Τσικ τσικ, χουκ χουκ ατέ η γαϊτά ολήμεραν ακούν’ε
Τα σκεύα σίτα έπλυν’εν τ’ έναν τα’ άλλο εντούν’εν

Πασάς, αφέντας κι άρχοντας ΄κ’ εν’ ατζαλάν δουλείαν
Το μάχ’ να λύν’ ατώρ’ ατός, έχουμ’ αντροκρατίαν

Πάντα μικρού έν το νερόν το σκαμνίν τη τρανού μουν
Ατά εμέν ιεύν’εμεν να λύν’ ατα φογούμεν

Σα πόρτας το οπίσ’ καικά στέκ’ πάντα η νυμφία
΄Κι σκών’ τ’ ομμάτ’ κι αφ’ κά τερεί τη παπουτσί΄ μυτία

Άλλ’ κάμ’νε και θερίζ’νε πα κι άλλ’ κάθουν φοβερίζ’νε
Φιλώ το χέρ’ μιλώγ’ ατσε κι αν θέλ’ν ας κακαρίζ’νε

Έσπαξαν το τρανόν το ζω, ζυίζ’νε τα καντάρα
Γαβούρευαν και έτρωγαν ξέχωρα τα τσικάρα

Εείν’ τρώγ’νε κ’ εγλίτωναν κ’ επεκεί τρώει νυμφία
Τραπέζωσεν και τον χασάπ’ ντο έσφαξεν τ’ αρνία

Λωλή ΄κ’ είσαι καλάτζεψον μη σύρ’ς κι ατά τα πόνα
Τέρσα εκλώστεν η ζωή δυσκόλεψαν τα χρόνα

Πολλά τα γράδα τη ρακής, πη πίν’ χάν’ το αχούλι
Ευτέρπη ζαροπάρεσεν ας ατό το γουρζούλι

Απάν’ σο τσατσοφώτιμαν έξαψαν τα φουρνία
Νασάν εμάς κι άλλο καν’νάν, πάν’ κ’ έρταν’ τα ρακία

Ελάλεσεν σο μουχαπέτ καρδόπα χαρεμένα
Ολίον ν’ αποκορδιλιάζ’ τα ψη ατ’ τα δεμένα

Κιλίμα ολόερα σ’ οτζάχ’ κι αποπαγκέσ’ κιρπίτα
Τη κόσμη όλα τα καλά ση χώρας είν’ τ’ οσπίτα

Εκάτσεν ζαρωτά σ’ οτζακ’ σο χαμελοσκαμνόπον
Ήν’τσαν ελέπε’ ατον θα λέει γλυκίν μελισσιδόπον

Έναν κοτέρ’ χουλέν ψωμίν βουτουροάλλειμένον
Εγουρζουλιάστεν’α κρυφά όϊ τον αφωρισμένον

Κούπα - κούπα άμον κάτα εμπαίν’ σο πινεζόπον
Τα κοσσαρόπα δεχτιλέζ’ τερεί αν έχ’ν’ ωβόπον

Τη πιλιτσί’ την γούλαν συρ’ σο βαθύν το τσανάκι
Εχίτωσεν τ’ ωτία του έρθεν το πατσανάκι

Τ’ άστρα πα απάν σον ουρανόν κι άλλο πολλά φωτίζ’νε
Πουλόπα ΄κ’ εστάμάτησαν γλυκά να κελαϊδίζ’νε

Χριστού χαρά θα έρται μας με το «Χριστός Ανέστη»
Θα στρώνουμ’ τα τραπέζα μουν, ους να πιάν’ η ζέστη

Και την Λαμπρήν την Κερεκήν σ’ ατέτ’ εσάς καλούμεν
Με τα παιδόπα τα μικρά, κόκκιν’ ωβά να κρούμεν

Σα καλαθόπα τα μικρά, σαγλάμα ωβά θηκέστεν
Ελάτεν σ’ «αυγοτσούγκρισμαν», με την σειράν καθέστεν

Ας δίγουμ’ κ’ έναν φίλεμαν, ελπίδαν ση χαρά μουν
Κ’ επέκει δοκιμάζουμεν, τα πλουμιστά ωβά μουν

Καλέστεν ούλτ’ς τοι συενούς, ας έρται ο κόσμον όλον
Τη ταϊγάνας το ωβόν, τσακών’ μυτίν και κώλον

Εντώκεν και σπιχτάγκαλάζ’ γαμπρόν τον προκομένον
Οσήμερον απάν’ ατ΄ς έχ’ κάτ’ π’ έν ευλοημένον

Φεγγοβολάς άμον άστρον αρνίτσα μ’ και παρνίτσα μ’
Κάρδα μ’ και ψην και μάτα μου καλή μου πεθερίτσα

Άνιφτε μ’ και μπαλωματσή σουμά μου έλα, έλα
Δώρον καλόν επέρασεν, παμπακερόν φανέλαν

Σα έξοδα μάνα μ’ εμπαίν’ τσ’ κουπί σύρουμ’ βαρκάδαν
Απόψ’ εσέν θ’ αφτήνω σεν έναν τρανόν λαμπάδαν

Γαμπρέ μου και καμάρι μου τέρμαν σ’ ατά τα μάχα
Τ’ ομμάτα σ’ να λευλεύω γω τραγαν’ άμον κεράσα

Πεθερουλίτσα μου γλικιά πάντα κατηγοράς μεν
Πως έντον κι αγαπώ σεν ξαν’ καμίαν μ’ ερωτάς μεν

Σα βαθέα γεράματα σ’ εγώ εσέν τερώσεν
Σο προσκεφάλι σ’ κάθουμαι γλικά παρηγορώ σε

Πουλί μ’, αρνί μ’, τσικάρ’ γαμπρέ, τζίζω σεν και πονώ σεν
Αν ρούεις καμίαν σο κρεβάτ’ κι εγώ καλά τερώ σεν

Θα στρώνω βάγια σην αυλήν ση στράτα σ’ τα βελούδα
Τ’ όρωμαν ντ’ είδα αροψέ πως εβγωσάνε ούλα

Το μέλ’ τρέχ’ ας σο στόμα ν ατ’ς θα βγών’ κι ας σα πετσία τ’ς
Μ’ αβούτο το παρούσεμαν, εμφράνθεν η καρδία τ’ς

Η ψη ατ’ς με τ’εμέν απόψ’ πως έντον κ’ εχουλέθεν
Και σ’ εγκαλιόπο μ’ τ’ ανοιχτόν πως έντον και ευρέθεν

Απόψ’ ας ανασπάλουμεν τα τέρτα όλα τη πόνου
Πάντα καλά γαμπρούλι μου, άμποτες και του χρόνου

Ατόσα χρόνα τάβιζαμ’ άδικα των αδίκων
Άμον εσέν καλόν γαμπρόν μέρ’ κες εγώ να ευρήκω

Ο εις τον άλλον σχώρεσεν, τα παλαιά αφήν’νε
Τα μεζεκλίδα μπόλικα θα τρώγ’νε και θα πίν’νε

Εχόρεψεν, ελάγγεψεν, εποίκεν το τσαλίμ’ ν ατ’ς
Τσαντσάρεψεν ση γούλα ν ατ’ ελλάξεν το πιτσίμ’ν ατ’ς

Τα λίβα όλα σκώθανε εφάθεν και ο ήλον
Η κάτα πα χορολαγκεύ’ τον σκύλον ΄ποίκεν φίλον

Απάν’ ση πράσινην χλόν πιάστανε σα χέρα
Όχι για να ταβίζ’νε ξάν’ για να χορεύ’νε σέραν

Οσήμερον πως έντονε κι ατέ έν’ αλαγμέντσα
Τίναν άεν σο όρωμαν είδεν κ’ έν χαρεμέντσα

Ετοπλαεύτεν το μιλέτ’, αγούρ’, γυναίκ’, κορ’τζόπα
Λαγός ψεμένος σο φουρνίν Σμυρνέϊκα κεφτεδόπα

Επήεν σο πινέζ’ μετρά, πός είν’ τα κοσσάρα
Τριανταδύο είν’ ατά και πέντε πετεινάρα

Τον τελευταίον τον καιρόν εφάθαν και ζεπίρα
Λαγκεύ’νε και ορμούν απέσ’ και στην’νε πανοΰρα

Εμείς τιδέν κ’ εχάσαμεν θα σπάζω δύο-τρία
Να τρώγουμ’, πίνουμ’ ρην ρακήν σα έμορφα τ’ αυλία

Αρπάζ’ τον πετεινόν σο χέρ’ και σ’ άλλο την κοσσάραν
Ασπάλ’τσεν το πινέζ’ κι οδεύ’ σ’ αξιναρί’ τη στράταν

Έρθεν η καλατσή αμάν σα πονηρ’ αλεπούδα
Αφωρισμένον τσαναβάρ’, ουράν, πόστα και στούδα

Έχω έναν σκύλον, λέει Ισάκ’ς, υιόν τη Πολυχρόνη
Και νι’ αλεπός και ναι δαβόλτ’ς σ’ οσπίτ’ ιμ’ ΄κί σουμώνει

Όσταν υλάζ’ δί’ τα χαπάρ’ σε όλιεν το χωρίον
Ταρταγανίζ’ ξενοχωρέτ’ς που έρταν σο κλεψίον

Οι άλλ’ εντώκανε ισμάρ’, νύχταν γαμούμ’ τη φάρας
Εκαλοφάϊσαν τον Αζόρ, παίραν τρία κοσσάρας

Επεφτούλτσαν και έψεσαν και θέκ’ν’ απάν’ σο στόλι
Τον Ισαάκ πα κάλεσαν και πώς να ξέρ’ ντο τρώει

Η πονηρέσσα η αλεπού εκόμπωσεν τον σκύλον
Για να δρομάζ’ τα κοσσάρας ΄ποίκεν το σκύλον φίλον

Τα χρόν’ έρθαν κ’ εδέβανε επέμ’ναν τα ζαντίας
Η ταϊφά τ’ ετράνυνεν σον δρόμον τ’ εφτωχίας

Τα χρόνα έρθαν κ’ εδέβανε παν’ κ’ έρχουν τα ημέρας
Παιδίν έμ’νε και γέρασα λάσκουμ’ με μαμέλας

Έναν εγγόνι έχασεν είνας ση στράτας ντώκεν
Ν’ αϊλλοί’ και αβοήθετον την ψη ν επαρεδώκεν

Το σπλάχνο μ’ έχασα νωρίς μικρόν το αγγελούδι μ’
Το χώμαν εκαπάτεψεν τη ψή ς ιμ’ το λουλούδι μ’

Ο πόνον εν πολλά βαρύς κάθαν ημέραν κλαίω
Ση μοίρας ιμ το χτύπεμαν μοιρολογίας λέω

Που πας πουλί μ, που πας αρνί μ’ για τ’ εσέν ΄κ’ εν’ ο Άδης
Ο ήλον άλλο ΄κί φωτάζ’ π’ έλαμπεν ας σο χάδι σ’

Κερίν η μάνα σ’ έψεν’ ξαν’, έσβυσεν α η μπόρα
Όλον ο κόσμον σκοτεινός και για τ’ εμάς ατώρα

Κλάψιμον, δάκρα, κλάψιμον, τρανόν η αδικία
Πουλόπα χαμοπέταξαν ση μακελί’ λαλίαν

Η καμονή ΄κί σύρκεται Χορτοθερί’ ημέρας
Δύο καρδόπα ορφανά τρία τα μαχαιρέας

Σο παρακάθ’ τραγώδεσαμ’ πένθιμα τραγωδίας
Κι απάν’ σην λύραν έσταξαν δακρόπα πονεσίας

Ποτάμ’ θολόν το όρωμαν, το βίωμα μ’ μικρόν εν’
Το φως έρθεν σο σκαλοπάτ’, ο φόβο μ’ μυστικόν έν’

-Να ζεις ταή μ’ χρόνα πολλά, εκατόν και δακόσα
Ατά πα, αν ΄κ΄είν’ πολλά θεέ μ’, δώσ’ ατον άλλα τόσα

Χαμένον έχω ανοιγάρ’ το δίσσακο μ’ έν προίκαν
Σποντύλ’ αδράχτ τ’ όρωμαν οσπίτ’ σο γουμ’ εποίκα

Αζώσταρος κι ασκέπαγος σο δέντρον επεκούμτσα
Τον Πόντον τον ανάσπαλτον πικρόχολα ενούν’τσα

Σο κόσμον γέλος ένουμ’νε άμον τ’ αγρίμ’ γυρίζω
Δόστ’εμεν ανεμόσκαλαν τ’ άστρο μ’ για να κρεμίζω

Όλ’ αραεύ’νε ση ζωήν να παίρ’νε ίσον δρόμον
Εγώ ΄ρθα και τελεύτησα μανάχον με τον πόνον

Το τρυπεμένον το σισκέτσ’ ιβορίζει κοσκινίζει
Τη κάρδας σ’ ιμ’ το ανοιγάρ’ εθέρτσεν κι αλωνίζει

Σα τσιτσεκόπα ηλιάσκουμεν, εζέλεψαν αγγέλοι
Αγράνεμον πα ντο λαλεί, σο χιόν’ να σύρ’μεν θέλει

Ση ήλ’ τ’ αχτίναν το στερνόν, γαπάτεψεν κι δείσα
Σα χώματα θα βάλν’εμεν, περδίκα μ’ γεραλίσα

Ατώρα που η μοίρα γράφτ’, τη κάρδες ιμ’ την δύσαν
Τα Φώτα θέλω το κερί’ μ, περδίκα μ’ γεραλίσα

Θεέ μ’, σο το μέρωμαν απάν’ κ’εγώ είμαι ματωμένος
Τα πόνα ντώκα ν’ άγρεα τον Ποντοπλανεμένος

Η κάρδα μ’ εδυνάτισεν θα πάει σο κοιμητήρι
Η στόχαση μ’ ακόμαν ζεί σο γέρικο μ’ γεφύρι

Έναν ανάσαν το ραχίν ντoς πορφυρόν καρτάλι
Για ν` αναπάεται η ψύμ’ σο κρινομαξιλάρι

Πατρίδας χώμαν σύρτε μεν ας εν’ κ’ έναν βουρόπον
Ατό μανάχον θα ιεύ’ σο σκαλιστόν κασόπον

Σο τάφο μ’ μη τσανίζεται δακρόπα πονεμένα
Φυλλόπα είν’ ολόερα ατά πα σκορπιζ’μένα

Σα χώματα θα βάλν’εμεν, τίναν θα πάω ευρήκω
Ήλε μ’, αχτίνα μ’, το στερνόν, σους Πόντιους ανήκω

Αγέλαστον καρδόπο μου και ντ’ έπαθες οφέτος
Μη ξύντ’ς τα σπενταμόφυλλα σ’ εμπαίν’ το Νέο Έτος

Το θρέμαν `κείται σο αλών θρήνος ορφανεμένος
Ποτάμ’ θολών’ το όρωμαν ο ΤΆΗ Μ’ ματωμένος

Ώι, Μνήμη, μάνα των μουσών ωδές του Πόντου πέτεν
Εδέβασανε το κοκίν και το σινίν κεντέθεν

Καν’νός χατήρ’ κ’ εχάλασεν, καν’νάν κακόν κ’ εποίκεν
Ο χάρον τον καλόκαρδον ξεχωρίζ’ και ευρήκεν

Γαληνεμένον πρόσωπον, με κλάμαν εκερώθεν
Ση ψύμ’ εξύεν τ’ άψιμον, ο ήλο μ’ εματώθεν

Χρυσάφ’, ΤΑΗΜ’, ΤΑΗΜ’ ,ΤΑΗΜ’, τσικάρι μ’, φυλαχτάρι μ’
Πουλόπα σο σταυρόν απάν’ εθέκαν το τοξάρι

Η τραγωδία για τ’ εμέν έντον’ ευχήν και τάμαν
Το χαμελόν προσκυνητάρ’ κερώθεν ας σο κλάμαν

Το ματωμένον πούπουλον σην σκόνην πεταλούδας
Κράζ’νε κορόνας για να φευ’ ο μαρμαρο ιούδας

Μαύρον τσεμπέρ’ σο μάρμαρον σο κρινομαξιλάρι
Το καραγάτσ’ ελούστεν’ ξαν’ με φεγγομανουάλι

Σον ουρανόν το φεγγοφώς άνοιγ’ μικρόν γεράνι
Ση κάρδας ις τα ωσαννά έπλεξαν το στεφάνι

Μικρόθαμπα αδύνατα και παγωμένα άστρα
Ση κάρδας ις τα ωσαννά ξύν’νε κατενοδάκρα

Τα κουσκουτάνα σο Μετέν σκίζ’νε την γην να εβγαίν’νε
Μοιρολογούν’ παρακαλούν’ θέλ’νε για να παλεύ’νε

Ο φέγγον κείται ανάσκελα απόψ’ κι οψέ το βράδον
Τα έργατα σ’ τα έμορφα, εζέλεψεν ο χάρον
Χριστέ μ’ τη Πόντου ο Φάρον

Ρεφραίν
Έλα τάη μ’ σην ευώραν / Το μακέλ’ εν’ για την χώραν
Τούλα – τούλ’ αδά σην ώραν / Κομπονίζουμεν την χιόραν

Θερίστ’ αργάτ’, θερίστ’ αργάτ’

2011-09-01T17:44:00.001+03:00

Είνας αν έτον άρρωστος και κ’ επόρ’νεν να πάει σο θέρισμαν, άχαρον, ούλ’ μαζί ετοπλαεύκουσαν και επέγ’ναν να βοηθούνε, «αργατίαν», έλεγαν α. Τα πολλά φοράς εθαρρείς και ’ίνουσουν πανοΰρ’!
Τα κορ’τζόπα εκράν’αν σα χέρα, ολία αθέριστα κοκκία και όντες εσίμωνεν κάποιος από σουμά σην στράταν, έσ’κωναν ατα με τ’ έναν το χέρ’ κ’ ετσάϊζαν «τεστέ παρασί’» και με τ’ άλλο πα έσ’κωναν το καγάν’ κι αρ’ αέτσ’ επαίρ’ναν κάποιον χασλούκ’.
«Θερίστ’ αργάτ’, θερίστ’ αργάτ’, θα σπάζω την κοσσάραν / κι αν ΄κί τελείται το χωράφ’ θα σπάζω την κασκάραν».
Με το καγάν’ σο δεξόν το χέρ’ οι γαρήδες εθέριζαν και με τ’ αριστερόν πα όσoν ντ’ επόρ’ναν κ’ εκράτ’ναν κοκκία, έλεγαν χερόβολον. Με 2-3 χερόβολα εποίν’ναν έναν δεμάτ’ και με τα κάμποσα δεμάτα εποίν’ναν τα θεμώνα. Χερόβολον αποθέρ’, έπλεκαν ατο έμορφα κ’ εκρέμαναν’ ατο εμπροστά σ’ οσπίτα.
Τα δεμάτα πα, σαλάκα, εφορτούσαν κ’ εφέρ’ναν σο αλών’ για τ’ αλώνισμαν.
Οι αγούρ’ τα πολλά φοράς, εβάλλ’ναν τα ζα να παλεύν’ ας σα ξέχωρα αλώνεα και τον νικητήν εστεφάνωναν με τσιτσέκια, κ’ ίνουσουν παντού γνωστός.
Τ’ αλών’ απ’ εμπροστά έτον γανωμένον, άλειφταν α με πηλόν η χώμαν, έβρεχαν α κ’ εκύλιζαν’ απάν’ έναν κυλινδρικόν λιθάρ’, το κυλίντρ’!
Με το τουκάν, έναν μαστορεμένον τρανόν σανίδ’, που αφ’κά είχεν τρυπία και σφηνωμένα μικρά κατσκάρα , εγυρόκλωθαν α με το ζυγόν τα βούδα, κ’ εκόπουσαν τα στάχα σε αχύρα να ξεχωρίεται ο καρπόν. Απάν’ σο τουκάν εκάθουσαν και μικρά παιδία, τεάμ παιχνίδ’. Με τα τρανά τ’ αλωνοκόσκινα, με τα λιγμετέρα, ιβόριζαν σον αέραν για να ξεχωρίεται το κοκκίν ας σα τσαγούλα και τον βίκον και με το κοτ’, για το χοινίκ, εμέτραναν τον καρπόν, πριν βάλλ’να σο ξηραντέρ’, το σαρπίν. Τα άχυρα, έδιναν να τρώνε τα ζα, ολίγα πα εβάλ’ναν και σα πλινθία απέσ’ για να εφτάνε ξερά οσπίτα. Στα παλαιά τα χρόνια ο Tούρκον υπάλληλον, που ελέγαν’ ατον "Γκορτζής", επαίρνεν την "Δεκάτην" δηλαδή φόρον, π’ έτον έναν, σα δέκα! Όταν όλα τα δουλείας ετέλεναν, ετοπλαεύκουσαν σ’ έναν αλών’ κ εγλένταναν με λύρας και χόρευαν!
Τα φαϊστικά ντο ετοπλάευαν χειμωγκωνί’ τα μέρας, έλεγαν α στάρχισμαν, σταρχίζω τ’ οσπίτ’, με βουτούρτα, τσοκαλίκια, τσορτάνα, κορκότα, πλιγούρα, γαβουρμάδας, τσίρα και τ’ έναν και τ’ άλλο και για τα ζά ντο θα έτρωγαν’, έλεγαν «αλάφ’» και για κάτιναν ντ’ ετελέθανε τα ψωμία τ’ έλεγαν κάποιοι, «ετελέθεν τ’ αλαφόπον…»

Ο Σαλαχανάς!!!

2011-06-17T16:30:00.001+03:00

Λίγα λόγια για το Ποντιακό Θέατρο …

Το 1895 ιδρύθηκε από τον Κωνσταντίνο Θεοφύλακτο το πρώτο και μοναδικό Θέατρο της Τραπεζούντας με τις καλύτερες προδιαγραφές της εποχής, μεγάλης χωρητικότητας και εξαιρετικής ακουστικής.
Αλλά και μέχρι το 1922 στα τρία μεγαλύτερα Θέατρα του Πόντου «Θέατρον Τραπεζούντος», «Σύγχρονον Θέατρον Κερασούντος» και «Θέατρον της Πάφρας» παίζονταν έργα του αρχαίου, νεοελληνικού και ευρωπαϊκού δραματολογίου όχι μόνο από ντόπιους θιάσους αλλά και από περιοδεύοντες ελλαδικούς και ξένους.
Τα Μωμο(γ)έρια των Ελλήνων του Πόντου, με εθιμικές παραστάσεις αγροτών κατά τη διάρκεια του Δωδεκάμερου (Χριστούγεννα – Πρωτοχρονιά – Θεοφάνεια) αποτελούν τον προπομπό του ερασιτεχνικού θεάτρου των Ποντίων.
Το περιεχόμενο των υποθέσεων των Μωμό(γ)ερων, κατά κανόνα, είναι κωμικό και σε μερικές περιπτώσεις παίρνει κοινωνικές διαστάσεις και σατιρίζει τη διαφθορά και την αυταρχικότητα σε βάρος των απλών και φτωχών ανθρώπων.

Το παρακάτω μικρό κι αποσπασματικό χιουμοριστικό θεατρικό που παραθέτω, είναι μια πράξη οικογενειακής ρουτίνας, έτσι απλά, για να προσεγγίσουν οι νέοι την διάλεκτό μας, που έχει στενή συγγένεια με την αρχαία Ελληνική γλώσσα, που δυστυχώς αργοσβύνει!

Ο Σαλαχανάς

(Η πίστα, μια ανέμη που κλώθει η νοικοκυρά, ένα τραπέζι χαμηλό με σκαμνάκια, πάνω μια λάμπα πετρελαίου, μπουκαλάκι με τάϊτ για φούσκες, τετράδια και διάφορα παιχνίδια, κουμπί με λάστιχο, η μικρή διαβάζει).

Όλγα: Έι, Ρίζα μ’ Ελένε, ΄δεβασον το πουλί μ’, να ΄ίνεσαι ανθρωπος, μ’ ωμαίεις τον κύρ’ι-ς, τον σαλαχανάν, τον μεθύστακαν…Ωι αναθεμα΄τον νε!

Ελένη: Σαν νερό το ξέρω το μάθημα μαμά (φτιάχνει φούσκες με το τάϊτ)

Ολγα: Γράμματα ρίζα μ’ όποιος ΄κ’ εξέρ’, άμον ζαρωτόν στουλάρ’ εν’!

Ελένη: Εμαθα και τόκοι μαμά! Να στα μάθω;

Ολγα: Εγώ ας σα ψεζ’νά τα χάταλα αν μαθάνω, ούς το κατωθύρ’ καικά, ΄νεσπάλω.

Ελένη: Ο κάθε εις, εμουν ατώρα, μάνα ωχ ωχ ωχ, την κεντήν' ατ' τερεί. Οι μορφωμέν’, εδέβασαν κα τον κόσμον. Οι παλαιοί μουν κατ’ ήξεραν κ’ έλεγαν: «Τα γράμματα φαντάσματα, υέμ' την λύρα σ’ παίξον».

Ολγα: Τ’ εμέτερον η γενεά περήφανον… «Πασών αρίστη ράτσα» και με το κεμεντζόπον εμπαίν’νε κ’ εβγών’νε σον Αδ’ και κεράζ’ν ατον ρακίν.
Άμα, πρέπ’ να δεβάεις, πουλί μ’, να μάθάντ’ς γράμματα. Τα γράμματα εφτάνε τον άθρεπο, κι άλλο άνθρωπο. Κι όσον ντο πολλά δεαβάζετε, ατόσον πολλά φως εμπαίν’ σα καρδίας εσουν!

Ελένη: Αέτσ’ πως εταράεν κ’ εμαλάεν ο κόσμον μάνα, πανεπιστήμιον κινητόν πα να είσαι, αξάν’ δελεεμένος θα είσαι.

Ολγα: (Βλέπει τον άντρα της να έρχεται και ειρωνικά λέει) Ευλογημένον…Ο ερχόμενον…Κυλίστ’ ατον κι ας έρτεν…

Γούλης: (Ανεβαίνει, από τα διπλανά τραπέζια, με άσπρο πουκάμισο και γελεκάκι και την σάπκα του και μ’ ένα λουλούδι στο αυτί και στο πέτο…Τρεκλίζει με το μπουκάλι και τραγουδάει):
Την ράκιν σίτα έπινα είπ’ατενε " σην υεία σ’ "
Ατέ εκλώστεν κ’ είπ’ εμεν να βάλλ’α σα κατσία σ’ (γελάει)

(Κοιτάζει στο κοινό) Εθαρρείς και σε Κούρτικον χωρίον έμπεσα …Κιφάλα, σποντύλα, ταραγά! ( Πίνει ρακί’, σηκώνει το μπουκάλι ρεύεται και συνεχίζει)

Γούλης: (Δείχνει την γυναίκα και το παιδί στο κοινό πίνει και συνεχίζει) Η Μαρουλίτσα κ’ η Σαχταρίτσα και με την καρμενίτσαν, σοκεύ’νε τα παλαιά μ’ ορτάρα. (Τραγουδάει παίζει λυρα, ρεύεται ):

Η γαρή μ’ λαναρίζ’ μαλλίν και νηματίζ’ τ’ αρδάχτι
Τη πεθεράς το φούστορον ακόμαν έχ’ατο άχτι

Ολγα: Νέπε σος, σος, έπες ετσερίες και κιλίεις ατουκέσ’, τα καστανίτσας και κατσκάρα σ’. ( η Ελένη παίζει).

Γούλης: Κυλίζω κατσκάρα, για να λαταρίζ’ το ρήγμα σ’, (δείχνει με τα χέρια, γελάει, τρεκλίζει και πίνει) τα καστανίτσας πα, να βγών’νε τα χατζένα σ’ και δάκω τα πιπίλα σ’.

Ολγα: Νέπε, ξάϊ κ’ εντρέπεσε! Με τη γραίας τον βίον, τρώς, πίν’τς και τρουτσανίεις κ’ εμείς θύφτουμ’ απέσ’ σα πιπερλία τα χαμνά τα λάχανα και ταουλώνουμ’ την κοιλίαν!

Γούλης: Ατά ντο λές, ουγιου-γιού, καθέκαστα είναι…Οι παλαλοί αν κ’ έσαν’… Οι αχουλούδες πως θα εζήν’ναν’; (γελάει) .

Ολγα: Άει βρε, τσιπλάχ! Τα βρακία σ’ με τα ζουλιχτά ραφίδα δεν’τς, επεενεύτες και τ' αχούλα σ’!

Γούλης: Ναίπουτση…

Ολγα: Ναίπουτση κ’ είμαι…Νέπουτσος ένουμ’νε ατώρα, και έφερα νευροπίεσην!

Γούλης: (Στο κοινό) Αλάϊ μαλάϊ…Εχάθεν και τη στοματί’ μ’ το τάτ’!... Ατέ πα έγκεν, ζαντίων χολοσπασίαν! (λίγη παύση).

Ολγα: Ό, τι και να μαθάνω σεν, ας σην οκνίαν, τον γάϊδαρον τέτε ξαν’ λες ατον.

Γούλης: Γάρη εγώ, εύρα δουλείαν…Ξύλα θα κόφτω…Καρβώνα θα ΄φτάγω…Θα πουλώ ατα…Κ’ οικονομώ ατα.

Ελένη: Ντάτη, κι εγώ σκέφτηκα μια δουλειά, θα πάω στο παζάρι, αρκολάχανα και χοσχοράνι, (φωνάζει, σηκώνοντας κατι) απ’ όλα έχει ο μπαξεεεέςς, πάρε κόσμεεε!!!

Όλγα: Εσύ πα, ρίζαμ’, μέχρι να ισάειζ’ το καντάρ’…Θα τελείται το παζάρ’…Σκυλία θα πουλείς και κατούδα θ’ αγοράειζ'.

Γούλης: Άμα, εγώ, γιατί να δουλεύω; Κάποτες έλεγαν η δουλεία εντροπή ΄κ’ εν…Κι ατώρα ευτάτεν όλα τ’ εντροπαρίας να πιάνετε δουλείαν…

Ολγα: Αρ’ ατότε, καθ’κά ατουκά και χουλία τ’ ωβά σ’! Χάιντε, Ελένε, γκιουλέ – γκιουλέ! Δέα ύπνον! Πολλά νερά πα έπες και το τισέκι σ’…Αξάν’ λουλούτσ’ θα έν’.

Γούλης: Δεα το πουλίμ’ δέα, γιατί κάθαν ημέραν…Τα ποδάρα σ’, σα γόλα σ’ κρούν’νε, να προφτάν’τς το μάθεμαν …(γελάει).

Ελένη: Δεν νυστάζω καλέ μαμά. Θέλω να ζουλίξω, μία τσίκαρι και να σύρω δυο νεφέσια …(κάνει πως τυλίγει τσιγαρόχαρτο).

Όλγα: Η τεπέ σ’, αν εκάπνισεν ατόσον πολλά…Θα δίγω σε την σαπλάκαν και χίλα βρούλας χρώματα, θα έρτανε σ’ ομμάτα σ’.

Ελένη: (Παίζει λίντζια) Αλάχτρα, κακάχτρα, τ’ ωβόπο σ’ και το καλαθόπο σ’.

Γούλης: Νέψα, ντο μουρδουλίεεις ατουκά;

Ελένη: Παίζω λίντζια καλέ μπαμπά, ένα παλιό παιχνίδι, πεντέλιθα το λέγαν οι αρχαίοι!

Γούλης: Ώι να τρώγω τη χαράς ξεφτέρ’ ιμ. Τα έθιμα πουλί μ’ άμα χάνταν, αμάν επεκεί αραεύομ’ ατα! Εχάθεν η ανθρωπία αδά σον κόσμον! Το έλα φα, ενέσπαλλαν, την καλημερίαν ενέσπαλλαν τα χωρισμοχάρτα…πάσκας και τη μωριδίων τα παιχνίδα, όλα όπλα!

Γούλης: (Κοντεύει την γυναίκα του και την προσφέρει το λουλούδι από το πέτο και στο αυτί την τραγουδάει)…

Έκοψα πολλά μάραντα απάν’ και σο παρχάριν
Να σύρ’ ατα σην κάμαριν μυρίχκεται η κάλη μ’

Όλγα: Για δέα, δέα χάθ’…Μη τσοκεύ’ς απάν’-ιμ’.

Γούλης: Νέψα, τα φτείρας-ις θέλω να τινάζω, εδελέανε σην τζέμα σ’…
(Η κόρη στριφογυρνάει το κουμπί με την κλωστή πίσω από το κεφάλι του)

Όλγα: Εγώ αδαπές, έναν χαράν και πέντε κλαίητα κι εσύ, τσεχελούχα αραεύ’ σ’;

Ελένη: Σήμερον κάτ’ έπαθετεν και με την ταβήν εσκάλωσετεν. Πέτεν και κανέναν μασχαρείαν, ας γελούμεν!

Γούλης: Κιαααα, ας λέγω σας. Ο Ναστρεντίν Χότζας, κόρτ – κόρτ, κουρτά το ταν, απές σο παζάρ’. Νεβράεν το πουγιούχ’ν’ατ’. Το γαϊδίρ’νατ’ πα, συρ’ τα λαχτέας σα καφάσα και σα ξεροτούβαρα. Τη Ποντιλέτα η Κανή πα, λέει ατον:
-Νέπε Χότζα, ατό το παλαλόν το γαϊδίρ-ις, τσι θ’ αγοράζ’ ατο;
-Και μερ’ έγκ’ατο να πουλώ ατο…Να ελέπετε ντο σύρω εγώ με τ’ ατό , έγκ’ατο! (γελάει και δείχνει την Όλγα, λίγη παύση) !

Γούλης: Γάρη! Έμπαισεν έναν χοχόλ σ’ ομμάτα μ’…Έρχουμ’ ατουκά, φυσάς α;

Όλγα: Τιδέν πα κ’ εχ’ς, ο ψύχον επίασε σεν…

Γούλης: (Στο κοινό) Καλλίον να μασώ την μαστίκα μ’ και χταλεύω τα μυτία μ’!!! Με τ’ ατέν απόψ’ τιδέν ΄κί ΄ίνεται.

Όλγα: ( Νευρικά και με κάποιο παράπονο) Εχολάσπασα αδά πες σα τέσσερα τουβάρα…Νασάν και την Νικοσίναν, π’ έφυεν σα τρανά τα πολιτείας…Κι ατώρα, την ράχιαν ατ’ς, με τα γούνας χουλέν’….

Γούλης: Ώι! Αναθεμά και τα πολιτείας, γάρη! Απ' όθεν-κεσ’ εβγαίν' ο ήλον, κανείς χαπέρ' ΄κί παίρ', κι ατείν ντ’ επήγαν σα πολιτείας, εχαλάγανε!!! Κι όσταν εκλώσταν ξαν οπίσ'…Εχάλασαν και τα χωρία.

Όλγα: Εγώ ζατίμ, σόβιζο, μαναχέσα σύρω τον πόνο μ’…Πέντε οκαδίων τσακούτσ’, κρούν’νε κάθαν ΄μέραν το κιφάλ’ ιμ’…

Γούλης: Εκλούξεν κ’ η κακανίχτρα…Νέπ’σα, ντό πονεί σ’;

Όλγα: Ήνταν θέλω πονώ!

Γούλης: Αρ΄ ατότε δέασον κα, τσόμ τσόμ τα μασουροζώμα…Κοκκινίγουν και τα μάγλα σ’.

Όλγα: Τ’ εσόν πα το κιφάλ’ το πρωί, όσταν πονεί ας ραγούγια ατότες θα ελέεεεπ’ς! Σαρεύω σο κατσί σ’, τη καρτοβί’ φελία…!

Γούλης: Όλον ο κόσμον, γάρη, δύο γλυκέα ομμάτα έν' και ΄κί αφήν'νε σε να κείσαι…Ούτε κούπα, ούτε ανάσκελα…

Όλγα: Εσύ απόψ’, όπως και να θήκν’εσεν, εκοτόβοσες. Εγκαλιάστες το στουλάρ’ κ’ εκοτόβοσες, εκοτόβοσες…

Γούλης: Ήνταν θέλω λέγω. Ση γούλας κ’ ερούξεν…Θέλω σκηρόν λέγ’α, θέλω χαμνόν λέγ’α. (γελάει-τραγουδάει)

Ας είχα πολλά πυρετόν να κάουν τα τσικάρα μ’
Και συ να εσ’νε θερμόμετρον σο χούλεν την εγγάλα μ’

Ελένη: (Με δυσφορία) Μόνο η γιαγιάκα μου ήταν γνωστικιά μέσα εδώ!
Όταν με έσφιγγε στην αγγαλιά της και έλεε μεν «πουλίιιι μμμ’», εθάρρνα όλον ο κόσμον τ’ εμόν εν’. Αλήθεια μαμά, από πού ήρθε η γιαγιά από τον Πόντο;

Γούλης: Ας σα Γαυγάμηλα, έρθεν το πουλί μ’ κι ολίον πα λιφτέσσα. Ωρέσον ωμαίεις ατεν…(γελάει).
Τικλεεύκουτουν πουρνού-πουρνού σο ΄κονοστάσ’ τη προφήτ’ Λία και μουρδουλίζεν...Άγιε μ’, γιατί ΄κί βρέεις; Ντ’ έπαθαν τ’ άλογα σ’; Ντ’ έπαθαν τα τεκίρα τουν;

Ελένη: (Νευρικά) Εγώ θέλω να την μοιάσω! Να φτιάχνω παρακάθια και να μιλάω και «σκηρά» ποντιακά!

Όλγα: Έι κιτι, γιάβριμ, τ’ εμέτερον το καλάτζεμαν…Πολλά ΄κί θα πάει, θα σκούται ας σον κόσμον…Θα ΄νεβήεται. Ο Θεόν…ετρύπεσεν κ’ εφέκεν την ράτσαν εμουν…

Ελένη: Μας τόπε και η δασκάλα μαμά, ο κόσμος άλλαξε μας είπε. «Σταματήσανε να ουρλιάζουνε τ’ αγρίμια και ουρλιάζουν μονάχα οι άνθρωποι».

Γούλης: Αέτσ’ πως εταράεν κ' εμαλάεν ο κόσμον…Εγώ, καλύτερα να γίνουμε δεσπότ’ς. Ζατίμ…Τ’ επίταμαν πα …Πολλά πολλά κι θέλω…

Όλγα: Σος νέπε, σος! Με τ’ ατό την λαλίαν αν ψάλτ΄ς, άμον το μασά ο γάϊδαρον τ’ αχάντα και μαρουκάτεν τα στουπίτσας

Γούλης: Τ’ εμετέρ’ απέσ’ ση παντέμορφον φύσην, Ελένε, έτρωγαν ζαρζαβάτα και κορίτα, ετζιτζάνιζαν και τα δυνατά ραγούγια κ’ ατειν’ (δείχνει τη γυναίκα του) πουσίντες και χοσάφα (γελάει)!

Όλγα: Νέπε γάμ’ ντ’ εξέρτς! Όλα τα φαΐα σουν, τιναχτά φασούλα και μιντζία, κι απέσ’ πα ελατάριζαν τα σκωλέκια.

Γούλης: Τα σκωλέκια ξάϊ ΄κί πειράζ’νε, ας ση κιαντήν τη μιντζί εβγών’νε.

Όλγα: Το σκατό σ’ πα, ας σην κιαντή σ’ εβγών’, γιατί κι τρώς α;

Γούλης Μω την πίκρης, ενενήντα εννέα κι άλλ’ έναν εκατόν. Όσταν λέω γω, και λές και συ, χέζω ΄γω ντο λέω!

Ολγα: Νέπε, απόψ’ εβιντίασες; Η γλώσσα σ’ τουρ, τουρ, τουρ…Με την μανιβέλαν κλώεισα; Τράντα δράμα πα μακρά να είσαι…Αξάν ακούς α! (συνεχίζει μονολογώντας)
Έικιτι, γλυκέα παρακάθα, νέϊκον κορίτσ’ εγώ πα, έλεγα από απέσ’ ι-μ, ατσάπα πότε θα τρανύνω, ν’ ευτάγω παρακάθα (σκέφτεται λίγο).
Άμα, Γούλη, θυμάσαι από κάποτε ντ’ ευρίουτον κ’ είνας ανεγάπετον , π’ έλεεν παραστράγκαλα και για να χατεύν’ ατον, εβάλλναν’ οπίς ατ’ άλας και σην πόρταν πα, ετικλέευαν το φορκάλ, τεάμ’ μαϊσιρλούκ’ για να δεάν πλάν. Μω την πίστης, πότε θα ελέπουμε την ράχιαν ατ’, έλεγαν.

Γούλης: Έικιτι, πως κι θυμούμαι, γάρη! Eλάιζεν η καλομάνα μ’ το κιφάλ’ έκλαιεν και αναστόριζεν τον ξεριζωμόν…

…Άσκεμα σημάδα, έλεεν, ετράνυναν τον φόβον εμουν…
Τα μαυροχάπαρα, κάθαν ημέραν… Τα ποδάρα εμουν εκόπαν…
Μεγάλ’ Παρασκευής τα λόγια…
Κλάψιμον, δάκρα, κλάψιμον… Κρυφά μοιρολογίας…
Αιματωμέν’, γεραλήδες, λώματα τσεριμένα…
Κανείς ΄κί απολογάται! Βάσταξον κάρδα μ’ βάσταξον!
Τ’ εγκλεσίας εύκαιρα…Τα καμπάνας ΄κί αντιλαλούνε…
Ποίος θα σκών’ τα ψύ α μουν σον ουρανόν;
Πίστη και ελπίδα το στήριγμαν.
Σκληρόν κι αβάσταχτον τη μοίρας το χτύπεμαν.
Υπομονήν πουλόπα μ’, υπομονήν…
Η μεσα εσκουντούλιζεν ασ’ αγρολούλουδα…
Κερασινόν ο μήνας…
Ανάμεσα σα πράσινα φύλλα…Κόκκινα τα κεράσια…
Κ΄’ επρόλαβαμ’ να γεύκουμες την εμνοστίαν ατουν κι έρθεν η πίκρα…
Μαύρα κι άχαρα όλα! Ενας λαός πορεύκεται σ’ Αδάμ την εξορίαν…
Τ’ «Αρχιπέλαγος», ελάϊξεν κι ατό, το βούτορον εμουν…
Χάθεν ο τόπον ντ’ εγεννέθα, ντ’ ετράνυνα και εχάρα…
Ερούξεν η φωλέα μ’… Ποίος να πονεί σε;
Σο τάφο μ’ μη τσανίζεται δακρόπα πονεμένα
Φυλλόπα είν’ ολόερα ατά πα σκορπιζ’μένα

Όλγα: (μονολογεί) Με τα κλεφτοφάναρα σ’ έναν το χέρ’ και με το παστόν σο άλλο, ουλ’ οι γραιάδες ετοπλαεύκουσαν αδά κ’ εγονούσευαν κ’ έλεγαν γλυκέα παραμύθα, αινίγματα, έξαναν το κανάβ’, ελανάριζαν μαλία και με τα χερομύλα, εποίν’ναν και τα πλιγούρα.

Γούλης: Εγώ πα με την σερέφτεν, εποχιονάτιζα το δώμαν. Χιονοτόπιν κουμούλαν εποίν’να το χιόν σην αυλήν αφ’κά.

Όλγα: Η μαύσα η γιάγια σ’, Τασία, σα παρχάρα, σ’ αχερώνα, σα μαντρία, το σαλακ’ σ’ ωμία κ’ εσέν το χάταλον σην εγγάλαν.

Γούλης: Μανάχον σ’ εμέν εσύρ’νεν την κανόναν’ ατ’ς. (ειρωνικά) Φόρτσον ίσα το γεργάν’, νέπε σύρον ίσα το μαλάν σο ζαρωτόν τουβάρ’!

Ελένη: Κάτι θυμάμαι, την άλλη γιαγιά, του μπαμπά δεν πρόλαβα, από πού ήρθε;

Γούλης: Ας σο Πόζ-τεπέν!

Ελένη: Και που βρίσκεται αυτός ο Πόζτεπές πάπα;

Γούλης: Απάν’ ας σην Τραπεζούνταν…

Ελένη: Και η Τραπεζούντα που βρίσκεται;

Ηλίας: Αφ’κά ας σο Πόζ-τεπέν. Εγροίξες;

Ελένη: Αζ ποζ, τσατ πατ, πάπα.(κουνάει τον κερπό του χεριού της)

Γούλης: Χάϊτε κάρη, εγώ εσκώθα, σκού κ’ εσύ και ποίσον έναν γαϊφέν…Σεκερλούν και γαϊμαχλούν.

Όλγα: Αρ’ ατώρα…Πάτα κιούτα πάω…Απάν’ σο γούμ’ πα θα ευτάγω!

Γούλης: Θα ευτάς , θα ευτάς, Θα φτάσ’ ΄μας κι ολίον, Όπα, Θα κρούς μας κ’ έναν τίκ! (λίγη παύση). Επεκεί πα, να εποίνες έναν υλιστοτανωμένον σκουντουλοδέσμιον σουρβάν με το σαχάν τ’ ελαίας!

Όλγα: Το στραγγιστός, σέγκιταμ…Πολλά ανάλατον...

Γούλης: (Στο κοινό) Αδ’ απέσ’, γιάβριμ’, ούτε έναν κοτέρ φουχνέρ ψωμίν κ’ ευρίεται!

Ελένη: Κι εγώ μάνα να είχα, σαχταρίτσας με κορκότα κ’ ένα ζεστό φελί’ πινακωτής.

Όλγα: Ώι! Να τρώγω και τ’ εσόν την χαράν! Εσύ πα εθόλωσες τ’ αλεύρα !

Ελένη: Πάπα να σε διαβάσω την έκθεση; (βιαστικά) Πρωί πρωί, πλύθηκα, ντύθηκα, χτενίθηκα και πήγα με γραμμή στον εκκλησιασμό…
Μετά τον εκκλησιασμό πήγα σο «Κλεψίον». Αμον τσιχρίτες ας σο χάρκ τη φραχτής, ελάγγεψα, σα βραβουλίτσας . Πολλά κ’ επήεν, ο αγροφύλακας, έρθεν κ’ ετικλεεύτεν, αφ’κα σο δέντρον, αναμέν’, να κατηβαίνω και ζουλίζ’ τ’ ωτία μ’...Άμα εγώ….

Γούλης: Στα, στα, πολλά φουλαριστά δεβάζεις πουλί μ’!!! Άμον τ’ Αερί΄ τo άψιμον… Άμα όσταν ελέπω σεν αδέβαστον…Γουρζουλάν ελέπω!

Όλγα: Ούς να λες, χα! …Χάνια χτίζ’ ατέ, πά!

Γούλης: Με τ’ όποιον να χτίζ; ( γελάει και δείχνει τις άδειες τσέπες) Τα τσόπα σ –ιμ πα, τη μνημονίου και πολλά χαρεμένα!

Όλγα: Ατά τ’ άδεια τα τσόπα σ’ ι-ς’…Ατείντς ντε εψήφ’σεσ’ δείξον’, που με τον λύκον τρώγ’νε τα πρόατα και με τον οικοκύρ’ν αθε, κάθουνταν και μοιρολογούν ατα.

Γούλης: Νέψα, σος, σος, εσέν η κάλπη, γιλεύ’σεν, ποσόστωσην πιλέμ αραεύ’ σεν.

Όλγα: Ας ψηφίζουμε το πρώτον, το δεύτερον και κάθαν Κερεκήν κι αν ελέπωμεν χαΐρ’…Ελέπου’μεν και τον κώλον εμουν.

Ελένη: Για όλα τα στραβά και τ’ ανάποδα, τα «τελεβεζόνα» φταίνε, πάπα! Αναθεμ’άτα κι άμον μιντζία άναλα. Όλεν την μέραν, τσαζούγαρια με τα τρανά τα τραπουλίστρας σο χέρ’ και τσάτσαλα με παρακαλίας…Πάρτ’ εμέν σο 090 και αγνά και θαμαστά τέντζερια και πανοσέντονα…

Γούλης: Ατά πα κατέχεις;

Όλγα: Εσύ πα, Ελένε, ήνταν λέγ’νε ατείν…Τ’ άλλο νούν’τσον. Ούλ’ οι αβαράδες κ’ οι περεκεντέδες, ντο τσαφίζ’νε τα κώλια τουν, τρέχ’νε σα τελεβιζόνα και γομών’νε τα τσιμίδα ΄μουν παλαλά αχύρα.

Γούλης: (πίνει) Γιά ΄κείν’ς τοι συνδικαλιστές, τιδέν ΄κί λέτεν η ψωλή ατουν, καρύδα κοπανίζ’ και μαναχόν σα πολιτιστικά εκδηλώσεις και σα χορόντας, ευτάνε απεργίαν!

Όλγα: Οι ψοφεμέν’ νύχια κ’ είχαν να τσαφίουσαν, κι ατώρα, αλείμματα τρέχνε ας σα γούλας ατουν. Καλαμπουκί’ στελίν’ εκούρτεσαν…κι άλλο ΄κί καλατσέυ’νε; Εχάθανε σην πλατείαν.

Γούλης: Παγκοσμιότης τααα! Θερίστεν, αλωνίστεν, κοπανίστεν, ιβορίστεν…τριβιλίστεν (ανάσα) Πριονίστεν και τα μπόλια μουν και ντωστ’ ατα σα κόλια μουν.

Λόλα: Παγκοσμιοποίηση πα, ντο α πει, πάπα;

Γούλης: Κιααα ίστε, εσύ εξέρτ’ς, πώς να λέγ’ α!
Αστά (σκέφτεται και μετράει με τα δάχτυλα). Πριγκίπισσα Αγγλίας, νισαλής Αιγύπτος, ετράκαραν ση Γαλλίαν, τ’ αυτοκίνητον μερσεντές Γερμανίας, σωφέρης πα Βέλγος πατικωμένος με ούσκιν Σκωτίας, παπαράτσιν Ιταλίας με μοτοσακά Ιαπωνίας, σ’ ασθενοφόρον πα, γιατρόν Αμερικάνον, εγροίξες;

Όλγα: Άμον ντ’ ελέπω την δουλείαν, με τ’ ατείν’τς τοι γλουπιμέν τς τοι γιαγματζήδες τοι Ευρώπ’ς, θα κλώσκουμες αξάν’ σα σπέλιας και τα τρυπία και με πόστα και δαδία…Θα τρώμ’ ο εις τον άλλον.

Γούλης: Έκραξεν η Ευρωτσάβα, ντο θέλ’ γήτεμαν με τ’ άλας (γελάει).

Όλγα: Πλατείαν, πλατείαν, ούλ’ σην πλατείαν…

Ελένη: Ατσάπα μάνα, καμίαν θα κείμες ίσα; Μανάχον οι άχαροι οι ποπάδες εύραν την πελιάν ατουν…Με το νίκας τοις βασιλεύσι. Κορδυλέεται η γλώσσα τουν, πυκνοκουρτούν και τερούν ολόερα, γιάμ’ ευρίεται, τεάμμμ’ κανένας δεμοκράτες…

Όλγα: Πλατείαν, πλατείαν, ούλ’ πλατείαν…

Γούλης: Ήμαρτα κι ας ατείν’τς, με τα πετραχείλα σα γολτούχια, λάσκουν ανάμεσα σα ταφία κι αναμένε να γριβώνε ση χιόρας το πορτοφόλ.

Όλγα: Έρθα κ’ εγράστα απάν’ σην ηήν… Κι οι ίδιοι υπουργοί, τα χάταλα ΄μουν πα εθαρρούν πως ο κόσμον… αέτσ’ επλάστεν.. Ο κατάλληλον δια να μας κυβερνήσει, εν’ ατός…Που κατάλληλα θα μας κουντήσει.

Γούλης: Να έεις το κιφάλι σ’ ήσυχον γάρη…Εύκαιρος πρέπ’ να είσαι! Ίσα - ίσα να επορείς και σκίεις την στράταν να μη γλύν’νε σε τ’ αυτοκίνητα.

Όλγα: Ας λέμ’ και τ’ άλλο, ας εμας ντ’ απαίρνε; Τσαρούχια λωριάζουμε και δεμάτα θημωνιάζουμε.

Γούλης: Ά παίρνε, α παίρνε, σο παγκάρ’ τη εκκλησίας, εκεί πα κομπιουτερόπον εσέγκαν!

Όλγα: Κι ααα…Αέτσ’ πως έν’ η δουλεία, ας κλώθουμ’ τα ρολόγια 12 ώρας οπίσ’ και πάντα έχουμ’ μεσάνυχτα…Ρούζ’ κούπα κι ο πληθωρισμόν.

Ελένη: Οι ξέν’ πα μάνα, επλέθυναναν σα τόπα μουν! Όθεν κεσ’ πάμ’ ατώρα, άμον το πάμε σο χεσίον, ας σον φόβον εμουν, ολόερα τερούμεν’.

Γούλης: Όλα θα τοπλαεύ’νε οι ξεν’. Ευρωπαίοι τερούν’ ποίος χέζ’ κι άλλο πολλά, να κουντούν’ ατον φόρον πολυτελείας.

Όλγα: Ξάϊ ανάγκην κ’ έχ’α, ας νουνίζν’ατο ατείν π’ έχ’νε το ξύγαλαν σο γόνατον. Εμείς, το καγάν’ σο χέρ’, το σκοινίν ση μέσ’ κι αποβραδίς…Πατίτζα σ’ εμποδέας και τίζεμαν’ σο ραφίδ’.

Γούλης: Πακάλ’, εμπόρ’, μαυραγορίτ’, πολιτικοί, γιατροί, περεκεντέδες! Ούλ’ απολεμούν να γαμούν, τον γεωργόν τον άκλερον…

Όλγα: Ούλ’τς χορτάζ’ ψωμίν…Κι ατός βελόν και ράμαν… Επλέθυν’ναν οι περεκεντέδες που χωρίς να σπέρν’νε… Εγομώθανε με γέννημαν!

Γούλης: Τ’ εμόν το γέννημαν, η ρακή, τ΄ ευλοημένον σκουντουλίζ’!

Όλγα: Με τ’ έναν σταλαμίταν νερόν, απολιγών’ατον. Η κοιλία τ’ ταντανίζ’… Κ’ η καλομάνα τ’, τα κιντέας ευλογίζ’! Σπέρ’, γουλών’…Θερίζ’ με το δρεπάν’ ατ’ και μεταλλίκ’ τσακωμένον κ’ ευρίεται απάν’ ατ’.

Γούλης: Σα μουχαπέτα και σα χαράντας, ούλ’ καλοί φάθουνταν, άμα γάρη, οι συγγενείς πα, επλάσταν να πίν’νε ρακίν σην ονομασέα σ’ και γαϊφέν σα σαράντα σ’.

Όλγα: Κια ντ’ ΄α φτάμεν, σ’ αβούτ’ τον κόσμον, η παλαλωσύνα πολλά λογίων έν’, οι συγγενείς πα, τη τανί’ το ταν και τη βουτουρί’ η τσαχλαμά.

Ελένη: Πάπα, ενούντσα κι άλλο δουλείαν, ση φαρδύν τη στράταν απάν’ ν’ ανοίγουμεν έναν βουρτσοπλυντήριον και γαζανεύουμεν!

Αννα: Και ντα ΄πλύνουμε; Γαϊδιρί’ κόλα; Τα βενζίνας επήαν εχάθαν και με αέρια και φουτία φουλάρ’νε τα μαχίνας.

Ελένη: Εγώ ατώρα, ντάτη, λεύκανση θα σύρω. Τεμέκ ψηφίζω Καράτσαλιν, σο ηλιοβασίλεμαν η ψήφο μ’ ευρίεται σην Δράμαν, το βράδον πάει Καβάλαν, μεσανυχτί λάσκεται σο υπόλοιπον Αττικής και σο μέρωμαν απάν’…Βγών βολευτής ας σην Αλεξανδρούπολην...Και ντ’ έγροιξα;

Όλγα: Πλατείαν, πλατείαν….

Γούλης: Γιάβρι μ’, ατόσον και αγνός έντον ο κόσμον, εσύ πα, ντο να λέγω, ετράνυνες και το νυχτερινόν σχολειον ακόμαν κ’ έβαλες, σα γράμματα σόβιζο, αστροπελέκ’ είσαι! Τέρεν κ’ εύρηκον είναν γαμπρόν και ση χαράν τ’ εσόν, εγώ πουλί’ μ’, θα φέρω λουρουτζήδες και ταγουλτζήδες και ρακία και ποτία κ’ εφτά φουρνία ψωμία κι ο εφτωχόν α γαμεί’ τον παλαλόν.

Όλγα: Έλπετ, θα σπάζουμε και βούδα και πρόατα και ους να μερών θα χορεύουμεν λαγγευτόν. Η ζωή κοντόν εν, θα τσακώνουμε και πουκάλα.

Γούλης: (δείχνει το μπουκάλι):Αβούτο, ωράσον κρους απάν, εκαλαντίασ’ ατο! ( το χαϊδεύει και προς το κοινό) Άρκον καμίαν χορτάζ’ ας σα μερμήγκας; Ατέ ελέπ’ ατο κι αποχασμούται! Άμα η τρόϊκα ατό πα θα φορολογ’ άτο! Αφωτσαραμέν’ το δίλαβον, το χαλκοπούλ’ τη καλομανασ’ ιμ’ ατό πα πιλέμ, θα παίρ’νε ας σα χέρα μ’.

Όλγα: Ας σ’ εσέν τιδέν κι θα παίρ’νε, εσύ ζατίμ δραχμίτσας επέμν’ες ! Η τσόπα τ’ πα…Άμον τον φέγγον, τον μήναν μίαν γομών’!

Γούλης: Εμέν γάρη, το χρόνον δύο φοράς πιάν’μεν η οκνία. Αλλα τ’ αφώτιστον απ’ εξ μήνας κρατεί μεν! (γελάει μαζί κι κόρη).

Ελένη: Εγώ πάπα, ηύρ’α τον γαμπρόν κ’ έμπραιτ’ κιαν φωτάζω. Άμα το στόμαν ατ’, πάπα, ας όλια τη κόσμιιιι…Έν’ ο τσίπ υβριστέας.
Σοχούγια πα λέει μεν: (ειρωνικά) - Ελένη, έλα να σε φιλήσω στο μουντσούρι σου για να καραμελώσω!

Όλγα: Άντε, άντε, θα χορεύουμεν και τίκια, άμον τ’ αυλακί’ τσιχρίτα;

Γούλης: Και ίλεμ’ εσύ, με τα ποδάρα σ’ τα στραβά…

Όλγα: Νέπε πορδοσκαφιδέα; (πίνει κι αυτή) Εσέβε μεν το βούι βούι, το κιφάλι μ’ πα ΄κί πονεί, χάϊτε σκού, κι ας ελέπουμεν την πίστη σ’, σα πίστας τη χορού!

Γούλης: Ντό θέλ’τς και ντ’ αγαπά σ’, πουλί’ μ’. Η ζωή κοντόν εν’, Τουμαλάεψον λουρουτσή την Κόνιαλι! Χάϊτεν, βουρ-πατλασού! (παίζει για λίγο η λύρα κόνιαλι και χορεύουν και φωνάζουν στο κοινό όλοι μαζί, με τεντωμένα χέρια):

Η εγάπ’ άψιμον’ εν, για εμπαίντς απέσ’ και καίεσαι, για στέκ’ς από μακρά και ριγάς»… (μόλις σταματήσει ο χορός…

Όλγα: Πλατείαν, πλατείαν, ούλ’ σην πλατείαν!

Τέλος

Μωμογέρια

2010-12-25T20:36:00.010+02:00

Μία όμορφη περιγραφή των δρώμενων, «Μωμοέρα», την κορυφαία ψυχαγωγική εκδήλωση των εορτών του δωδεκαημέρου, κάνουν ο κ. Κώστας Κοτανίδης και η μάνα του, +Σάρα Κοτανίδου, που ήρθαν το 1991 από τη Νέα Χαραπά Τσάλκας και εγκαταστάθηκαν στο Μαυρόβατο της Δράμας.
Η καταγραφή με το κασετοφωνάκι, έγινε από τον κ. Σάββα Παπαδόπουλο, δάσκαλου μου και λαογράφο – συγγραφέα, κατοίκου Μαυροβάτου.
Για το δρώμενο αυτό, που γινότανε επί σειρά ετών, πίστευαν οι κάτοικοι εκεί στη Ν. Χαραπά, πως γίνεται για να είναι τυχερός και «χαρεμένος» ο νέος χρόνος. Και γι αυτό, διασκέδαζαν όλοι μαζί και «εχάρουσαν», βοηθώντας παράλληλα και τους φτωχούς του χωριού, να χαρούνε και αυτοί.
Επιπλέον δε, κάποιοι πίστευαν πως, τα «Μωμοέρα», έχουν μέσα τους τη δύναμη του τυχερού και της καλοσύνης και γι αυτό καλούσαν τον Μωμόγερο να μπει στο μαντρί τους, για να μη ψοφήσουν τα ζώα και να γεννάνε στον καιρό τους και να πάνε καλά όλα τους τα γεννήματα.

….Τα μωμοέρα -ν- έσανε οχτώ. Ο άρκον, η νύφα, η γραία, τ’ άλογον, ο δϊατρόν, το μικρόν τ’ αιίδ’, το τρανόν το αιίδ’ και ο σαλτάτον, ντ’ εφόρνεν στρατιωτικά λώματα.
Χώρα έσαν τα ζουρνάδας με το ταούλ’ και δυ’ νομάτ’ απικιατσήδες (συλογείς δώρων), π’ εμάζευαν το εδίν’νεν ο λαόν. Παράδας, τσοράκια, κοκκία, βούτορον…
Ο αλογάς εφόρ’νεν την μάσκαν τ’ αλογί΄, άρκον εφόρ’νεν τα πόστα αρκουδί΄, εφόριζαμ΄ ατον και πρόβειος και έλειφταμ’ ατα μανέαν, να εμάζ’ άρκον. Ο δϊατρόν ντ΄αγνά φορεί, ατά φορεί, άσπρα.
Η νύφα εφόρ’νεν τη νυφαδίων, ετσίλαζεν τον πρόσωπον ατς, με το τσαρκούλ’(πέπλο) να μη εφάνθουσουνεν κ’ έναν φιστάν΄ κοντόν και το βρακίν τη νυφαδίων, τη παλαιού καιρού ντ’ εφόρναν οι γραιάδες με τα λάστικα. Εφόρ΄νεν και το λιφτζ ίκ (σουτιέν).
Άγουρος έτον, λιγνός, μακρύς, άμον νύφα, μουστάκια πα να είχεν, το τσαρκούλ, ετσιλίαζεν τον πρόσωπον.
Τ’ αιίδ’ εφόριζαμ’ πόστα. Την μάναν κέρατα και τσιτσία, πουρτσικλία (καρότα) και εκρέμαναμεν αφ΄κα, ήμπως πρέπ’ και εμοίαζεν αιίδ’ και εντούναμ’ το μικρόν να πάει αφ’κά σην μάναν και βυζαλίζ’.
Η γραία πα εφόρ’νεν τη γραιαδιντίων. Εποίναμ’ ατην το καζούκ’ (καμπούρα), αποπίσ’ και τα δόντα ση μάσκαν ταραγά ένα, δύο, αδά ακεί.
Σο πισταμπάλ’ ατ’ς εμπρός βάλλ’ το πασκιτάν το φουχνέρ’ το γερανέον, να σκυλάζ’ και ήμποιος εφυγάδιαζεν τη νύφαν και κ’ εδίν’ νεν το χρήμαν, έλειφτεν το πασκιτάν’ σο κατσί ν ατ’ με την βούρα ν ατ’ς .
Τετέ λέω σεν και μη δί σ’.
Οι απικιατζήδες με το δαβρίν’ σο χέρ’ και σ’ άλλο το μεσόκ’ (σακί) εμάζευαν τ’ εδίν΄ναν. Ούλ’ εκράτν’αν δαβρία.
Τα δύο ζουρνάδας και το τρανόν το ταούλ με τα τσαχμάχα (νταουλόξυλα), εντούν’ναν κ’ ελάλ’ναν. Ας σ΄έναν σην άκραν τη χωρί΄, σ’ άλλο ακούγ’ν ατο. Σ’ εμέτερον σο χωρίον, ας σ’ άλλ’ σα χωρία πα έρχουσουν κ’ ετέρ’ναν σεΐρ.
Σιφτάν έβγωνανε τα μωμοέρα η ώρα δώδεκα τη Νεοχρονίαν και αποπίσ’ εμαζεύκουσουν ο λαόν, και έτρεχαν κ’ εδίν’ναν. Τέσσερα ώρας και παραπάν’ εκράτ’νεν, όλον το χωρίον έπρεπε να ΄υροκλώσκουσαν, όλα τα στράτας και σο καθαέναν οσπίτ’ καικά να έστεκαν.
Ο λαόν έτονε ο γαμπρόν. Πολλοί εφυγαδίαζαν την νύφαν, ν’ αγαπίσκουν. Ο αλογοτζής επέγ’νεν ση βοήθειαν, να φέρ’ ατεν οπίς, εκαικά εντούν’νεν, ατόν ντ’ εφυγαδίασεν ατεν κ’ εγύρευ’ εν να δίν’νεν χρήμαν κ’ επεκεί εκλώσκουτανε σοι μωμόερους.
Όποιος κ’ εδίν’νεν κάτ’, έτρεχαν οπίσ’, ο σαλτάτον κι απ’ οπίσ’ οι μωμόεροι κ’ εντούν’ναν μέχρι να δί’ κ’ εγουρταρεύκετεν.
Ο σαλτάτον κι άφην’νεν να σουμών’ κανείς ολόερα σου μωμόερους.
Κάποτες πα η νύφα, ελάγγευεν απάν’ σοι δυνατούς κ εγρίβων’νεν απάν’ ατουν κ’ έτρεχεν ο αλογατζής κ’ εντούν΄νεν μέχρι να εχτούπιζεν η νύφα το χρήμαν κι ατότες εκατήβαιν΄νεν.
Επεκεί εψόφηζανε τον άρκον. Ο αλογοτζής έστραφτεν’ ατον τη λάχταν και οπουζούμ’ ερούζν’εν σο τόπον. Γιατί έβγων’νεν η χολή ατ’, κρυφά ντο εφυγαδίαζεν την νύφαν.
Τρέχ’ η γραία κλαίει, η νύφα κλαίει, ού, ού ούουου και κλαν’ απάν’ σο κιφάλ’ν ατ’ για να ΄ίνουσουν καλά. Τρανόν σαματάν! Άμα τιδέν! Όλεν το χωρίον εσκούσουν σο ποδάρ’…
Τσαΐζν’ε, κούζν’ε, κλαίν’ε, έρται ο δϊατρόν με τα δϊατρικά τ’ και παίρ’ ο τόχτορας τη ζέσταν’ ατ, κ’ επορεί να λαρών’ ατον, ο αλογοτζής εντώκεν κ’ εψόφ’σεν τον άρκον.
Δϊώζ’ (διώχνει) όλτ’ς απ’ ολόερα, να επορούν και λαρών’ ατον. Ιδρών, λάσκεται ολόερα, κλώσκεται ολόερα, απολεμά να σκων’ ατον, κ’ επόρν’εν.
Δί’ ατον τη λάχταν, σο χέρ’, λαταρίζ’ το χέρ, δί΄ ατον τ’ άλλ’ τη λάχταν ΄ς σ’ άλλ’ το χέρ’ λαταρίζ, σο ποδάρ’, ΄ς σο κιφάλ’, σ’ ολα κεσ’, κι όμπου εντούν’εν τη λάχταν, ελατάριζεν κ’ ίνουσουν καλά και έσ’κωνεν ατον ο αλογατζής.
Τρανόν χαράν είχανε, η νύφα, εγκαλιάσκουσουν ατον και έκλαιεν κ’ εχάρουσουν, η γραία πα η μάνα, το ίδιον .
Ούλ’ χορεύν’νε και πάγ’νε και σε καθαέναν σταυροστράτ’ εκεί σταματίζ’νε και χορεύν’νε το κότσαρην και τ’ άλλα, μαζί με τον λαόν.
Άλλο ΄κι κρούν’, άλλο κλέψιμον κ’ εν, ντώσιμον κ’ έν. Οι απικατσήδες πάγ’νε σ’ οσπίτα και παίρν’ε, ας σο λαός πα παίρν’ε κι ας ση ξεν’τ’ς πα παίρν’ε χρήμαν.
Επεκεί ξαν’ εσκάλωναν τα ιδια ση στράταν. Τα παράδας ντο εμάζευαν και τα πράματα, εδίν’ναν τ’ εφτωχούς τη χωρί’, ολία πα εκράτν’ναν ν’ αγοράζ’νε ποτία και φαϊστικά για το στολ (τραπέζι), για να γλεντούν ούλ’ μαζί, ξαν’ το βράδον σ΄ έναν οσπίτ’ και ο λαός πα απ’ ολόερα ετοπλαεύκουν.
Ατοίν πα ντο επλήρωσαν, ευρίουσαν ανάμεσα, εχόρευαν με τα ζουρνάδας και σο μέρωμαν εχαλάουσαν.
Θάνατος αν έσον τη Νεοχρονίαν, Μωμοέρα ΄κ’ εποίναν. Έπρεπε να ΄ίνουσαν την ίδιαν ημέραν και άμα ετύχενεν κάποιος επέθανεν δύο, τρία ημέρας εμπροστά, αρ’ ατότε επέγ’ναμεν ΄ς ση συενούς ατ’ κ’ επαίρ’ναμ’ χατίρ’, εποίναμ’ χατιρόπαρμαν και έλεαν ΄ποίστ’ ατο, ατό πρέπ’ να ΄ίνεται…

Κωστίκας Τσακαλίδης

2010-11-05T11:57:00.012+02:00

Ένας βάρδος του Ποντιακού Ελληνισμού

Ο αξέχαστος μεγάλος λυράρης Κωστίκας Τσακαλίδης, μεγάλωσε μέσα στο ποντιακό παραδοσιακό περιβάλλον, στα Δεντράκια (Κράνιτσα) της Δράμας από γονείς λυράρηδες που ήρθαν πρόσφυγες από την συνοικία Τσακαλάντων του χωριού Σταυρίν, γι αυτό και κένταγε η λύρα του τα σπλάχνα, γιατί κουβάλαγε μαζί της παραδόσεις, από εμπειρίες παππούδων από τα βάθη των χρόνων.
Τραγούδησε την λεβεντιά, την χαρά και την λύπη, τους καημούς της ξενιτιάς, την πίστη στην πατρίδα, τον έρωτα της ζωής και την πανέμορφη φύση που την έκφραζε με πεντακάθαρες εικόνες.
Στις επερχόμενες γενεές άφησε πολύτιμη προσφορά τα υπέροχα τραγούδια του, που περιέχουν βαθιά νοήματα και στοχασμούς και σαγηνεύουν την ψυχή. Κρίμα που πέθανε πολύ νωρίς και σίγησε μία από τις αυθεντικότερες φωνές του Πόντου. Κωστίκα Τσακαλίδη αιωνία σου η μνήμη.
Στην κρίσιμη ώρα, απέναντι στον παγωμένο χάρο η συναισθηματική ψυχή του συνταράχτηκε και εκδηλώθηκε με «τραγωδίας», που περιείχαν πολλές ευχές και χρήσιμες συμβουλές.

Έλα χάρε ας παλεύουμε, σο χάλκενον τ’ αλώνι

Βλέπεις εκείνο το βουνό, το παραχιονισμένο
εκεί βάλτεν τον τάφο μου, εκεί βάλτεν το μνήμα

Και με το κεμεντζόπο μου σον Αδ’ θα κατηβαίνω
εκεί παραπονέματα, έναν βράδον ΄κί μένω.

Η έννοια του τραγικού αυτού στοιχείου, δεν απουσιάζει από τα βάθη των Ελληνικών αιώνων στα Ποντιακά τραγούδια.
Με το πηγαίο του χιούμορ, έκανε απλούς ανθρώπους, σε γάμους και γιορτές, σε παρέες και παρακάθια, να ξεφεύγουν από τις σκοτούρες της καθημερινής ζωής.
Με καλή παρέα, γύριζαν κι από σπίτι σε σπίτι, έπιναν, έτρωγαν, τραγουδούσαν και χόρευαν.
Με διασκεδαστικό τρόπο έφθανε και στην σάτιρα, που δεν έθιγε ποτέ και πολλές φορές αυτοσατιριζότανε ακόμα και ο ίδιος.
Ήταν προικισμένος από το Θεό, ο Κωστίκας, με το μικρό, όπως τον έλεγε ο λαός μας και όχι με το επίθετο, που έλεγε τους άλλους…
Τον Αύγουστο του 1965 σε παμποντιακή εκδήλωση στους Φιλίππους Καβάλας, παίρνει το, πρώτο βραβείο με « Τ’ ολήμαυρα τ’ ομμάτα σ’».
Το 1975 διδάσκει στην στέγη γραμμάτων και τεχνών Αθηνών και παράλληλα παίρνει μέρος με την λύρα του σε μεγάλες ορχήστρες, Μαρκόπουλο, Πλέσσα και Χάλαρη. Οργανώνει και παρουσιάζει συναυλίες σ’ όλη την Μακεδονία με δικά του έξοδα, με τραγούδια και χορούς, δημοτικά, νησιώτικα, ποντιακά.
Στην λύρα του πρόσθεσε ακόμα μία χορδή κι έγινε τετράχορδη.
Με τη λύρα του, συνοδεύει το 1980 στο Ζάγκρεμπ Γιουγκοσλαβίας, σε Πανευρωπαϊκό Φεστιβάλ Χορού, το χορευτικό συγκρότημα του Συλλόγου Αγίου Αθανασίου Δράμας, που προτάθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού να εκπροσωπήσει τη χώρα μας.
Με την εμφάνιση του ο Σύλλογος στον αρχαίο χορό «Πυρρίχιο», κατακτά την 1η θέση και ο τύπος γράφει για τον βετεράνο λυράρη και η τηλεόραση τον προβάλει.
Η Ποντιακή ψυχή, που είναι δεμένη με την λύρα, γιατί εκφράζει αυθεντικά την χαρά και τον πόνο, μνημονεύει συχνά αυτόν τον υπέροχο αγωνιστή της ζωής… γι αυτό και δεν πεθαίνει.
Ένα μεγάλο μπράβο στον νομό Ημαθίας γιατί τίμησε τον Κωστίκα με προτομή και οδό Τσακαλίδη και ένα μεγάλο μπράβο και στον συνθέτη Μίμη Πλέσσα, που έκανε την εξής αναφορά για τον Κωστίκα και τον Πόντο:
- " Ξαφνικά κι απότομα ήτανε γραφτό να ανακαλύψω τη μουσική του Πόντου, σ’ ένα διάλειμμα δουλειάς άκουσα μέσα από το στούντιο έναν αληθινό ζωντανό ήχο που με εντυπωσίασε. Πλησίασα και είδα πως όλος αυτός ο ήχος έβγαινε από την λύρα ενός λυράρη. Όταν άρχισε το τραγούδι κι ενώ δεν καταλάβαινα λέξη από όσα έλεγε, ένιωσα πως μέσα μου ξύπνησαν αρχέγονες μνήμες, από την ομορφιά ακόμα και του Ομηρικού μύθου. Σεμνός και απλός, όπως κάθε αληθινός καλλιτέχνης ο Κώστας Τσακαλίδης (Κωστίκα τον λένε οι φίλοι του), δεν κατάλαβε την συγκίνηση μου και τα λόγια ενθουσιασμού, γιατί ό,τι έκανε αυτός, ήταν φυσικό και αυθεντικό. Είναι φυσικό, η τόσο ενδιαφέρουσα μουσική του Πόντου να μας επηρεάζει όλους και να θέλουμε να δροσιστούμε από την πηγή της. Εσείς όμως είστε τυχεροί που πίνετε από τα αυθεντικά, με την αλήθεια που τα λέει ο Κωστίκας, πριν εμείς οι έντεχνοι, οι επιτήδειοι, θολώσουμε τη διαύγεια και την καθαρότητα τους".

Από το μικρό αυτό αφιέρωμα κι εγώ, Itenos, εύχομαι να ξεκινήσει «έναν λάλεμαν ψυχής» για να τιμηθεί αυτός ο υπέροχος λυράρης και αγωνιστής της ζωής, όπως πρόσφατα τιμήθηκε κι ένας άλλος λυράρης, θρύλος και τραγουδιστής ο Νίκος ο Ξυλούρης.
Γιατί μνήμη ήτανε η μητέρα των Μουσών για τους αρχαίους Έλληνες, για να θυμίζουν την χαρά και τον πόνο του παρελθόντος.

Λαός που την παράδοση, χάνει και δεν θυμάται
Στον λήθαργο του μαρασμού, παντοτινά κοιμάται